AIZAWL-AH KA ZIN VE DAWN

Kuthnathawh ngaisang mi ni mah ila kumtluana a sur a sa hnuaia lo lama liam zut reng hi chu ka chakin nuam ka ti ber pawh a ni chuang hauh lo. Furpui hun lo thleng tur nen hmabak hi a ko satliah mai a ni lo, a er hian a er ngawk a ni ber e.

ᑕ Diktak chuan țhelretpuan nena intuama vangvat kara sadai-ek hampherh hlawih hlawih reng ai chuan Sofa dup nuam tak chunga țhut awn diai paha kuthnathawh țhat zia te, a hlawk zia te leh thlai chin tur țha chi hrang hrangte sawi paha thawh lem loh hlawh bakah hlawh bak piahlama a liam lo dawh ve keuh keuh te chu chakawm tak a ni a, enghelh nei hauh loa Țhutthlengseia mut paha Babul-gum han țhial țalh țalh te chu chakawm ve tak a ni.

ᑕ Chawlhni chawhma inkhawm banah kuhva khawr cheng hnih man kan han lei ve hram a, ruahsur nghah daih pahin Pu Thangsiama te bathlarah kan han țhial sen ve ngial a. Mitthla-a hlo thlawh hmabak lang zut zut chungin Pi Rotei zozial zial, hlep țha thei tur ang bera duhtawka a zial chu ka’n fawp khu ve ngial a, fawh mawlh mawlh lai pawh chuan a thi hram zel pek a. Tleirawl hi la ngaizawng chiah lo mah ila, ‘Zozial zuk leh tleirawl ngaihzawn chu fawh nun sek an ngai’ an lo tih hi he Pi Rotei zozial ațang ngei hian a dik zia hmu ve chuan ka inhria.

ᑕ Aizawla ka Ni; hmunphiata inhlawh țhin chu kar eng emaw zat a damsam tak loh avang leh a fate sikul kal buaipui an ngaih avang chuan awmpui turin min rawn chah a ni tih ka hriat chuan ka lawmna hian van a tawng dawn a ni ber a. Mahse, van hi engtiang chiaha sang nge a nih tih ka hriat mai loh avangin Pa Ramthlira te huana Tawitaw kung chen zet erawh anih ka ring ta zawk.

ᑕ Lawm si, chhungte bula phur hmel fahrana lan duh bik si lo chuan hna țul zia leh hlo thlawh hmabak laklawh zia te chu ka’n sawi kawi vel luam a. Diktak chuan hna laklawk tih vel hi chu chhungte zah vang leh mawihawih ka zawn vang mai mai a ni. Țawngkam thiamna leh dawt tlem țangkawpin fur chhiat chhung chu Aizawl lamah ka tawm hul thek theih ka inring a. Rilru chhungrila lawmna leh hlimna hlira khat chuan zanriah chu ka han kil ve a, Maian bai te chu ka Vawksa tui háng hawp hmiah hmiah mai a. Mahse, maian bai chu a al a ni tih ka han hrechhuak leh hnuhnawh a, chumi hnu chuan ka vawksa tui al hawp leh ta zawk a.

ᑕ Kamțhuahna tui Vawkchaw bela pik luh puat pah chuan kawmchar lamah ka lim phei zak a. Chaw ei kham apianga khel loa thleng țhin a turtu zawng zawng chu chal chuar nang nang leh khup sai ngar ngar chung chuan ka nawr chhuak hlawl hlawl hlawm a. Ka ek khal em em reng mai hi ka buaipui rukna a rei tawh fu a, hmanah kan khua-ah mar dek thiam a lo kal paw’n ka mar ka lo deh tir tawh a, ani chuan ka kal lam fel loh vang a ti tlat pek a, ka awih chuang hlei lo a. Mizopa ek in khur laih thar ngei maiah chuan theihtawp chuan țan ka khawh vel a, a chang leh ka mawng te chu ka’n tisawi kual vel a, a tawpah chuan a tur na bertu chu a chhuak ta hlawl a, ek in khur laih thar ni bawk si, a tum a khal țha bawk nen, a zuk insawh khi phak thei nia.

ᑕ A tuk maia kal nghal tur ka nih avang chuan Sumo ticket ngaihven chuan ka chhuak ta a. Kan khaw Sumo hi a tlan regu tehchiam lo a, tunang hunah phei chuan chuang tur mang pawh hi an awm meuh lo.

ᑕ U Marobert-a chu kan khaw sumo driver a ni a. Thingtlang khawte Driver tihtakah a induh ve deuh larh a. Rinlawk ang ngeiin biak pawh a lo har țalh mai. Thingpuisen vei tlak karh pah chuan Diesel a neih loh thu chuan min chhang ta mauh mai reng a. Mahse, a pawimawh zia leh chuanman ka bat loh tur thu te, kal kawngah eng eng emaw kan lam phei ang a titea ka han thlem kual hnu chuan naktuk daih Diesel chu a nei leh ta hram a, ka lawm ngei mai. A kal dawn ngei a ni tih a chian hnu chuan remchang chuhin dawrkai U Thanveli’n Chini Kg 50 leh Hajmola packet lian a rawn chah a, Pu Rualaua te pafa leh Nl.Alawmi te pawh chuan ba leh ba lo deuh reuh chuan kal chu an rawn tum ve leh ta bawk.

ᑕ Ka Phone hmanlai a chhiat si avang chuan Ka Patea phone hluihlawn tawh chu a siamțhat theih tak mialin tiin ka la a. Ni e, Aizawl awm tur meuhin phone neih loh chu a fuh chiah lo reng a ni. Engtin tin emaw chuan ka Patea phone hlui chu tel te hnawih nalin ka’n remkhawm vel a, a nghet lo lai deuh te chu hruizen chuan ka’n țawn khawm vel a, ken chu a ken pum ve theih ta mai. A hmehna sen chu ka’n hmet vang vang a, a rawn eng ta phet phet a ngaihțha tak chuan ka ak ta hmak a.

ᑕ Zing dar nga-ah chuan Sumo-a chuang turte chu U Marobert-a te kawtah chuan kan kim țhap tawh. U Marobert-a chu towel var, a hlui tawh em avanga uk vek tawh bat chuan a rawn chhuak a, motor chu a’n thlek kual vel thuak thuak a, hnuailam a bih ngar ngar hnu chuan ner nang nang chungin Inchhungah chuan a lut leh a, engthil nge ni ang le aw tia kan lo ngaihchan țhap lai chuan chaicheh kengin a rawn chhuak leh a. Tuman zawhna kan zawt ngam lo, Driver ber a ngawih reng si chuan passenger mai mai tan țawng ngam a ni lo. Kan zinga upa ber Pu Rualaua chu ka va melh zawk a, a ni chuan a sahdah hmuam lai chu a lo paih mek a lo ni a.

