CHHAWNKIMA BO DAN MAK TAK CHU – By : Andy K Zarzoliana

Author :


He chanchin hi kei aia hrechiang zawk inawm nualin ka ring a. Kum 2004 khan, amah Pu Chhawnkima chhungkhat lainate zinga mi in, Testimony-a a sawi atanga ka hriat chhawn ve mai a nih avangin ka hriat dan a dik tawk lo thei viau bawk. Mahse ‘Unau thawnthu hriat pawh a dang thin’ an tih ngai kha maw, ka hriat danin ka han thai râng ve teh ang.

Chhawmkima chu Champhai khawper, Hmunhmelthakhuaa piang a ni a. Rawlthar a nih hun lai vel hian a pûte khua, NE Khawdungsei-ah an pem a. (NE Khawdungsei hi Mizo zinga palian ber leh chak hmingthang Tumpanga te khua kha a ni awm e) Khawdungsei-ah chuan nupui fanau neiin an khawsa ta a ni.

Chhawnkima chu lo nei mi leh ram vah nuam ti tak mai a ni a. Țumkhat chu favang lo kan phaha a ramvak chu a bo daih mai a. Mi inthlahrung leh mi hmaizahna ngah tak chhungkua an ni a. Tumah hrilh hre lem lovin chhungkhat lainâte tlawmngaihna avangin tlangthang lutuk lovin a bo atanga ni thumna ah an lo lua thingkung hnuaiah an zawng hmu ta a ni. A bo dan hi a mak angreng a, an zawn lai hian amah an hmuhna thingkung hnuaiah ngei pawh a zawngtute an chawl a, mahse chutihlai chuan thingkung hnuaiah tumah hmuhtur an awm lova. A bo ațanga ni thumna ah chiah he thingkung hnuaia a lo awm tlat hi thilmak ve tak chu a ni phawt mai. A bo dan chanchin an zawh chuan tihian a sawi thin a.

“ka ramkal hma tlai khan, kan nupui nen kawmcharte inah lengin an fapa damkawr kân nan, Choâk rual vel tur Ar pahnih kengin kan leng a. Kan faten in an lo nghak thung a. Tichuan khaw thim thet thet rual velin in lam panin kan haw a. In kan thleng chu naupangho an lo țap deuh par hlawm a. A chhan ka han zawt a, Mama chuan, “Nichin mai khan hmeichhe pahnih an lokal a, khawnge i pa? an ti a, an ding reng a, pakhat zawk chuan kan tukverh zawn atangin min en reng a, chuan an chhuak leh daih a. Sekawtrawlh an thlen chuan an lo hawi leh a, an hmel chu a sen vek. Lei pawh an dai ve miah lo, kan hlau lutuk”,
a ti a.

Thil an hmusual vel mai mai a nia nge, kan ti a, mahse ka ngaih erawh a ngam zan lo a ni. A tukah chuan Favang lo kan turin ka chhuak a, lo sûl hawn hma deuhin kan vau luiah naupang lawm atan Chakai ka man nghal e ka ti a. A lo tam viau mai a, tuibur hmuam da chhung lekin tam fe chu ka man der mai a.

Hawn mai tumin ka insiam a, chutihlai chuan ka chhak deuh atang hian kuk raih raih thawm ka hriat a, kan inhlat lo hle a ni. Favang lo kan an awm ve a nih ngei dawn hi tiin pahmei tap tia zet tura lian, lungpui chungah meizuk siam phahin ka Chakai man chu Thangțung hnaha funin ka țawn nghauh nghauh mai a. Chutih lai tak chuan ka chhaka lui kawi; ka han hmuh phak loh deuhna hmun atang hian thawm lian tak mai hian tui a rawn dai thla burh burh mai a, Savawm nia hriatna ka nei ta tlat mai a. Ka inak sawk sawk a, ka chhaka thing zar lian tak; luilam hawia awn thla du hnuai atang chuan lui chu ka zuk bih thla a.

Ka thilhmuh chu Savawm awzawng a lo ni lova, mihring pianhmang ang tak, tung chhova kal chi a lo ni a. A dum phan chual mai a, lungpui chunga ka țhutlai khan min lo bih thla reng tawh ni ngei tur a ni. lungbang hlai tha veng vawng phen atang hian ri mak tak takin a kutchang a tum ri noh noh mai a. Ka awmna lungpuiah khan ka la awm nge awmlo tih hmu chak niawm fahran hian lungbang atang chuan a khawt tawkin a dak chhuak zauh zauh mai a. Inhlat lo tê atanga chhuk thlir ka nih avangin ka hmuchiang ngang mai.

