KAN INLU LEM LEM (Pan lai nun)

Zahmawh-ah lo ngai lo u la. Naupan laia thil thleng ve pakhat ka rawn sawi ve mai dawn a ni a, a zahmawh viau hran lo. A reng rengah zahmawh kan tih tamtak hi chu a dawngsawngtu leh ngaithlatu, chhiartute rilru put hmang leh dawnsawn danah hian a innghat viau mai a. Chutihrualin a sawitu paw’n a sawi dan kawng; mi rilru a dik lo zawnga tibuai thei emaw, mi ngaihtuahna hruaikawi thei zawnga a sawi chiah hian a zahmawh ta țhin.
.
Mi tih loh dan pawh a ni chuang lo bawk a, naupan lai nun leh pan loh deuh lai nun te pawh a ni ang, i’n thaikawi ve teh ang.
.
Hmanni chu țhiante nupa kan pahin an fanu chu ka chhawnchhaih vel mai mai a. Ka thiam ang tawkin nau lawm dan chi hrang hrang ka hriat hmang chuan ka lawm vel a. Hmui tizum kawh deuh pût chung leh lu thin pah chuan, “A koh koh koh … A tûih tûih tûih … Kurukûih kûih kûih ….” tih pah chuan, “Nakinah chuan Ventluangi kha a țhiante khan an la lu lem lem țhin ang a” ka ti kher a, a nu nui lai pawh a tum hmak mai. Duhtawk ta mai lo chuan, “Mim, in naupan laiin in inlu lem ve țhin em ?” tiin ka zawt a. Vin fé-a min chhan pah chuan, “Lu lem ngai lo. In inlu lem țhin em ni ?” tiin min zawt let a. Rang zet hian, “Lu lem lem țhin e. Inpa hi kan lu lem nasa țhin alawm, kan luk nasat ber pawl a ni hial ang” ka ti a, anpa chu a melh zawk a, a nuih a za miah lo. “A pa hi a chhun ang a, a Sikul bang hian vawiinah kan inlu lem hi a rawn ti haw nitin mai ang a(h)” ka tih hnu chuan min chhuahsan ta daih a.
.
Țhianpa Dika kha kan lu lem nasa țhin reng a. Amah kha a ngo reuhin a tituai deuh pur mai si a, a luck țhinin luk lem a hlawh viau mai. Ani chang ni lovin tlema tituai țha deuh kha hmeichhe lemah chantirin kan lu lem nasa țhin khawp. Pakhat mai duhtawk lo khan pathum pali te khan kan han bawh rawn mai țhin a, an tan khan a lo va’n hrehawm țhin dawn tak.
.
Thingtlang khaw pakhat Sikul nei lo, an VCP hnenah, “Hei, Sikul in nei bawk si lo a, in naupangte hian eng nge an tih țhin ?” tiin an zawt a. VCP chuan, “E le … an inlu lem suau suau mai” a ti e tia fiamthua an sawi ang deuh tak tak hian Sikul te chu kal ve bawk mah ila chawlhlawk lai leh Sikul ban; Sikul chawlh ni apianga kan han inkawm khawma kan inkhualtelem țhin kha chu, a takin Serh te kha tilang em lo mah ila inluk lem kha a serh zinga a mei kha a ni ve chiang mai. Mipa chauh pawh kan ni bik lo, hmeichhia kan kawm țhinte pawh kha kan lu lem ve țhin tho. Mahse, sawi vek lo mai ang, an zak palh ang.
.