ᑕ U Marobert-a chuan chaicheh chuan motor hnuai chu a han hawlh ngar ngar a, ți deuh dák chung chuan kan lo thlek dauh dauh hlawm a. A tawpah chuan sazu note pakhat hi a rawn chep chhuak ta va va a, chumi rual chuan Sazupui pawh a rawn tlanchhuak chai chai bawk . A motor chu tlanchhuak loa a din rei tawh em avang chuan Sazu-in a hnuaiah bu lo chhepin no a lo hring hi a lo ni a. .
Engkim peih anih hnu chuan U Marobert-a chu driver țhutna-ah chuan a țhu ta vang a, a chuang tur zawngte chuan motor chu kan nam ta laih laih a. Nu Biakmawii te In thleng kan nam hnu chuan a vu ve ta hlurh hlurh a, a tlan sawt phei auh auh a, Pu R.Lawma te In kawtah chuan a ding ta a. Mahni seat țheuhah chuan kan țhu ta far mai le, Aizawl ka kal dawn chu a ni ta reng mai si, ka tha te chu a khur der der thei hial.

ᑕ Kawng chhia-ah chuan kan insawh phei ve laih laih reng a, ruah a lo sur nal tawh nen, kawng a khuar nasain tuihawk a tling nasa bawk si a, tlanchak a har khawp mai. U Marobert-a chuan a motora tape a dah chu a han tinung a, khawvela zaithiam a tih ber mai leh a duh ber, Mél li Sainas (Miley Cyrus a sawi ve dan) chu a zai tir ta viah viah mai a, boruak a nuam țan viau mai. Mahse, a tape pawh chu a lo thar tawh bik chiah lo a ni ang, kawngkhuar kan daia a han insawh dawtah hian Lalsangzuali’n, ‘Kumhlui Kumhlui Kumhlui’ a rawn ti awl awl zel a, kawngkhuar kan han chhuak a, a ri țút a Mêl li Sainas chu a rawn zai ve leh mai bawk a. Kawng biboh laiah kan han insawh leh deuh bauh bauh a, a tape chu a rawn kiui ruai ruai a radio a man leh tlat pek zel a. Ding lama a kawi a piangin zai chu a tawp daih zel lehnghal. Kawngpheiah Mêl li Sainas, kawngkhuarah Lalsangzuali ‘Kumhlui’, a sawh nasat deuhin radio-a vai zai, dinglam kawngkawia zai tawp daih, chutiang zel chuan thui fe chu kan lo tlan ve ta reng mai.

ᑕ Titi hrang hrang vawrh pah chuan khaw țhenawm chu kan tlan pel ve ta reng mai. Mahse, hriat lawk leh beisei lawk loh deuh thil a thleng ta, kan motor chu a thi ta buk a, a tape erawh a la zai uar viau thung. A chhan kan hre lo tlangin Driver ber U Marobert-a chu a hawihaiin a ngaihna a hre lo hle mai a. Kei; a steering pawh Sap Țawnga hre lo tan phei chuan a ngaihna hi a awm lo leh zual. Pu Rualaua chu ka va melh zawk a, sahdah a lo hmuam dawn mek a.

ᑕ Chutia a ngaihna hre loa U Marobert-a hoa kan hawi lawl lawl lai chuan khaw țhwnawm sumo a rawn tlan hlauh mai a. Driver chuan a hma te chu a’n hawng a, a’n khawih kual vel hnu chuan a vu ve leh ta hlat hlat a kan lawmin kan hlim tlang teh e. Pu Rualaua chu ka va melh leh kher a, a sahdah hmuamna hnarkaw insawi hleih bawih chung chuan a lo nui ve țha a. Tichuan, kan zinkawng chu kan zawh leh ta bauh bauh a. Mahse, thui pawh kan la tlan hma chuan kan hma-ah chuan motor pathum an lo ding țhap a, leiminin kawng a lo hnawh a, an lo tang hi a lo ni a. Leimin lah chu a nasa phian mai a, han thenfai mai chi rual a ni lo. Let leh mai loh chu tihdan a vang ta hle mai.

ᑕ Hrilhai ru angreng tak, tihtheih nei bawk si lo chuan ka phone pai ve chu ka’n hmet eng vei pup a, battery low tih leh thih a rual nghal mai bawk si. Let leh ta ila; ka hmabak hlo thlawh tur mitthla-ah a rawn lang zut zut a, thosi leh vaihmite vi rite chu ka hre thei hian ka inhria. Ka pa, kawngherhpui vei dam leh, a tluksual leh avanga che țha thei ta lo, ka zin tur pawh huphurh em em tu khan lo lamah khel loin mi tir liam leh ngei dawn si. Suangtuahna ramah Aizawl khawpuia ka len nasat zuai zuai tawh tehreng nen le. Bei a dawngin a ngaihna avang ta takzet mai.

ᑕ Kir leh mai loh chu tihtheih awm si lo le, U Marobert-a pawh chuan a motor chu a her rem a, kan khaw lam pan chuan kan tlan leh boh boh a. Beisei loh deuh kan chungah a thlen tak siah chuan kan nguai hlawm hle mai a, țawng peih pawh kan awm meuh lo. Pu Rualaua chu va melh ka’n tum leh deuh a mahse, ka melh peih thlawt ta lo a.

ᑕ Khaw țhenawm kan tlan luh mek lai chuan ka ngaihtuahna-ah thil pakhat a lo lut zawr a, sumo chu din tirin ka Bag ka la a, ka chhuk ta thauh a. Midangte chuan mak tiawm fe hian min melh hlawm a. Pu Rualaua phei chu a sahdah hmuamna a hnarkua a insawih hleh tawh bakah mak ti hmel zet chuan a tihsawih belh leh kher a.

ᑕ Engmah sawi hran lo chuan kan chawl lawk ang e tih leh kal ka rual mai a, an ni pawh chu an tlan zui ve mai bawk. Motor tukverh ațang chuan Nl. Alawmi chuan mi rawn thlek veng veng reuh a, ka lung a ti leng dawn dawn a mahse, hlo thlawh peih lohna rau chuan mi rawn țham harh zawk a, ka lung chu a leng leh ta lo a.

ᑕ Aizawlah zin theih ta bawk si loh, khua-ah lah țhelretpuan nena hlo thlawh hnabak ni bawk. Chutiang tehhrep ai chuan kan khaw țhenawmah chuan mihlim lemchangin ka hlim zin ta hmiah mai a. An kohhran hlim boruak kal chhoh lai a ni bawka a boruak a fuh viau mai. Tunlaiah thim thuah hnih chu a common deuh tawha ka hriat avangin thim thuah thum ka tlangaupui a, “Thim thuah hnih lo thleng tur hi engahmah ngai lo kan tam avangin Lalpa thinurna berhbu chu kan tawngbaw zual zel a, thim thuah thum a rawn thlen dawn ta anih hi.” tiin ka’n au vel a, mihlim chansan duh zual ho thinlung a khawih mawih chiang ve teh e. .