A dinglam leh veilamah nau a pawm pur mai a, sawhthing tuai loh ang maiin an bawr țuaih mai a ni. Khatiang lui dung leh ram palaileng; lungkhawkrawk karah khan, tu nu mah hian fa chum chiap pahnih ngawt pawm chunga lo awm ve ngawt thu va awm suh! Ka awmna hmun kha a dam deuh ruih avangin min hmu lo mai niin a lang. Mihring pangngai tak a ni lo tih ka hriat avangin thawm han neih vakna chi a ni ta si lova. Thing kung hnuaiah chuan thosi seh fahran pawh inzap buai duh lovin ka țhu ngawi reng ringawt mai a ni.

Lo sul hawn hun veng vawngah chu thil mak tak chu inti zalen fahran hian a kianga lungpui chungah a perkai lawk a, a lam ta hluau hluau mai a. A khup a tuah țha tlen tlawn ngei mai. Tawkfang hnuah Lui mawnglam panin a chhuk thla ta a ni. Tichuan thlam mual kawng atanga hawn mai țhain ka hria a, ngaih tha lo zetin thlam lam chu ka pan chho a. Thlam han pawh hma deuh si, feh kawng kianga Țhil kung lian zetdinna hmun ka thlen chuan mak tak maiin ka chau ta ngut ngut mai a. Tlai sava riak tur thawm pawhin ka mit an kap meng zo lo a ni ber mai. Chutih rualin ka rilru erawh a fim hle thung lawi si a. Ka mang a ang ru khawp mai a, thil enge maw rawn thleng mai tur awm ni hian ka hre tlat a. Ka insang phek a,”khaw nge maw, tawhsual ka tawk dawn nia ka inrin tlat ni. Feh kawng hlun a ni bawk a, eng em ka ti lawng chu maw, he thing hnuaiah hian ka han innghat rih mai teh ang,” tiin thim hmul chhawlh tawhah thing kung chu ka bel ta tawp mai a.

Ka țhu fel hman chauh tihah ka thlang lama sulpik chu a rawn ri chho ta sun sun mai a. Thawh mai ka han tuma ka ippui ah lai chu ka thawhpui zo ta hauh lo mai a, vawin ka ramkal chu ka awmdan a va mak ngai ve maw! tiin ka ippui chu ka han keu âng deuh a, Chakai lian țha zet zet ka man ho kha an lo bo fai vek mai a, ka funna thangțung hnah leh ka dumbur tlawng hi a lo awm a.

Chutihlai tak chuan, ka tukhum zawnah hian min rawn chhemtu awm ang mai hian a rawn lum deuh pap mai a. Ka han lehhawi nak chuan rulpui lian lutuk mai hian min lo awmpui reng mai hi a lo ni a. A dul inchhawng ding chin ringawt pawh ka fapa Sawițhuama ai chuan a hniam bik hauhin ka ring lo. Ka khur chhia a ni ber mai. Rul ka hmuh tawh a zawngah a la lian ber mai awm e. A thaw ri su su a, a âng pum mai a, a kâ chu zawimuangin a chip tial tial a, a lu a ti sawng tê zel a, a tawpah chuan nula hmai hlai lam deuh; hleitling zetah a rawn chang ta zuah mai a. A ngaihna ka hre lo tak zet a ni.

Khatih laia ka awmdan kha ka ngaihtuah let hian, ka pu Manthanga ui â in a seh țuma a nat ât vak laia a awmdan kha, ka intehkhin ber mai, mu leh mal ka nei hauh lo niin ka hria. Khawsikpui thluaklut an tih anga nâ lah chu ka ni hauh si lo.

Kan naupan lai deuh, Aiduria ram kan neih kuma Pu Hauzika ramhuai hmuh dan chanchin an sawi nen lam ka hrechhuak uar uar mai a. A mak ngei mai.

Tichuan chu nula chuan,”Taia, kan chenna ah min zui a ngai ang, ro kan rel dawn a, chu kan rorel thuhla hre ve tur chein kan lal chuan a duh tlat che a ni. I duh lo a nih ngat chuan i mit hian i damchhungin khaw eng a hmu leh tawh hauh lovang,” tiin min hrilh a, ka nupui fanaute ka rilruah an lo lang nghal a, ka hlauthawng ngei mai. Ka țang nasa viau tak nain ka hneh ngang si lova, kan lo mawng lama lui dung chu min zawh thlakpui ta a ni.

Lui kama lung lian tak awmna zawn kan thlen chuan lei kaw zau tak hi a lo awm a, a kaw hnuailam chu khawihnun ang maia chirh-bân hian a lo inchulh khat tlat mai a. A chhunglam erawh chu, chhun nisat vanglai ang maiin a lo eng pup bawk a, mian lo tam khawp a, kan khaw mihring aiin an tam fe a ni. Mahse ka mi hriat ngai tumah hmuh tur an awm hauh lo thung. Chu nula chuan min hruai zel a, in lian tak, Zawng luruh an khaina hmunah chuan min luhpui ta a. Mihring an tam ngei mai.

