TAWNGTAINA CHHANNA- KRISMAS THIL PEK

             Kum 1881 urlawk zan a ni a, kum 15 mi ka ni ve tawh a, ka awh em em mai, Krismas nia neih ka duh ngawih ngawih rifle (silai) ka nei thei lo tur chuan ka rilru a kapin ka tuarah vanpui a chim hi a ni ngawt e. Ka pa chuan chumi zana hun awl kan neiha Bible chhiarna hun thawl tha kan neih theih a duh avangin chumi tlai chuan ni dang zawng aiin in chhung sekrek leh pawipang ilo kan khawih hmain kan awl hma niin ka hria.

             Zanriah ei khamah chuan ka pheikhawk bun lai chu phelhin meilum ai tur chuan thuk lam chu ka pan a, ka pa-in Bible chhiar tur a lo ken hun chu ka nghak ran a, mahni inkhawngaihna ringawt chuan ka khat a; a dik a dik chuan Bible chhiar chu ka phur hlawl lo a ni. Ka pa chuan Bible chhiar tur chu a lo keng hauh lo mai; inthuam lumin pawnah a va chhuak ta daih mai a. Kan tih tur zawng zawng kan ti zo tawh si a, pawna a va chhuah chhan chu ka hrethiam lo a ni. Mahni inkhawngaihna ringawta ka khah avang chuan eng hehu-ah ka ngai hran lo a. Ka pa chu a lo let leh thuai a, pawn boruak chu a vawt tawh tak zet a ni tih hriat zet hian a khabe hmulah chuan vur a kai deuh luai a. Ka pa chuan, “Matt, ti teh, inthuam lum la, pawnah i va chhuak dun teh ang,” a ti a. Ka lungawi lo kher mai, ka silai awh em em ka nei thei lo chu thuhran, pawn khaw vawt hnuaia a chhan leh vang awm lova va chhuah ngawt mai chu! Kan tih tur zawng zawng kan ti felin kan ti zo tawh a, zanin ang khaw vawt hnuaiah ngat phei hi chuan pawnah tih tur a awmin ka hre tawh lo a ni. Mahse, ka pa chu a tih tawhah chuan hnial mi a ni lo tih ka hria a, a dawhthei lo bawk nen phur lo zet chuan ka pheikhawk chu ka bun a, kawr lum hain lukhum khumin ka kutkawr lum chu ka bun a, pawna chhuak tura kawngkapui ka hawn dawn lai tak chuan ka nu lah chuan min lo nuih sak lehnghal a.

             Pawna ka va chhuah chuan kan tih tur chu sawi lawk ngai lovin hna awlsam leh hun rei lo te chhunga tih zawh nghal mai chi a ni lo tih ka hre nghal a. Sakawr leh a hnuh tawlh chi tawlailir kan hman tawh hi chuan hna awl-ai tak kan thawk ngai lo tlat a ni. Ka pa chu a thutnaah chuan a lo thu fel diam tawh a, a bulah chuan ka han thu ve nghal a. Khawvawt lah chuan min hmet ngawt ngawt mai si a, ka lungawi lo tak zet a ni. Ka pa chuan tawlailir chu thingtuah tur kan hakna chhek in bulah chuan a tiding a, thingfak kan dahna chhek inah chuan lutin thingfak hi a rawn pawm teuh mai a. Eng thil nge a tih tak? Nipui laia tlanga mi thing ka kih, ka tan leh ka eh phela ka hak sa diam kha a ni si a. “Pa, eng thil nge maw i tih hi le?” tiin ka zawt ta hial reng a. Ani chuan, “Nu Jensen-i te hi i tlawh ve tawh em?” tiin min zawt let a. Nu Jensen-i te chu kan awmna atanga mel 2 vela hlaah an awm a, a pasalin a thihsan tawh avangin a fa naupang te te 3 a hmeithaipui a, a fa upa ber pawh kum 8 mi vel chauh hi a ni a. “Aw, tlawh tawh e; mahse, engati nge?” ka han ti he haw a.

            Ka pa chuan, “Vawiina kawnga ka tlan laiin a fapa Jakey-a kha thingtuah tur zawnga ramhnuaia a kal lai ka hmu a. Matt, thingtuah tur an nei tawh lo a ni,” tia min chhang chungin kan chhek in lam pan chuan a kal leh ta a, kei pawh chuan ka zui nghal a. Sakawr pawhin a hnuk zo dawn emaw ni le tih tur hiala tamin tawlailirah chuan thing chu kan chhek vum a. Chumi hnuah chuan ka pa chu kan sa rep dahna inah chuan kalin sa rep thahnem tak hi a rawn la chhuak a, sakawr tawlailira dah tura min tirh pahin chuta lo nghak nghal tur chuan min ti a. A lo kir leh chuan ip lian deuh hi a rawn pu a, a kut vei lam chuan ip a khai bawk a. “I ip khai chhungah khan eng nge i dah a?” ka lo ti a, ani chuan, “Pheikhawk a nih hi. Tukina thing fawm tura Jakey-a a kal khan buaraa a ke a tuam ka hmu a, pheikhawk bun tur an nei tawh lo a ni. An unau tan chuan chithlum mum ka kensak bawk a,” a ti a.