ᑕ Nuthlawi hlim thar Nuthlawi Roboihi chu ka bitum nghal chat a. Ani țawngkam thiam leh mi hip khawm thiam tih takah a inah chuan kan bawrkhawm țaih reng a, min support țha bawk nen, ka thu ken a fuh bawk nen ngaihsan ka hlawh chak viau. Nuthlawi Roboihi Inah chuan a chhun a zanin ram thuthlung kan sawi a, thim thuah nga lam lam te kan sawi kai ta mai. Thlarau thianghlim lah chuan a pawl hian min rawn pawl zawt zawt hlawm a, kan chhah tlang tawh hle.

ᑕ Mihlim rual kan han awmkhawm a, thlarauin min han pawla kan che tak tak mai hi chu Thlarau Thianghlim hnathawh mah ni se thianghlim lo taka chet mai te chu a chakawm duh rum rum mai zel țhin. Kan zai a, kan lam a. A țhen sahdah, khaini, tuibur lo tibawk nen, țhenkhat zakkha nei, thlan rim nen, thingthupui rem lam, hmuh chhun âm taka ei te kan ni nawk bawk nen, chutiangho kalkhawm thlarauin min han pawl tak tak mai chu Nuthlawi Roboihi Inah chuan kan su hing thang uih huam huam hi a ni hawt mai.

ᑕ Khaw țhenawmah chuan thla thum tehmeuh rawngbawlin ka hlim zin ta a. Aizawl chu kal ta chiah lo mah ila tum ruk ang tho chuan fur chhe zual leh hlo thlawh hautak vanglai chu ka pumpelh ta tho a ni.

An Idea Can Change Your Life

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

NEIH TIGHT RENG DAN : HMEICHHE TAN by Christophar Renthlei

(Hmeichhia Pasal nei tawh te leh nei mai tur te
tan bik aw)
A hur zawngin ngai ngawt suh ang che,
education vek a ni e.

Step angin ziak ang aw:
1. ᑕ Kegel exercise: (A tihdan chauh ka ziak
dawn, sei lutuk in duh silo)Dr Arnold Kegel a
design chhuah a ni. Kegel exercise hi zun
(urinate) lai a tih tur ani (zun lai chauh ka sawi dawn,in tih peihloh tur sawiin awmzia a neilo).

ᑕ Zun laklawh laia tawp thut thut tur(eg, 3sec
dan zelah), hei hian i pelvic muscles exer a pe
ani. I zun tawh phawtchuan apply thin ang
che, side effect a awmlo, nitin i tih chuan
automatic in a tight nghal ani mai
Kegel exercise hi hmeichhia bik tan a ni lo a,
mipa ho pawh khan tih theuh i tumang u,
nupa nun hmanna kawngah nasa takin a pui
tih hriatchhuah a ni.

2. ᑕ Vagina tightening pills:‘Aabab’ tablet hi hman lar ber pawl ani. He damdawi hian chhu biang tha leh a landan a ti nung. Thenkhat chuan an fak khawp mai (mahse, kei tehlul hi chu engmah min zawt suh u, doctor rawn a tha
fo thin).
3. ᑕ Vaginal tightening creams:‘Lady secret
serum’ – chhu tight nan a cream hman thin
atni. Regular taka hman a nih chuan thla reilote ah tight tha tak a ni thei. ‘Lady secret serum’ chauh hi cream awmchhun ani lo a dang tamtak pawh ala awm e.

4. ᑕ Vaginoplasty, a surgical option:Chhu tight taknei tur a operation tih ani, mahse hei erawh hi chu operation man a to mai bakah hmeichhe tam zawk tan thu benglut ani lo.

5. ᑕ Neuromuscular Electrical Stimulation
(NMES):He technology hi tunlai a mi tam takin an hman mek ani. Chhu tih tight-na kher niloin, thazam (muscles) tichaktu a ni, a tam zawk a an hmanna pawh a ni bawk. Electrical current na lo tak a pe chhuak ve a, pain reliever atan a hman thin a ni bawk.

6. ᑕ Insert light weighted tampons:
Tampons hmeichhia ten an hmanin chhu muscles kha control a, tampon kha cheh vaktur. Entirnan, object nem lam deuh lian lutuk lo kha i chhukua ah khan thun la, i inbual chhung emaw khan tla miahlo turin chep bet tlat ang che.

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

I Hriat Ngai Loh JF-a Chu (The JF you never knew)

  • JF Laldailova chanchin.
  • JF Laldailova taimak zia.

A hnampuite’na chhuang em em a, “Mizo Shakespeare-a” kan tih hial khawpa thu leh hla thiam, mi bâk sâwna Zotawng lama diau lo leh mi bâk chhama Sâptawng lama duai lo, a hawina lam apianga Zofate min thlek rualtir dial dial thei khawpa huhâng leh huvâng ngah, tawng lettu (translator) themthiam tâwpthang, fakselna (criticism) lama hmahruaitu ropui, critic chhuanawm chungchuang, chanchinbu enkawltu (editor) tha eltiang, dictionary siamtu (lexicographer) duhawm filawr JF Laldailova (1925 – 1979) hi chu, “Mizo ka ni,” ti a inchhâl ngam chin, ziak leh chhiar thiam ve êk êk tawh phawt chuan kan hre fur awm e. Chuvangin, tun tumah chuan a nâwlpuiina kan hriat lem loh a mizia leh a nun lairil kan luhchilh dawn a ni.
ᑕ Tam tak chuan a thu thiam zia te, Mizo fate tana a hnathawh ropui tak tak leh a rohlu min hnutchhiah zozaite hi hmuh kân a, enkhûmin a zu in thin te, a tâlpâwl ve deuh hun lai te hi sawi chîk tehah kan nei a. JF-a nun kha ngunthlûk taka kan bihchian chuan entawntlâk thil tam tak a awm a. Sum leh pai ngah, mi thiltithei leh ropuite ngaihsânna boruak chhia ringawtina a chiahpiah, Pathianina mitin thinlunga a dah mihring thatna leh ze duhawm lanchhuahtir nachang hre tawh miah lo khawpa kawng bote tan a nunah khan zir tur a kuh tul a ni.
ᑕ JF Laldailova kha mi taima leh tumruh rum rût, a thil tih tawh kha chu âtchilh khawpa hlawhtling tlâka bei zel mai mi a ni a. Chuvangin a huang dai tawh chinah reng reng kha chuan “a ber” a kai thei zel a ni.
Kum 10 mi âwrh a nihin an unau zinga a berh ber chu St. Placid’s School, Chittagong-a kal turin Fr. Godfrey-a’n a thlang a. Saptawng emaw Vaitawng emaw pawh kawi khat mah hre lova sikul kal kha a ni bawk a, Vai naupangho khan an lo hmusit ngang mai a. “Lusei Hnam mawl” (Wild Lushai) ti te leh “Ramhnuai mi” (Jungly Man) ti tea chhaih nawmnahin an ûm dûl dûl a. Pûm tiat tiat hian an bâwr lut lut reng mai a. A tlân hah tâwpah tan khawhin a rawn khawih hmasa apiang a lo thuai let ve ta thin a. An zirtirtute’n an chhan a ngai fo thin. Mittui nena nî a vuiliam châng lah a tam thin narawh e.

