INCHAPCHAR

Țhangkhat lian dâwn lai a ni ta àwm e, Biak Thansânga kaihhruaiin LPS-ah Lalchhanhima Sailo-te nèn Mizote Israelthlah nih leh nih loh chungchângah inhnialin ‘Inchapchãr’ programme kan neih kha! Kha programme kha mi pawhin an hmu duh phian a; keini ang duang pawhin kawng lehlamah chuan mi hriat kan hlawh phah a ni. Lalchhanhima Sailo (L) kha mi mak tak chu a ni; țawng kha a thiam êm êm mai a. Mizo țawng ang chiahin English a hmang thei a. CIPC hotu ber a ni a; Israel thlah kan ni tih kha a țanna a ni a. Judaism zawma Israel rama pèm tum erawh chu a ni ve hauh lo; Mizoram hi Israel ram pakhata puantîr dàn kawng a zawng a. Mi hneh a tum dàn chu kan inchapchãr țum pawh khân College zirlaibu (Physics Texbook, etc) tih angreng lian pui pui kha a bulah a chhawp rûih mai a; a thusawi lai khân a țan hmun tihnghet nân a han lek chhuak țhin a. Amaherawhchu, khâng lehkhabuahte khân a țanna nemnghehna tûr thu ziak pakhat mah a awm lo; mipui țhenkhat erawh chuan chutiang chu awm tûrah an lo ngai hman a ni ang. A ngaih dàn kan pawm emaw pawm lo emaw, khati taka lei li țha kan chân ta mai kha a uiawm ngei mai!

Tûn hnaiah social media-ah M. Lalmanzuala thu ziak ka chhiar a; Zonet-ah Lalnunțâwma Fanai kaihhruaiin Robert Romawia Royte (RRR) nèn July 5 khân inhnial an lo tum deuh a, mahse RRR-an a hman leh ta lo ni àwm tak a ni. An inhnialna tûr chu Mizoram sawrkarin RRR-a chu AFC a champion-pui avànga chhiah nuai 126 zet a âwltîr chungchâng a ni a. An programme neih tum hi tlawlh hlen lo sela; mipui en theih tûrin ‘inchapchâr’ ngei sela a țha ang.A chhan chu RRR-a chhiah awltîr a nih dànah hian hre thiam lo an tam a; a phênah eng nge awm tih hriat theih tûrin rîlpui leh rîlfângte nèn lam phawrh fai vek law law teh se! RRR-a țanna chu, “Sawrkarin Tax min âwltîr hian Aizâwl FC kan enkawlna sênso hmun 10-a țhena hmun 1 pawh a cover pha lo,” tih a ni. Insênso huama AFC hi enkawl an ni lo em ni? M. Lalmanzuala hian RRR-a chhiah âwl hi a bei ngawr ngawr lo a, sawrkar thil tih dàn dik tâwk lo ni-a a hriat chu a bei tel a ni.

Keini chuan hetiang chhiah àwl kalhmang hi kan hre thiam pha ve lo. Bible zirtîrna kan hmuh chu Isua thusawi, “Kaisara thilte chu Kaisara hnênah pe ula, Pathian thilte chu Pathian hnênah pe ta che u,” (Mk 12.17) tih leh Paula thusawi, “Chhiah chawina tûra hnênah chuan chhiah châwi ula,” (Rom 13.7) tihte kha a ni mai si a. Chhiah pêk tûr pêk loh phalsak ták mai hi a nêp lo. A phênah hian thil a awm em tih pawh ngaihtuah zui theih tak a ni ve a. MP inthlan hnuhnung ber 2014-ah khân RRR-a hi Opposition Party țangrual UDF Candidate a ni a, a tling lo zâwkah a țang ta hlauh a nih kha. Khatih lai vêl khân sawrkar lam hruaituten a firm (NECS) nèna thuthlung an neih pawh chhut chah an tum ni âwm takin thu a thang a. Amaherawhchu, sum hian thil a ti thei khawp a; RRR-a hi Mizoram sawrkar hian a kawmserh theih lohzia chu tlâng hriat a ni tawh. “A nei apiang an pêk belhchhah ang” tih ang mai khân hna thawh tûr hi a hlãwm hlãwmin an pe awk awk mai niin an sawi a. Minister pakhat phei chuan a in țha mangkhêngin a saktîr niin an sawi. “Politics-ah hmêlma hlun a awm theih loh” an tih angin inthlan leh hunah chuan RRR-a hi Congress candidate a ni lo ang tih tu nge sawi thei?