           Chuti chuan ngawi rengin Nu Jensen-i te awmna lam pan chuan kan kal ta a, ka pa thil tih hi eng nge a tulna tiin ka ngaihtuah a. Kan thing hak sa zawng zawng kan phur chhuak a, thing chu la ngah viau mah ila tan leh eh chawp ngai vek a ni tawh si a, sa leh ei tur chu kan ngah a, lo pe then ta pawh ni ila a pawi lo a. Pawisa erawh chu kan nei bik lo a, engati nge pheikhawk leh chithlum mum a lei tel kher le? Nu Jensen-i chuan keini aia thenawm hnai a ngah a, keiniina kan lo ngaihtuah viau tur a ni emaw ni le, tiin ka inngaihtuah a.

          Nu Jensen-i te in bul kan thlen chuan thawm dim thei ang berin kan thingfak ken chu kan hlang thla vek a, an kawngka bulah chuan kan thil ken- sa, ei tur leh pheikhawk te chu kan dah a. Kawngka kan kik chuan aw lawi lam leh zam hmel deuh hian, “Tu nge ni?” tiin min lo chhawn a, ka pa chuan, “Lucas Miles leh a fapa Matt te kan ni e, kan lo lut thei ang em?” a ti a.

         Nu Jensen-i chuan kawngka lo hawngin kan lut ta a, puan lum hi a lo bat hlun a. A fate pawh chuan puan lum batin mei-alh chaurau tak mai, lum pawh lum pha mang lo tur hi an lo kil bial taih a. Nu Jensen-i chuan nawhalh nawt alhin khawnvar chu a han tieng a.

           Ka pa chuan, “Eng eng emaw kan lo kensak che u asin,” tiin chhangphut kan dahna ip chu chhuatah a han nghat a. Ka pa chuan pheikhawk a dahna ip chu Nu Jensen-i chu a han pe a, ani chuan a hawng nghal thuai a, pheikhawk inkhing te tea dah chu a han la chhuak a, ama bun tur bun 2 leh a fate bun tur bun 2 theuh hi a lo awm a. Pheikhawk tlo hmel tak, a tha ber ber chi, kum rei tak daih tur chi hi a ni a. A hmel chu chik takin ka lo en kar a, insum tih hriat zet maiin a heh a pet fan fan a, a mittui chu a tling pam a, a insum zo lo chu a biangah chuan a luang thla ta ngiai ngiai a. Sawi duh neih hmel zet maiin ka pa chu a han en a; mahse, a kha a chih a, a ka atang chuan aw reng a chhuak thei lo.

           “Tak a, thingtuah tur thingfak pawh kan lo keng nual tak asin,” tiin ka pa chuan ka lam lo hawi pahin, “Matt, thingfak tam tawk va la la, mei hi chhawm thain in chhung hi tilum deuh teh ang u,” a ti a. Thingfak la tura pawna ka chhuah chuan ka danglam ta vek maiin ka inhria a, ka pawm emaw, pawm lo emaw ka mittui a parawl kuang a, ka hnuk a ulh a ni. Ka mitthlaah chuan naupang te tak te te pathum, mei lum biala an lo thu kual raih mai leh an nu, lawm avanga tawng pawh tawng thei lova a bianga mittui luang ngiai ngiai chu an cham reng a.

              Ka tawt up up a, hlimna nasa tak mai ka la hriat ngai reng reng loh chuan min hual vel ni berin ka hria. Krismas hi ka lo hmang ve fo tawh nain tun anga ka nun thlak danglamtu hi ka la tawng ngai lo. An tan chuan eng emaw ti zawng talin malsawmna kan ni tih chu hai rual a ni lo.

              Mei chu ka han chhem alh leh zual a, naupangho chu ka pain chithlum mum a han pek chuan an hlimin an nui sen sen hlawm a, Nu Jensen-i pawh chu a hlim hle tih a hriat a, kan lam hawi chuan, “Pathianin malsawm mawlh che u rawh se, Pathian mi tirh in nih ngei hi ka ring a ni. Kei leh ka fate hian Pathian hnenah a vantirhkoh 1 tal kan tana rawntir tura kan lo tawngtai mek laiin in lo thleng a,” a ti a.