ᑕ Chu’ng avang chuan a rilru tipaukhauhin Vaiho chunga lêng thei tur chuan zirna lamah theihtâwpin tan a han khawh ta tak tak a. Saptawnga an classic thawnthu bu leh hriatna tizau thei science, mathematics leh literature lam tumahina chhiar tina an tin lohte chu library atanga hawhin a bûr ngar ngar a. Khaw thian that deuh zân te hian an hostel enkawltu (warden) mut pindana entlang lian an dah te chu ru chhuakin sikul inchung zâwlah a bun a, zankhua khua hian arsi te a thlir ru thin a. Zing thawh hmain a dah kir leh thin. Chutiang chiah chuan an sikula science laboratory te chu tukverh pakhat darthlalang keh atanga hawng rû-in zanah te hian a luhkhung ta thin a, an science kit man to pui pui, an zirtirtute pawhina chhawrbawl ngaihna an hriat lohte chu inzir nan a hmang thin a ni. Chutianga ngawrh taka a beih hnuah chuan an zirtirtute mit a tlun bâkah a zirlaipuite ngaihsan a lo hlawh ta a. A hmaa hmusit taka chhaih nawmnahtute ngei khan “Khawchhak mifing” (Wise man of the east) an ti ta hial a. “Lersia se chi tha” ang maiin a hmel en ai khan a lo lâktlâk a, zirna lamah pawh vawi 22 exam-ah vawi 17 lai pakhatna a ni.

ᑕ Indopui Pahnihnain zualkai lam a pan zel avanga an sikul khar a nih a, Mizorama a lo haw leh hnuah Royal Indian Air Force-ah air craftman-in a lût a. Sipaia a luh rualpuite hrilhfâk kai khawpin a hming a chher a. Lawmman chi hrang hrang: silai kah thiam ber, music instrument chi hrang hrang chelek thiam ber, sipai lâm zei ber tih ang reng lawmman kha a hui chho mawlh mawlh a; War Medal leh Independence Medal pawh a dawng a ni. Kar lovah Sergeant-ah kaisangin Assistant Bandmaster-ah dah a ni a. Zofate zinga band instructor hmasa ber a ni ta hial a ni. Bandmaster a niha rimawi hnamraw chi hrang hrang a kuta a han awm tâkah chuan thiam kim vek tumin a han zir leh ta tlauh tlauh va, program an neih dawna an band member zinga damlo an awm palh pawhin a tu ai mai pawh kha a awh thei ta zel a, an pute lawm a hlawh phah hle.

ᑕ A hun laia natna tihbaiawm ber pawl TB natnain a tlâkbuak avanga Sipai atanga chawlhtir a ni a, thorax plasty operation- a, a nâkruh pakua lai paihsak a nih hnua a lo haw leh chuan, a natna avangin sawrkar hna lamah a hnawng tawh si a, huan siam lamah hma a’n keu tan a. Mizo chin dan anga lo neih ai chuan agriculture science hmanga huan siam kha a tuipui zawk a. Amah ngei pawhin fiamthuin, “Tuthlawh chelek hi ka chemkalna zawng tak a ni a; chem chelek erawh hi chu ka tuthlawh kalna lam a ni lo,” a ti nghe nghe. Tlangnuam tuikhur kamah chuan terrace laiin England lane, France lane, Denmark lane leh ama lane bik liau liau te siam hrang thliahin experiment a bei a. Mizorama lei tihthatna ‘chemical fertilizer’ ching chhuak hmasatu a ni nghe nghe. Mi kâwmkâr chhiar hnuaia ar-êk lei leh khawlai vawk-êk te chu, mi dawrâwn paih mawng a thawm that leh nên a awi liam ni tin ta mai a. A huan bul kawnga pa losûl haw te ani lei lai hriat phâk ngei tûra ringa an tawng a hriatte chu:
“Khu eng nge maw a tih le?”
“Bawng leh khau chaw tûr a siam a nih khu!”
“Ni lo, antam zîkhlûm chîn a tum a nih khu. Tlangnuam ramah zîkhlûm a hlûm ve thei lo tih a la hre lo a nih khu. Vai rama sei lian a ni a, ram chinchâng a la hre ve lo a nih khu!”
Khatianga an han tawngkhum pawh khan a tihnual chuang lo va. A taimak leh a thawhrim zarah thlai a thar hlawk hle a Mi dangina kum tluana an buh chin atanga an hlawhchhuah chu thla nga chhung lekin zikhlûmin a lei thei der a. Mizoram sawrkarina thlai entirsiakna (Community Project Exhibition) tum hnih a buatsaih (1954 & 1955)-ah pawh lawmman awm zawng zawng a hui fai pak deuh thaw a ni. A antam thar te chu thlangra tiat tiata hlai te a ni a, a ‘knol khol’ thar pakhat pawh inches 23 hawlhtlang a tling hial.

ᑕ A hriselna a that loh chho zel avangin thahrui hmanga eizawn chu a chhunzawm hleithei ta lo va, thluak hmanga eizawnna lehkhabu ziah leh chhuah lamah a pakai ta a. Press hrang hrang (Khuma Printing press, Zoram Printing Press, etc.)-ah te Manager-cum-editor-in a awm a. A Zotawng thiam that tawk loh avangin mi ngawichawi leh zakzuma an sawi thin a ni a. Zotawng chu thiam tumin a han zir ta ngar ngar a. Pitar, putar te kâwm kualin, naupang inkhualtelem te hi a rei iak a thut chilh a, mi titi kotlângah dâkin an tawngkam hman te a chhinchhiah ru zel a. Mû-in an âr a lâk tum pawh a, a chhungte hnena, “Mû-in kan âr a phur bo daih,” ti te, ruah a tla dawn ni a a hriat avanga puan pho a seng pawh a, “Ka hriat danin ruah a sur vak a, kan puan sûk kha inah ka hruai haw vek,” ti te mai maia Zotawng hmang thin kha a han inzir tak tak chuan kum 6 chhung lekin Zotawng thiam berah a thang hman ta hial a ni.

ᑕ Thil reng reng kha thiam tumin a chîk uluk peih a. An sikul kal laia Vai magician-ho magic tricts te kha uluk takin a en a, “Ngunthlûk taka ka chîk thin avang khan an trick ka man hman loh hi a awm ngai mang lo,” a ti hial a. Sipai atanga a chawlh hlimchhawn khan Aizawla sikul hrang hrang (Sikulpuiah te, Dawrpui M.E. School, etc.) -ah te, YMA hall leh hmun pawimawh tak takah mitdawivaih (magic) chu an chhuahtir ta sup sup a, hetiang magic show hi a hmain Mizo mipuite’n la hre ngai hlawm tehchiam hek lo, lar namen lohin a larpui a, Aizawl mipuiin an âtchilh a ni hawt mai. Kum 1951 kumhlui thlah zana a “magic show” lo chhim vetu Sâp Monsigner Bleen, CSC phei chuan, “A hmanrua leh an stage-in duhthu a sâm lo deuh mai pawha Sâpramah pawh hei aia hmuhnawm chu an chhuah bik lo,” a ti hial a ni.