Țumkhat chu Sikul tlangah țhianpa Dika leh Mp-a nen kan pathumin kan inkhualtelem a. Dika kha ka nupui lemah a țang a, ka lu lem nasa țhin viau mai. Mahse, thil buaithlak leh uirena tenawm a thleng ta tlat. Ka feh hlan chuan Mp-a chuan ka nupui Dika chu a lo lu lem ve ziah mai a, patling thinrim a sosang țhin ngei mai. Chhungkhatpa ka ni a, ei bel ber niin hna thawka ka chhuah a țul țhin si. Chutih lai lahin ka awm loh remchanga hmangin țhenawmpa Mpa chuan ka nupui Dika a lo lu lem fo bawk si, rilru a va na duh țhin tak. Tlai khat chu ni dang aia hmain ka feh ka haw a. In ka thlena ka thil hmuh chu a mi den a na kher mai. Mpa ngei chuan Dika chu a lo lu lem nasa mai hi a lo ni a. Patling thinrim insum hman tawh lo chuan pawi leh pawi lo pawh ngaihtuah chang tawh lovin Mpa thil chu ka chempui chuan ka chhawk sak ta hmawk mai a, na a ti viau. Mahse, a tuk leh maiah chuan Mpa thil chu lo dam țha leh var tawhin a hma ai maha sei leh lian chu a lo țo leh der tawh hi a lo ni a. Dan ngaitein ka feh hlan bawk chuan an lo inlu lem leh ta tlauh tlauh a. Chutiang reng reng chuan chumi tlai hun chu kan hmang zo ve țhak chu a ni a. Kha kan inkhualtelem thawnthu kha a film-in siam ta se; hralh a kal viau ang nge kal lem lovang tih hi ngaihtuah thiam a har ka ti khawp mai.
.
Țumkhat pawh ka u te țhianho hian High School tualzawlah ball an pet a. Ka Cousin, T.te-a nen chuan kan tel ve phak loh avangin tualzawl chhak phul rem laiah chuan chhawl kan phah a, kan lo inlu lem ngat ngat a. Kan thlang maia ball petho țang em ema an inchuha an au tuar(h) tuar(h) lai chuan keini pawh an chhak maiah chuan kan lo inlu lem țe țhawt țhawt ve bawk. A chung zawka țan inchuh chuan kan inlehthal țiang țiang mai a, a chunglama țan ve leh theihtawpa rangin kan han indep zawt zawt a, chutiang reng reng chuan thlan tla phungin kan inlu lem ta anih kha. Ka inluk lem tawh zawng zawngah ka la hah ber țum a ni hial ang.
.
Dendrite an hnim rui țhin tih kha kan hre ve a. Kan u pakhat (A hming ka sawi lo mai ang. Tunah chuan Aizawla College pakhatah a thawk nghe nghe 😀 ) leh ka nau nen Colgate toothpaste hnim ruih kan tum ve alawm. Rei tawk fang kan hnim hnu chuan kan ruih vang nge ni tehreng; kan U-a chuan inluk lem lem dan chi hrang hrang chu min zirtir ta a. A lei bih zawng te, a sir hem te, a sakawr chungchuan zawng te leh pawsi chi hrang hrang mai chu min zirtir ta a. Kan unau chuan pawsi chi hrang hrang hmang chuan kan inlu lem ta tlauh tlauh mai a, a hahthlak duh phian mai.
.
Pan lai nun sawi ta sa sâ, thil dangah pakai daih teh ang. Inluk lem ringawt zawng, a tak pawh ni hlei lo, a ho em mai.
.
Zan khat chu ka pu(Ka nu u) te Inah kan riak a. Ka pu fapa Ruattea nen chuan uluk mangkheng hian ngaihtuahna zawng zawng sengin hla kan phuah dun pek a. A tuk Sikul kalna-a țhiante bula intithei taka sak hman ngei tum chuan kan han bei ngial a, theihtawp kan chhuah hnu chuan –
.
“Indona-ah Thangtea-pa ka zam ngai lo” tih chu kan phuah chhuak thei ta hram a, a thluk tur kan duhdan a la inang lo zui. Mi pahnihin uluk taka theihtawp chhuaha phuah atan chuan a tawiin a ho mah mah deuh chu a ni. A reng rengah Thangtea-pa pawh kan ni tawp si lo a le.
.
Ruattea nen bawk hian kan kawmchhakah kan inkhualtelem a. Silai lem kan siam a, kan ramvak țhin a. Sa lah kha kan kap thei dun nasa mai si; Sakhi, Sazuk, Savawm, Sanghal … a changin Sava lam chi kan kap bawk. Kan sa kah chu kan hawn a, kan siam a. Kan ei zoa kan va ramvak leh a, a dang kan va kap leh a … chutiang chuan a ngai hlir chuan a kual ta reng mai a. A tawpah chuan kan ning ta deuh a niang; kan sa chân hmunah chuan ngawi rengin kan țhu a, sa kah zai pawh kan rel tawh lo. Ruattea chu ngawi rengin a tho a, a haw ta daih a. Keipawh ka haw zui ve nghal daih. Sa hmeh reng kha chu a mi ngei a lo na ve bawk a ni.