An phun ri mur mur a, an thusawi awmzia ka man map lova. A khat tawkin sa hem hmin, lian hleu hlo, naupang chawtlang ken tia zet tur awma lian hi an sem chhen mai a, kei pawhin tlem chu ka hmawm ve nghe nghe a ni.

Biak ina inkhawm hi kan ang ber a, a hma ber dawhsanah an hotu ni ngeitur, mipa lian zet hi a awm a, chu chuan tihian a rawn sawi a. “Hei le, zanina kan inkoh khawmna chhan chu eng dang ni lovin, kan chenna ram ngaw hi, mihring hmel eng hoten an vat eng nasa ta hle a, chuvangin kan awmna tur hmun ram kan sawn a ngai dawn ta a ni. Han beilet turin an hmel a en em avangin kan tha a țhum a ni zel si a. Chu achhapah an țawngțai nasa in, tihbuai an har fu si a, kan awm zel thei ngang lo a ni,” a han ti a.

A tlar hmasa lama țhu mi pakhat chu a rawn ding a.”Lalber, hengho zinga kan awm lohvin khawi lamah nge kan awm chuan ang ni! tharum hmangin kan beilet thei mai lawm ni?,” a rawn ti a.

An lalber chuan, “Tharum hmangin kan beilet thei awkawng lo mai. Kan lama țang turin thlemna hun kan la nei a, chu hun chu kan hmang thiam hle tur a ni. Chuti ang ni lova, a rikrap zawnga kan inlan fo a nih chuan an Lehkhabu kengin min hnawt bo diak ang a, khawchhak lama kan belchhung sa, thlemtluk leh chuan tur awm tawh lo ho hnenah kan kir dial a ngai ang,” a ti a. An ngawi țhuap mai a, tlar hnung lama nu pakhat chuan a dawhkilh a thlauh hlauh mai a, a ri ring ngei mai.

An lalber chuan,”Tun atang chuan ngawrh lehzuala in beih a ngai ang, khawchhungah te lutin an inkhawm hunah an rilru la peng turin an fate tih tlei loh dan kawng dap ula, puitling ho awmna lamah mutchhuahna hlo te thehin, awihmut intum tur a ni. An zaiho naah te, an inkhawmna ah te, an țawngțaina hmunah te leh an Lehkhabu Thianghlim an chhiar hunah te tihbuai dan tur in ngaihtuah kar tur a ni. An Lehkhabu Thianghlima thu thenkhat; inhmang tangkai ang a, mi hmui themthiam deuh hnenah pe in, chumi Lehkha thu hmang chuan Kohhran țhenkhat in tikeh ang a, mahni Kohhran chauh fak thiam tur leh huang danga beram rukchhuah dan kawng inkawhhmuh zat zat tur a ni. Hun kan nei tlem tawh si a, theihtawp kan chhuah a ngai a ni, ” tiin uar takin a han sawi a, an phur lutuk chu haw haw dur dur mai a ni.

Tichuan ka kianga nula chu hma lamah an ko phei a, lehkha-ip an pe a, chu lehkhaipah chuan ‘Kanghlai ram’ tih a inziak a. Chu thil chanchin chu dilchhut takin ka zawt a, ani chuan, “Tuna kan awmnaah hian hmai-eng ho an tam tawh lutuk a, kan awmngam tawh lova, chuvangin phai lamah leh khawchhak lamah te kan pem darh tawh dawn a ni. Kei chu khawchhaka Kanghlai ramah ka han awm dawn a nih hi,” a ti ta reuh a. Mak ka ti kher mai. Tichuan an rorel chu an titawp ta a, kan chhuak ta hum hum mai a ni.

Ka chhuahlam chuan nula khan min kalpui tawh lova, Aimit-thlawn an sawi ang maiin ka khawhmuh a thim țhuap mai a. Keimahin kawng ka indap chawp a, hmun pakhatah hian ka chhuak hlawl mai a ni. ka awmna hmun chu khawlai hmun nge a nih pawh ka hrethiam tawh hauh lo. Mahse feh kawng kianga Țhil kung hnuaiah ka lo mu reng kha a ni a, a ngaihna ka hre lo kher mai,” tiin a sawi a ni.

He chanchin hi ka hriat dan a ni a, a kimchang lo deuh viau mai thei a ni. Thil mak ve tak chu a ni ngei mai, hetiang chanchin hi sawitur a awm nual a, ni dangah kan chhiar leh dawn nia.

Advertisements
Aside | This entry was posted in Thu Ngaihnawm and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s