ᑕ Mi tumruh a nihzia chu, “A tâwk ta e,” a tih chuan kum 25 zet thian bera a lo neih tawh zu kha a thlah fel hmiah thei a. Chumi chen deuh thaw chhum lo chat lova a lo zûk thin meizial pawh a nghei fithla hmak thei a ni. “TB natna pawh ka ngam tawh a, cancer natna pawh hi ka hneh theih ka ring a ni,” ti ve ngam ngat mai kha a ni a. Mak angreng tak mai chu khatih laia TB natna avanga “thoracoplasty”-a nâkruh an paihsak zinga dam rei ber record-a an dah French pa kha a nâkruh 7 an paihsak hnu-ah hriselna dan engkim – ei leh thuhlaah te, taksa sawizawi chungchangah te – a zawm that avang khan kum 20 lai a dam a. JF-a kha chu a nâkruh 9 an paihsak hnu-ah kum 31 zet zu han dam a. “TB natna ka ngam,” a ti pawh hi a âwm lo hran lo ve.

ᑕ Amah kha mi paukhauh, chhel leh huaisen tak a ni a. Kan hranghlui mual liam ta R.Vanlawma’n a sawi dan phei chuan TB avanga a nâkruh pakua an paih dawn pawh khan, “Nâkruh paih hi engtiang chiaha nâ nge a nih ka hre ve duh reng reng,” tiin nachhâwkna – hnimhlum emaw, kahhitna emaw – pawh hman duh lova hel tawrh ngat ngam kha a ni.

ᑕ Chutih lai vêk chuan amah kha mi lung no tak leh mi lungleng thei em em mai a ni mauh mai bawk a. Lehkha zira Chittagong-a vai zinga a awm laite khan a lung hi a a han lêng thei êm êm khawp a. Khawthlang Tuipui (Karnaphuli) luangte chu, “Hetah hian Zoram thlî a tel ve ngei ang,” ti tein hmai phih nân a hmang thin niin a sawi.

ᑕ Dârbu tum te kha pa upa lam chauh thiam tura ngaih a nih laiin kum riat mi a nih laiin an unau thumin an thiam tawh a. Gauhati Radio Station atanga Mizo Programme-a darbu tum an tihchhuah thin pawh kha an unau thuma an tum a ni. Chittagong sikula lût tûra a pa nen Sairanga an chhuk tum khan. Tlawng kamah Pâwih sumdawng dar-bêl phur an tâwk a. Sai thing la Tlawnga inbual an hmu bawk a, chuta a unaute hnena a lehkhathawn hmasak berah chuan, “Vawiin chu Haulawng ka ngai ngawt mai! Kan darbu hlaa, ‘Kal rawh, kal rawh, sai kal rawh.
Tlawng dûng zawh rawh,
Haulawng chil rawh.
Pâwih chil rawh,’
tih thu kha a famkim teuh hle mai,” tiin a ziak a ni.

ᑕ A phai kal hmaa lênkhâwm zai a hriat zawng zawngte chu theihnghilh lovin a vawng tlat a. A puitlin hnuah pawh a hriat belh zel bawk a. Zaipui tur a hmuh kha chuan tlaivar kha a peih deuh reng a. Catholic kohhranah lawi ni mah sela, Presbyterian kohhran lênkhawmnaah te kha a tel ve reng peih a. Mizorama a lo chhuah hlimchhawna zaikhâwmnaa a kal ve fo mai kha Pi Mûmi pawhin mak a ti thin hle a, “Dungtawi, hla pawh i hre ve mang âwm si lo va, engtin nge i zaikhâwm i zaikhâwm peih a?” ti a a lo zawh chuan, “A thu leh a thlûk tih loh chu ka hre vek alawm,” a ti mai thin. Khatia a han tuichilh tak tak hnuah kha chuan a hunlaia Mizote zinga, eng ang zai pawh hre tam ber pawla an sawi a nih phah thei ta a ni. Amah ngeiin hei hi mi lunglêng chi a nih vang niin a sawi a, “Lunglêng mi ni suh ila khawiah tehlul nge hla chang khat pawh fumfêa ka by-heart theih ang?” a ti thin.

ᑕ Mite’na, “Engati nge Mizo tawng theihnghilh thak khawpa Vai rama seilian si, tûn kum ruk chhung emaw leka Mizo tawng thiam bera i than leh theih tak ?” ti a an zawh chang pawhin, “In mi fakderna hi tak tak ni se ka va han ti êm! Engpawh ni se, in rin aia ka thiam chak pawhin, mi lunglêng thei mi ka nih vang chauh a ni ang,” tiin a chhâng thin a ni.
ᑕ Pathian thilsiam, khuarel te, hun inthlâk te, hunpui lo her chhuak te hian an lung an lên thei em em a, a lehkhathawnah pawh: “December thla thar ni te hian Krismas hla sa hian ka zai ka zai thin a. “Lal pian hun pangpar a vul leh ta,” tihte hi ka tuipui êm êm thin a. December ni khatah chuan nihawi hi chuan vul lai a tawng hman na meuh mai a. Mahse enchet dâwl zawk tlângsâm hi chu nghâkhlel takin ka lo thlir thin,” a ti a.
“Krismas chawhnu her, nî-ina tlâng pang a chhun tleu te hi ka ngai thiam lo. Tlai ni tla kâwl êng te hi hmu hreh chung chungin ka hmu ning lo. Pawm lai neih leh neih lohva î pawh a ni lo va, zan thla êng tak mai hnuaiah te hian ka muhil hleithei lo va, fianrialah hnah te ka va tum leh ringawt thin. Mi la mu nghet lote pawh an lunglêng ve thei a ni chêk ang chu, “Tû nge ni ta ngai?” ti ni âwm takin tukverhte hi an rawn hawng sap sap thin asin. Tlangsâm par, hlonuar leh theite par te hi enchet dâwl ka ti a, a par mal tê pawh hi rei fê ka bih peih thin,” ti têin a lunglen thin zia a sawi bawk.

ᑕ Mahni hmasial lo, mi rilru tha a ni a. Thei leh thlai – âlû, serthlum tih angreng a lei dâwn te khan a tha tha a thlang ve duh ngai lo va, a lâk awlsam apiang kha a lei mai thin. “Duh han thlan zut zut chu a mahni hmasial thlâk ka ti a, keiin a tha tha nei ila, midangin a sawrbawl chhe tê tê nei se tihna ang thei dâwna ka hriat avangin duh ka thlang duh ngai lo,” a ti. Mi chuhhelh leh huamhauh a nih lohzia chu Mizo Academy of Letters-a a inhman ve lai pawh khan Assam sawrkar atanga lehkhabu chhuah tanpuina ( publication grants) kum tina lo kal thin te kha duh ni se chuan lo pusum têl ve awk thei a ni nachungin a lehkhabu chhut nân pawisa sen pawh a dil ve lo va; mi dang erawh chu a sawi hlawhtlinsak hnem viau lawi si a ni.