.
Sikul tlangah tho hian kan inkhualtelem leh pek a. Lalhriata hi Setana lemah a chang a, Thingthiang kungah hian a awm a. Biakhlua Pathian lemah changin Thingpui kungah a awm thung. Keini mihringho chu leiah awmin Setana chuan min tiduhdah țhin khawp mai. Lungte te hian min rawn vawm țhin a, Pathian awmna Thingpui kung lamah kan tlanchhe leh ham ham țhin. Nakinah chuan khawvel a lo tawp ta a; mihringho chu kan thi ta vek a. Tumah hremhmuna kal duh awm hek lo; vanramah kalin Pathian awmna Thingpui kungah chuan kan lawn ta vek a. Setana(Lalhriata) chuan amah chauha Thingthiang kunga awm reng chu nuam a ti bik ta lo a niang, Thingthiang kung ațang chuan a rawn chhuk a, Setana ber chu piangthar vein Thingpui kungah chuan a rawn lawn ve ta daih a. Khawvel awm tirh ata Setana vawikhat piantharna a ni hial awm mang e ka ti țhin.
.
T.te-a nen bawk inbailemchhuan kan rawt pek a. Kan In ami Bel la chhuakin chi te soda tih vel te chu kan keng tel vek bawk. Mahse, inbailemchhuana a bai ber tura kha kan hre si lo. Hnahkhar hnah kan mal țeuh a, kan bai ta hluah a. A hmin tawh awm velah chuan kan bai chu kan ei ta a lawm; hnahkhar hnah chu a zawr lo nasa mai si, a tui a phak bawk si, a kha fuk lehnghal. Mahse, inbailemchhuan a ni miau a, a tui emaw tui lo emaw, ei hrim hrim kha a țul a nimai. A tihnawn chi viau loh khawp mai.
.
Amah nen vek hian veng hmawra Pu Tluanga te in sak laiah riah kan tum leh pek a. Rappuichungsang an relna sirah hian bungrua leh eng ilo dahna tur chhuar(ti mai ang) zau nuam fe hi an rel duai mai a, riahna’n kan it khawp mai. Chawhnu dar hnih bawr vel a ni a, riak tur chuan kan inpu lut dun ta a. Zana chhit tur Bati kan keng a, puanhlap sin tur keng ve vein rilțam huna ei turin saharin chawțhing tlang kan fun bawk. Kan mut hma chuan an sitting room tur; chhuat la phah mumal lohah chuan Lengkhawm hla sain kan lam kual dun ta a. Kan zai tui bawka maimichhing meuh chuan kan lam ta. A ruka meng ru zauh zauh chung chuan inpal theihna tur hnawk te chu kan kân thauh thauh mai a, buai miah lo leh inchhuih bahlah awm miah lovin in rel hnawk nuai(h) karah chuan kan lam kual zak zak reng a. A tawpah chuan Pathian thlarauin min awmpui chiang mai, maimichhing chung paw’n tlu miah lovin kan lam char char thei a nia kan ti a, ropui hi kan ti dun khawp. Diktak chuan kan meng ru ve ve țhin tih kha kan inhre ru kur reng siah. Dawt sawi chu awlsam dun ve mai mai.
.
Duhtawka Thlarau thianghlim hruaina hnuaia kan lam hnu chuan kan mutna turah chuan kan lawn a, kan riak țan ta. Khua lah a la hma nasa mai si a; kan mu țan chauh tih chuan T.te-a chu a ril a țam a, kan chawțhing ken chu a ei zo titih nghal der. Kan mut vang vang hnu pawh chuan khua chu a thim duh lo kher mai a, T.te-a chu a beidawng deuh der tawh. Kei chuan, “Tunah dar hnih vel a ni a, dar ruk velah khua a thim ang a. A rei tawh lo lutuk, dar thum, dar li dar nga chiah a awm tawh” tih pah chuan ka kutzungțang chu ka thliak nghauh nghauh a. T.te-a chuan, “Dar nga chu engtik velah nge a rik ang ?” a ti a. Kei chuan, “Minute sawmhnih velah chuan a ri tawh mai ang” ka ti a. “Minute sawmhnih chu a rei nge a tawi?” tiin min zawt leh a. “Darkar khat vel a niang” tiin ka lo chhang a. Hun; minute, darkar tih vel kha a awmzia la hre ve hek lo le, ngaihțha deuh chuan kan mu leh ta a. Mahse, khua chu a thim theih tak mai loh avang chuan haw leh mai chu kan rawt a. In ka thlen chuan ka nu dar zat ka zawt a, dar thum a lo ri țep tawh hi a lo ni a.