              Ka hnuk chu a ulh leh teuh mai a, ka mittui chu a parawl leh ta kuang mai. Chutiang zawng chuan a hmain ka pa hi ka lo ngaihtuah ngai lo reng reng a; mahse, Nu Jensen-i thu sawi chuan ka rilru a hnehin ka nu leh ka tana a thil tih tawh te leh midang tana a tih tawh te ka han chhui kir neuh neuh a, ka pa aia pa tha hi ka tan chuan he khawvelah hian an awm leh hi ka ring tawh lo.

              Ka pa-in an pheikhawk thar chu an bun tawk leh tawk loh bun theuh tura a han tih chuan mak tak maiin an lo bun tawk vek mai a, ka pa chu an tana Pathianin a vantirhkoh a tirh ni awm renga mawi a ni.

            Haw tura kan intintuah takah chuan Nu Jensen-i biangah chuan muttui a lo luang leh a, ka pa chuan naupangte chu lungchim takin a pawm vawng vawng hlawm a, anni pawh chuan la thlahlel tih hriat takin kan kal phal lo ni awm takin an kuah vawng vawng bawk a. An hmel atang chuan an pa thi tawh kha an ngai hle tih a hriat theih a, dampuitu pa ka la nei hi ka vanneihzia ka inhriat nawn phah hial a ni.

            Kawngka bul kan thlen chuan ka pa chu a han hawi kir a, Nu Jensen-i hnenah chuan, “Ka nupuiin naktuk krismas tlaia zanriah kan hnena lo kil ve turin in chhungin sawm che u a duh a, sai-ar (turkey) lian zet mai ei tur kan nei a, keini chhungkua mi 3 lek tan chuan a lian lu deuh a, kan zingah naupang an awm lohna a rei tawh nen, naupang bula hun hman leh te pawh a chakawm alawm le! Matt-a lah hi naupang tia sawi tur a ni tawh si lova, naktuk chhun dar 11 velah kan lo lam dawn che u nia,” tiin zanriah ei tur chuan a sawm nghal a. Kan unau zingah a naupang ber ka ni a, ka ute mipa 2 leh hmeichhia 2 chu nupui pasal neiin hmun dangah an awm vek tawh si a.

              Nu Jensen-i chuan lu buk nghat pahin, “Kan lawm tak zet e, Miles, sawi theih eng mah kan nei lo. Mahse, Pathianin a let tam takin malsawm che u rawh se, mal a sawm ngei ang che u tih pawh hi ka ring tlat a ni,” tiin min thlah liam ta a.

              Chu khawvawt tak hnuaiah chuan vawt pawh ka hre chang tawh lo reng reng a, kan haw kawngah chuan ka pa chuan min rawn melh pahin, “Matt, eng emaw ni hrilh che ka duh a ni. Silai I awhzia I nu nen hian kan hria a, leisak ngei che tumin pawisa pawh kan lo khawl tang tang a, kan tlin zo ngang si lo a. Mahse, nimin khan vanneihthlak tak maiin hmana kan leibatu pakhat hian a leibat a rawn tlak hlauh mai a, I nu nen chuan rifle leisak theih ngei che inbeiseiin kan hlim em em a. Tukin khan rifle leisak ngei che tumin khaw chhungah ka va kal a, ka kal lam chuan Jakey-a thingtuah fawm tur pheikhawk bun tur pawh nei lova buaraa a ke tuam kha ka hmu ta si a, chu vang chuan rifle man tura ka tih pawisa khan pheikhawk leh naupang lawm chithlum mum te kha ka lei ta ringawt a ni. Matt, I hriatthiam hram ka duh a ni,” a ti a.

            Ka biangah chuan mittui a luang thla ngiai ngiai a, ka hrethiam a ni. Ka hrethiam tak zet. Ka pa thiltih chuan min tilawm ngei mai. Ka nunah hian rifle chu a pawimawh nep ta hle mai a, ka pa hian thil tam tak min tihsakin min pe tawh a, Nu Jensen-i hmel leh a fa naupang te te 3 te hlim hmel ka hmuh khan ka pa thiltih chu ka pawmpui tak zet a ni.

            Nu Jensen-i te chhungkuaa tu emaw ber ka hmuh chang leh thingtuah tur ka eh chang hian khami zana ka pa nena Nu Jensen-i te chhung kan tlawh haw lama ka hlimzia kha ka hriat nawn phah thin a, ka pa chuan kha mi zan khan rifle aia hlu zawk, ka krismas hman tawh zawng zawng zinga krismas hlu ber min lo hmantir reng a lo ni.

             Ziaktu- Rian B. Anderson
             Letlingtu- Terema Chhakchhuak

Advertisements

About Mizo Archive

I'm the one who collect the best writings of Mizos
This entry was posted in Literature, Thu leh Hla, Thu Ngaihnawm and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s