ᑕ TB veite tana sawrkarina tanpuina a sem thin te kha amah duhsaktute’n dil ve tura an nawr chang paw’n, “Kei aia mamawh zawkte’n an chan loh phah palh dah ang nge,” tiin a hnial fithla thak thin. Khatia cancer a han vei zui lehzel tâkah kha chuan an chhungkaw khawsak a hniam lulai tawh bawk nen, tlawmngai thei leh mi dang hmakhawngaia khawsa hlei theiah a inngai ta lo va India Air Force lamah tanpuina a dil ve ta chawm a. Chuta a dilnaah pawh chuan, “Kei aia mamawh zâwk leh tanpuina pek âwm zâwk mi dang rawn dil an awm a nih chuan chu’ng mite chu pe zâwk ula, he ka dilna hi chu engmah lova ngaiin lo hmet hlâwm mai rawh u,” a la ti thei fan a ni.

ᑕ Mi zaidam, hmangaihna ngah leh thuawih thei tak a ni a. A ti alawm, a û L. Biaktluanga chuan, “Unau mipa rual kan ni chung khan vawi khat mah a naute a velh emaw âwka vîna a hrâwk emaw ka hre ngai lo. A chhang chiahin a han khin ve arh arh tum te khan, ‘Liante, khatiang tur a ni ngai lo,’ tiin a zâwldawh zâwkah tangin a inbengdai hrâm thei zel.” Unau mipa ruala khawsak chuan thu chhia hla chhia neih châng a awm châwk a, han insual bap bap leh han invelh khat khat a tul thin hi.
ᑕ An unau hi 14 zet an ni a, a zaidamin a thinnel thawkhat ang tih chu a ngaihruat theih âwm e. A û vêk hian, “Tum khat chu ka inkhêl en tur hi mi a zui a, “Lo kal ve suh,” tiin lungin ka vawm a, phunnawi miah lovin, ngawi rengin a hâw ve mai bawk a. Ina ka hâw ve leh hnu chuan lungawi lo hmêl pawh hi a lo pu miah lo va. Inkhêl a en châk ve zia kha ka hre chiang si a, keimah leh keimah hi ka inthiam lo ru ngawih ngawih a. Khami tuma ka hruai ve ta lo kha tun thlengin ka la inchhîr tâwp thei lo va, thuâwih taka a hâw hnak hnak lai te kha ka mitthlâ-ah hian a châm reng thin,” tiin kum 1998 khan mittui parawl kuang chungin min hrilh a ni.

ᑕ Lainatna ngah, mi khawngaih thei tak a ni a. Dibrugarh AMC Hospital, Cancer Ward-a sumpai lama harsa ve êm êma a awm lai te khan a bula cancer ve tho Vai putar dam lo, thih a hlat tawh lo vang tih tur hi an dah a. Chu vai damlo chuan neih hi a nei mang lova, han intuituah thei ziazâng a ni lo. JF-a chuan a khawngaih thei êm êm a, han tanpui turin eng ruai a nei bik si lo. Chu Vaipa hmui-hmai vel thovin a bâwm changte chuan chau chung chung pawhin a tho va, tho chu a va vai kiansak thin a. A nachhâwkna eiin hna a thawh lai, khawsikin a thlah lai chuhin, ama thawmhnaw a sû a, thawmhnaw sûktirna man tura a pawisa dah hran chuan a bula vai putar damlo chu serthlum a va leisak zu nia. Chu pa chuan lâwm mitmeng pu chung hian mi hriat chian tum ni âwm takin mi a han melh tâwk tâwk mai a ni, a ti.

ᑕ Cancer Ward-a a awmlai vêk hian a chhungte lo enkawl tura a chah Chhingliana Hauhnar hnena a lehkhathawn-ah (31.1.1979) heti hian a ziak: “Kar hmasa Manipur naupang kum 9 mi vel beidawnga haw ta te pafa chu ka khawngaih khawp mai a. A û tlangval PU 2nd yr. mangang lutuk chuan an Tlângmi pui tiin ka khumah mi rawn bêl leh chawt thin a; lo hnema lo tawng thlamuan vak ngaihna ka hre si lo va. Khawibêl bu vantlâng tiat ngawt mai hian naupang bawpkhing lehlam chu a malpui bul atang hian a bâwk paw hruah mai a. Thla 6 vêl ni tawhin an sawi a. Vawi 30 hem hnu-ah pawh chhe tê mahin a la kiam chuang lo va; a thak erawh a reh tawh ni chauhin a sawi a. An han hâw tur chu ka khawngaih lutukin neih bîk loh nâk alaiin Rs 10/- chuan ka han thlah ta ringawt mai.

ᑕ “Mizo biak-in bula inkulh khum chang lote pawh ka lainat avangin ka tlawh apiangin hmawmsawm, chini sêr khat tih anga duang leh chhang ka la kensak deuh ziah hlawm a. Hmân ni khaw that ni lan nî te khan pawisa chawia dhobi sûktir lovin ka silhfen bâl zawng zawng ka su e, ka ti a. Rs. 4/- vêl zawng ka hum phah ta ve ang,” tiin. Mite chu an cancer-in an chhungte’n an hrilh duh lo thin a; ani erawh chuan nâ an tiha an tuar thiam loh a hlauh avangin a chhungte a hrilh duh lo zawk a ni. Chhingliana hnenah tho hian, “Chhinga, ka cancer thu hi chu tumah lo hrilh suh ang che. Duh leh ka Pû leh Pa Ênga kha lo hrilh-ru chauh ang che,” tiin thu a chah a ni.

ᑕ Tanpui ngaite a phâk ang tâwka tanpui tura inkau reng mai mi a nih avang khan Durtlang Damdawi-Ina “nurse” hnathawk (tuna Bilkhawthlira awm ta) Sawilaii hnena, Sâptawnga a lehkhathawnah (8.10.1978) pawh, “Tanpui ngai na tuarte zinga awmin hna i thawk a. I hmangaihna chhâng lêt thei lo che leh chhân lêt ngaihna che pawh hre lo hnena hmangaihna lantîr theihna remchang i nei bîk a, i awhawmin i thîkawm ngei mai. Hmangaihna chhân lêt loh emaw, phût lêt nei lo rawngbawlna emaw hi chu amah ngau ngau pawh hian malsawmna a ni sa reng si a,” a lo ti tawh a ni.