.
High School kan kal ve lai, pawl kua kan nih chhoh vel khan ruihtheihthil han tih ve te kha kan ching chho a. Thawkkhat lai kha Ganja zuk kha kan uar zual. Ganja hian hming hi a ngah viau awm e – Marijuana/Mari, Cannabis/Bis, Weed, Țíp, Ganja… Țip han tih hian at a awl hmel ber ni hian ka hre țhin. Hming hrang hranga koh dan a tam sa nen; a zu țhinho lah khan hming hran kha kan la phuah zui țhin kha a ni a. Kan țhianho pawh chuan hming hran vuahin ‘Lalzawngi’ tiin kan sawi mai țhin. Ni khat chu Sikul ka kal lo a, tlai Sikul banah chuan țhianpa Dika hian ring leuh loh zet hian, chhungte an awm nge awm lo tih leh miin an hria ang nge hre lo ang tih pawh ngaihtuah lem lo chuan, “Lalzawngi tiho kha min man chhuak maithei a nia aw” a rawn ti loh loh mai a. Chhungte’n an hre ve vek si, “Lalzawngi in ti a mi ?” tiin min dawp nghal titih der mai. Ka țawng tu huat thu suh ah, Lalzawngi hi mipangngai pha zan lo hi a ni bawk si, nuam lo duh tak chu a ni.
.
Hmânah ka u te hian kawmthlangnu, Nu Lianchhawni hi a hming hi leh țawng chuan ‘Chhulianpawngi’ an ti a. Zingkara Nu Lianchhawni loleng chu ka nu nen an titi tui lai tak mai hian, “Nu Lianchhawn, i hming hi leh țawng chuan Chhulianpawngi a sin” ka lo ti a, an țawng lai an tawp chaih a, ka nu nen chuan an hrilhai hmel viau.
.
ZU KA BILH VE
.
.
Eden huan ațanga kan Pi leh Pu Adama leh Euvite bawhchhiatna chhawmnung a , thisena țhan hnan tlat mihring fapa kei ve mai pawh hi Thlarau thianghlimin min pawlna karah hian sual lam rau pawh hian a pawl hian mi rawn pawl ve zawt zawt fo țhin. Tisa lam pawha buan chak lo nih sa nak alaiin rinna lamah phei chuan ka derdep em em a, sualah hian ka tlu rawk rawk fo mai.
.
Naupang mai kan la ni a, rei pawh a lo rei ve ta viau. Mahse, Mizoram buai hun chhung nen tehkhin ralah chuan rei em em zawng a la ni bik lo e. Khatih lai khan Pawl thum zirlai ka ni a, sawi tawh angin sual hian min beih nasat em avangin ka phaktawk sual khawih loh ka nei lo a, tihtauh ka hratin chhungte thu awih loh pawh ka hrat hle. Chu ka saltanna sual lak ațanga min chhanchhuaktu tur chu ka au ve lawm lawm țhin a. Mahse, țanpuitu hmel ka hmu mai bik lo. Kawmthlangpa Upa Mânga meuh paw’n min chhan thei lo a ni ngei ang.
.
Naupang harhvang ve tak, sualin a beih nasat em em ka thinlungah chuan sual ropui lutuk nia ka hriat; Ka u leh Uruatfela, tlangval ve pui tawh paw’n a ruk ngata an tih țhin Zu bilh ve chu ka chak ta tlat. Engtin nge an bilh/um a, eng nge an hman țhin tih pawh ka hrechiang fumfe lo. Mahse, sual hi chu a lo sual khawp a, a kawngah hian min kai lui nge nge țhin.
.