Kohhran chuan mipuite hi chhiah pêk hreh lo tûrin a zirtîr țhin a. Synod Social Front pawhin chhiah pêk thûah mipuitea fuih nasa hle. Hetiang hian kaihhruaina pawh siam a ni, “Chhiah pêk chungchâng pawh inzirtîr kan ngai. Sawrkarin amahin sum a nei a ni hran lo a, mipui thawh khâwm ațanga sawrkar hi inrelbâwl thei chauh a ni. Mizoramah hian chhiah chawi a tlêm a, State danga mipuite thawh khâwm ațanga puihna erawh kan dawng. Mi dang puihna tel loa mahnia inrelbâwl thei sawrkar neih ve hi kan tih tûr pawimawh tak a ni. Tûnah hian chhiah lákna tûr kawngte pawh duan a lo ni ta a. Kan chhiah thawh khâwm ațangin kawng țha te, electric êng te, tui thianghlim te leh a dangte kan nei thei ve tawh dâwn a ni. Chhiah kan pêk țhat leh pêk țhat lohin kawngro a su hle ang. Hlemhlêtna lam lo khawih an awm a nih pawhin sawrkar ta eiru ni loin mipui chan ai mipui thawh khâwm ațanga eiru an ni dâwn a, kan fîmkhur hle ang. Chhiah pe thei nih hi ram changkângah chuan an lâwm êm êm. Sawrkar laka kan mawhphurhna leh kan tih tûr hi mipuite zirtîr ni se,” tiin.

Robert Romawia Royte chhiah pêk tûr âwltîr chungchângah Finance Minister chu remti lo thei loin chung lam CM ațanga nawr luih niin an sawi a. Finance Minister chu a khawngaihthlák khawp mai; a țanna pawh a dik, zûlin a zui a hlauh hi a la zui ngei bawk ang. Mi hausa chhiah âwl an tam tual tual ang a, mipuiin kan tuar phah thung ang. A nihna takah chuan Finance Minister lakah CM-in ‘no-confidence’ a move a ni ber. He minister chungah hetianga tih hi a thlen vawi khatna a ni lo. Kum 2010-ah Education Minister a nih lai khân engineer leh doctor zir tûr exam result a buai țum khân a thuneihna CM-in a chhuhsak tawh a. Tûnah hetianga a nghawng tûr engkim chiang taka hmu lâwka a thurâwn pawm loa CM-in a han tilui leh ngat phei hi chu na tak tûr a ni. Mi tam tak chek chuan a ngeih hauh lo ang! Finance Minister hi pa țha,nun nêm leh insûm thei a ni a; a duh dàn ni loa nawr luih a nih pawhin a pawm thiam lui ta mai ni àwm tak a ni.

M. Lalmanzuala hi Mizo zînga IAS Officer pension, mi danglam tak a ni. Politics pawh hi a han khêl ve tituai deuh țhin a; social media-a fiamthu theh darh pakhatah, “Lal duhsi, Party-a lût ngam si lo Lalmanzuala” an ti hial! Delhi-ah Aam Aadmi Party an chak êm avàng khân Mizoramah Aam Aadmi Party a din ve a; mahse hralh an tla vak lo a ni ang, inthlannaah an arte lukàwn tlat mai! Chanchinbûah leh social media lamah thu a ziak țhin a; kan pawmpui chiah loh pawhin a bengvàrthlák a, a huaisenzia hi entawn tlâk tak a ni. A duh zâwngah chuan sawi țih a nei ngai lo a, khin hreh a nei hek lo a; kohhran pawh a khêng hreh loh a, Pro Pastor tuai thar tak pawh a țim vak duh zêl. A chhan chu a ngaih dàn ni lo ngaih dàn dang nei chu zuah a tum lo a ni ber. A châng chuan min rawn phone ve mial țhin a; ATC-ah khân min rawn lènchilh ve khiah tawh bawk. Zu chungchângah erawh chuan kan ngaih dàn chu chhim leh hmâr ang hlauh a ni. Mizo zîngah Rev. Thansiama bák ngaihsàn a nei lo em maw ni? An khaw chhuak, Rev. Vànlalzuata hi chu a ngaisâng ve deuh mah ná! Mi hetiang hi mi țhenkhatin chimawmah an ngai mai thei a; mahse khawvêl tikalh kimtu an ni. A huaisenna hi a ngaihsànawm a; a thil sawi tam tak hi kan sawi ve ngam lo. A țhenawmpa Lalhmingliana Saiawi (L) nèn khân an huaisen dûn a; mi chinchâng hre chin, IAS Officer pension an ni bawk a; sawrkar pawh an dîm lêm lo! Mizo fa hrin zîngah mi ropui nih an tling a; anni pahnih ang hi chu Mizo zîngah an lo piang leh zen zen tawh lo ang.

Social media-ah mi pakhatin a fate hming atân a duh loh 10 a târ chhuak a; chûng zîngah chuan RRR-a hi 4-na a ni a; parukna chu M.Lalmanzuala a ni thung. Mi ropui pahnih, ropui dàn inang si lo—M.Lalmanzuala leh RRRa-te hi ‘inchapchãr’ ngei se la. He chhiah âwl thu ropui phêna thil awm zawng zawng nên phawrh chhuah vek ni sela. RRR-a pawhin sum sên inhuama AFC hi enkawl a nih chuan sênso phuhrûk nân chhiah âwl dîl nawn tawh lo sela. Tûna mi pawh hi zûlin a zui ang tih a hlauhawm a; a tuartu chu ‘anni’ ni loin ‘keini’ kan ni ang. M. Lalmanzuala țang fan fan!
8.7.2017

Author : Rev. Chuauthuama Pachuau    

Advertisements
Aside | This entry was posted in Zoram History and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s