ᑕ Khatiang taka “nun tam nei” a nih vang kha ni hmiang amah hnîmhnaitu James Lian Mawia pawhin, “Ani tluka Pathian hria leh nun ngîl kha kan pulpit bêng dum dumtute zingah pawh hian an tam vak ang em aw? ka ti thin,” a ti hial reng a ni.

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

CHHIAH IT VANGA ZU AN ZUAR HI, CHENG SAWM BO ZAWN NANA CHENG SAWMNGA HMAN ANG CHAUH A NI : Pu Zoramthanga, President, MNF.

Sept 15 khan Mizo National Front (MNF) huaihawtin Aizawl leh Mizoram District khawpui hrang hrangah ‘Zu zawrh duh lohna kawngzawh’ neih a ni a. Aizawl bikah chuan kawngzawh hi Chanmari kawnah a hawnna hun hman a ni.

Kawngzawh bultanna Chanmari kawnah hian PC Lalhmingthanga Mayor, AMC chuan hunserh a hmang a, MNF Treasurer Pu Vanlalzawma’n a kaihruai a. Chanmari kawn atanga Vanapa Hall kawt thleng kawng hi an zawh a ni.MNF President Pu Zoramthanga chuan Israel Point-ah thusawiin, “Congress sorkar hian zu zawrh atangin chhiah vaibelchhe 80 chuang a lalut tawh a, chutih lai chuan vaibelchhe 500 chuang Mizoram pawnah zu manah sum a luangchhuak thung a. Kan zu man phaia liam thla Vaibelchhia 500-te hi khawi budget emaw a mi a ni hran lova, chhungkaw tinte sum bawm atanga zu mana an phawrh a ni a, a uiawm tak zet zet a ni. Chuvangin, chhiah it vanga zu an zuar hi cheng 10 bo zawn nana cheng 50 hman ang chauh a ni” a ti.

Pu Rama chuan kumin thla riat (8) chhungin Aizawl khawpui bikah mi 500 chuang zu avangin an thi tawh tih a sawi a, “thla tin mi 60 thi ang kan ni a, a rapthlak tak zet a ni. Police zu zawrhtir an ni te hi a pawi tak zet a, ral kutah kan police te an thi lova, kan sorkar ral siam chawp kutah an thi a ni” a ti bawk.

MNF President chuan “tualthah, rukruk, pawngsual leh sualna dangte hi tihrem vek kan inrin avanga do kan ni lo ang bawk hian Zu hi tirem vek thei lo mah ila theih tawpa do hi kan tih tura ni. Zu zuar sorkar Congress hi a dintu vaiho pawhin tha lo tia an hnawl tawh a ni a, an zu zawrh nen hian an pi leh pute hnenah nam liam thlak vek a hun tawh a ni” a ti bawk.

Chanmari kawna thusawitu MNF Sr Vice President Pu Tawnluia chuan “Congress sorkar hi an zu zawrh titawp turin kan ngen thin a. Mahse, min ngaihthah avangin vawiin hian zuin a tihchhiat tawhte leh a tihchhiat mek mimal leh chhungkua zawng zawngte chhanchuah nan kawngzawh a lo ngai ta a ni. Zu hripui Congress-in an lentir mek avanga thihna nasa taka thleng mek hi a tawp theih nan MNF chuan hma kan la zel dawn a ni” a ti a. “Zu chhiah it vangin zu an zuar a, zu chhiah atangin sum engemaw zat an la lut a, chuti chung chuan kan kawng a chhe em em a, mipuite kawng engkimah kan harsa reng tho bawk si te hi a mak tak zet a ni” a ti bawk.

MNF Vice President Dr R Lalthangliana, pawhin Vanapa Hall kawtah thu sawiin “zu hi a intu tan mai ni lo, khawtlang tan pawh hnawksak tham a tlin avangin bungrua ti-a chhiar tlak lohan tih zing ami a ni a. Zu atanga chhiah (tax) lak pawh hi thil sual rah lawh ang chauh a ni” a ti a. “MNF chuan engtik lai mahin zu zawrh kan duh ngai lovang” a ti. Dr Thangtea chuan”Mizoram Presbyterian-inkohhran 269 a zirchianna atanga a landan sawiin, 2014-ah zu avanga thi 267 an awm laiin kum 2015-ah meuh chuan 404 a kai a. 2014-a zu vanga tualthahna 7 a awm laiin 2015-ah chuan 23-ah a kaichho dawrh a ni’ a ti bawk.Zarkawt kawna thusawitu Lalruatkima MLA chuan “kan fel vang leh that bik vanga kawngzawh hi huaihawt kan ni lova, zu avang hian kan ram, hnam leh sakhua a him tak loh avangin kawngzawh hi a lo tul ta a ni” a ti a. “Congress sorkar hian chiang takin mipui min bum a, Election Manifesto 2008 & 2013-ah te Zu zawrh an tum thu hi an zep tlat a, 2018 MLA election-ah erawh chuan he an zu zawrh hi an tlak phah dawn a ni” a ti. “Zu avanga thalaite an thi mek zel leh an hriselna tihchhiata a awm mek zel hi Congress-in ‘thalaite khawvel thar kan siam dawn’ tia an lo sawi thin chu em ni?,” tiin a zawt bawk.Kawngzawh kharna inkhawm hi Vanapa Hall kawtah neih a ni a, Pu R Tlanghmingthanga, Vice President-in a kaihruai a, Pu R Khawpuithanga PAC Member-in hunserh a hmang.Kawngzawh hi District khawpui hrang hrang; Lunglei, Serchhip,Kolasib, Champhai leh Mamit-ah te neih a ni a, MLPC Act hman lohna khawpui pahnih Saiha leh Lawngtlaiah pawh District MNF hmalaknain Poster tar leh zu dona punkhawm huaihawt a ni bawk.