Tlai Sikul banah chuan keimah chauhin Inah ka awm a, dan ngaitein sualna nen chuan kan inpawl leh zawt zawt a. Min pawltu sual pawh chuan a vawrtawp a thleng ta; chaw bel ka hawng a, chaw țhing awm zawng zawng chu thlengah ka dah chhuak ta vek a. Zu ka bilh dawn chu a ni ta der mai. Mahse, a dawibur, dawidim a ngai tlat, ka nei bawk si lo. Mahse, sual hi a lo sual khawp ka tih tawh kha, kawng min kawhhmuh ve leh mai țhin.
.
Mi fate paw’n damdawite an ei a, an rui țhin tih chu ka hre ve kiau a. Kan damdawi dahna bawm chu ka hawng a, kawțhalo damdawi thi tawh, hmana ka pu te min pek, awm țeuh mai chu ka la chuak a, ka kheh ta vek a. Chu’ng damdawi mumte chu ka rawt dip a, chawțhingah chuan ka phul a, ka chawhpawlh kual ta vel a. Kawțhalo damdawi chu ka telh hnem bawk a, a tak țhain ruih a awl viau ka ring tlat a, ka phur kher mai. Mi paw’n an ei ruih theih chu Zu atan a hman theih ka beisei tlat.
.
Chutia duhtawka damdawi leh chawțhing ka chawhpawlh hnu chuan ka inpeih ta. Mahse, a umna tur bel emaw, thil dang ka neih loh avang chuan ka u te Stayfree bawm ruak pathum chu ka la a, chutah chuan ka khung a, ka țawn phui thlap a, rappuichungsangah ka dah ta khiau mai le. Tunah chuan a thawh huna ruih chiah ka hmabak ta.
.
Exam zawh zan a ni a, ka cousinte ho nen chuan kan inhawtbuk nasa tawh hle. Khiang kung chu ni ila a buk nasa pawl tak kan ni ang. Ka zu bilh pawh chu tlaiah khan ka hawng tawh a, a nam țha ham ham viau mai a, ka phur tawh hle. Sawr pawh sawr lo chuan bur pahnihah ka chhunglut hmiah a, tui tlem ka leih a, zanah chuan ka pai chhuak ta țat țat a.
.
Kan unauho chuan ka zu chu in ruih a, tlaivar kan tum ruh hlawm hle. Chhungte bulah pawh kan tlaivar dawn tih kan sawi vek. Tichuan le, Nu Sâii te in bul kawr thim laiah chuan kan ding khawm țhap a. A upa ber Dp-a chuan a nau, ka hming anpui Biaktea ve tho chu i naupang ber, in hmasa ber rawh a ti ta a. Ani chuan zu bur chu a lek kang a, a chhin a hawng ta. Chil lem khalh khalh leh thinphu dup dup chung chuan kan lo thlir țhap a. Bur chu a ka-ah chuan a chuktuah a, buh leh tui inpawlh nuaih chu a ka chhungah chuan a chhunglut barh a, a lem ta khulh mai le.
.
Thawklehkhatah a rawn țhen chawt chawt a, “A kha lutuk a kha lutuk” tih pah chuan a luak nghal bawrh bawrh a, a țap nghal pur bawk. Dp-a chuan zu te chu a kha țhin a lawm tih pah chuan bur chu a la a, kan vai chuan kan in ta vek a.
.
Mahni țhuthmun țheuhah chuan kan țhu țhen tlawk tlawk hlawm a, kan luak leh barh barh țhin bawk. Ngawi rengin kan vai țah pur hlawm ta mai. A khak dan kha a kha lutuk em bawk a ni.Tlaivar tum em em kha țap pur chungin ngawi rengin kan haw ta sap sap hlawm a, tuma’n kan rui lo a ni ngei ang le.
.
Engpawhnise; ka zu bilh anga bilh ve hi awm ve tak maw !?
.
Sawi tur a tam a, sawi ngam loh lah ka ngah, duhtawk phawt mai ang.

Author : Biaktea Hillu Ralte    

Advertisements
Aside | This entry was posted in Thu Ngaihnawm and tagged , , , . Bookmark the permalink.

One Response to KAN INLU LEM LEM (Pan lai nun)

  1. Biaktea Hillu says:

    Ehiau !! Hetah hian a lo awm ve reng anih hi … hahaha

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s