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

VENGHNUAI KTP TEN KHAWPUI CHHUNGA ZAN VAK THIN TE HNENAH EI TUR AN SEM

: September ni 14, Nilai zan khan Venghnuai Branch KTP te chuan Diamond Jubilee puala fehchhuah programme hmangin Aizawl khawpui chhung hmun remchang laiah khawlaia zan vak thinte hnenah eitur an sem.Venghnuai Branch KTP buatsaiha Aizawl khawpui hmun remchang laia ei tur sem hun hman hi Y.M.A. Joint operation; Dawrpui, Tuikual South, Tuikual North leh Venghlui branch te chuan lo buaipuiin an ni kaihhruuaina hnuaiah hian ruihhlo vanga tal buai khawlaia riak mai thinte chu zawn chhhuah beihpui an thlak a, zan vak thin te hnenah ei tur an sem kual a ni. Vanapa Hall kawt atanga bul tanin khawpui chhung lun lai leh ruihhlo ti thinte tawm thinna hmun te fang kual a ni.Venghnuai Branch KTP te buatsaiha Fehchhuah bul tanna hi Vanapa Hall Choka Y.M.A. Joint operation te duty na hmunah hunserh tawi te hman a ni a, he hun hi Pu H. Sangkhuma LeaderVenghnuai Branch KTP chuan kaihruaiin, Venghnuai Branch KTP Diamond Jubilee lawmna denchhenin a theih anga mi dang tana insengso a dai kil kar zawkte pawh hrut chhuah an duh avang leh mi hla zawk te hnuh hnaih theih beiseina avanga buatsaih an nih thu a sawi a. Branch Leader chuan an thil tih chu bei tham viau mahse mi hla zawk, Biak In thleng phak lo ten Pathian thu an lo dawn ngei an beisei thu a sawi.Y.M.A. Joint operation Chairman Pu R. Laldinpuia pawhin thusawiin, Y.M.A. Joint Operation chu kum 2015 August thlaah din tan a nih thu a sawi a, an huam chhunga ngawrh taka an duty hnuah ruihhlo ngai tam tak home-ah te an dah tawh thu te,an huam chhung hmun tawp lai ni thin te chu a thianghlim tawh thu a sawi a, an mi mante chu kut an thlak ngaih loh thu leh thu tha an hrilh a an ruih a reh hunah an haw tir mai thin thu a sawi bawk.Venghnuai Branch KTP an branch Diamond Jubilee puala fehchhuakte hian ei tur bakah Pathian thu ziahna pen te an sem kual a ni.

Aside | Posted on by | Tagged , , , , | Leave a comment

DUHAWMA BAWNG

Pu Mawitea chu in hre lovang, kan khua a mi a ni a, Field thlangah an awm, Bawng za dawn a nei. A thupuia Duhawma bawng ka tih khi Pu Mawitea bawng zawk a ni a, Duhawma chuan bawng a nei lo zu a in thin a, zahmawh sawi a hrat bawk. FB a a status-ah Aizawl ek in leh zun in banga thu ziah chingah te min puh thin.
..
Pu Mawitea Bawng chu a sen te, a dum te an ni a, a pui no hruai pawh an awm nual. Pu Kapsanga thingpui huan kawngah Bawng inzui diah diah an awm chuan Pu Mawitea bawng an ni ngei ngei ang, a nih lo pawhin midang bawng a niang; Bawng nei hi an awm nual a.
..
Pu Mawitea Bawng chu a pa chal tak tak awm nual a, insik pawh an ching a, insik tum a an han inchote hi an bu ul ul a, an kein lei an phiat a, an kiten lei an pir vak vak thin. Bawng insi hi a hmuhnawm em em a, kei leh upeka pawhin hmuhnawm kan ti. Kan pastor chuan hmuhnawm a ti thova, mahse a en tha duh vak lo. Ran insual hi a hmuhnawm a niang Zadenga pawhin arpa a neih loh pawhin arnu a pawm a khawlaia mi arpa bulah a thutpui hruah hruah thin.
..
Vawikhat pawh Lamzawlah Pastor bial fang kan zui a, Kohhran hlim lai a nih a vangin inkhawm banah an zaikhawm a, Pu Lianzama an hruai tir a, inkhawm tanna hun kan hmang zo chiah a, hmanhmawh em emin a tlan chhuak a, ban thlengin a rawn lut tawh lo, Zaikhawm ban chuan sikul kawmthlang a Bawng insi chu lo enin a sen zawk a lo au lauh lauh. Pu Mawitea bawngah chuan a pa sen, Buangliana, ki bawng het hawt, nghawng lian zet mai kha ka duh deuh ber.
..
Bawnghnute hi a tha em em a, in ei ve thin em? Keini pawh kan ei thin. Tlangval bawnghnute in chu an fit sawtin an inhria a, a chak viau a niang. Mizopain dal tuihang leh bawnghnute an hawpho chuan nula an sep zui ngei ngei thin. Bawnghnute chu thingpuiah pawh an pawlh thin.
..
Rinchhana pawh a nauin sikul tlanga a awm,”Ka u, ka nuin lo haw rawh a ti” a rawn ti a, Rinchhana chuan,” Bawnghnute ka bar ru lo, ka haw awm lo” a lo ti a, kan nui vak vak.
..
Primary kan kal lai chuan kan sikul bulah Assam rifle an awm a, helicopter-in an ration an rawn thlak a, bawnghnute hlawhin an camp-ah kan zawn chho thin a, kut lehlam khatin Bawnghnute kan hlawh thin. Kut lian deuhin an hlawh tam a,kut te deuhin an hlawh tlem a nimai.
..
Pa Zuala pawh sipai tui chawiin a inhlawh thin a, ”Pa Zual, vaitawng i thiam tawh awm” an ti a,” Bahut dur se” tih bakin a chhang duh lo.
Pu Mawitea pawhin Bawnghnute a sawr thin a, bawnghnute hi a then chuan tui an pawlh a, a then chuan an pawlh duh lo. Bawnghnute zawng zawngah Thingpui dawr nei leh Hotel siamho Bawnghnute a dal ber.
..
Bawng chu lo nei mi tan buh phurh nan an tangkai em em. Keini pawh kan naupan laiin Zoa te bawngpa kan khalh a, lo awmna kan hriat hnaih ber kan pan a, buh kan va phurh tir a, Zoa te in kan va thlen chuan a pain min vaw hrep a, Buh neitute inah min va hruai a min lo hau hrep bawk. Kan khuaah Pu Rawna bawng ki a sei ber a, Pu Vanluaia Bawngin buh a phur hnem thei ber.
..
Bawngsa hi a tui em a, ruai theh nan pawh an hmang nasa hle, pawl nga kan nih kumin kan khuaah Lugphun an awm a, Bawng an talh a, kan ei ve a, kan thin zinga pakhat Ngura chu a ei tam lutuk a, vawi nga a dawh nawnnaah fatu pakhatin fianpuiin a luah a khawng a, ”Naupangin tiang zat zat an ei ngai lo” a ti a, dawh a phal tawh lo, ruaitheh zawhah tlangah kan chho a, Ngura chu a puar lutuk a,”Ka hrawkah min hnawh, ka haw peih lo” a ti a, a mu tawp a kan haw san. Pu Mawitea hian a bawng zawng zawng hi talh se, a sa hralh vek se, a man a tam ngawt ang.
..
Keipawh Bawng ka neih hunah a hmingah ‘DUHAWMA’ ka ti ang.

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

CABIN MINIC By JH Davistlangthan Da White Jr.

Break lai a ni a, ka thutnaa Dictionary biha ka thut reng laiin ka bulah a lo dinga, ” Nang hi Tiffin i pai ve ngai lo e mi ? Thil ei
turin i chhuak ngai bawk si lo va, i riltam ve thei lo e mi ? ” Chu chu Miriam Lalduhsaki’n min biakna hmasa ber a ni. Chutia beisei lo lutuk maia a ni anga hmeltha, a ruka ka lo melh fo thin hmeichhiain mi han be ta mai chu ka zamin, ka hamhaih nasa mai a, ka lai em
bawk avanga tul miah lova ka Bag zen rawk rawk chung chuan aw lawi deuhin, ” Ahh. .ei ve e, aw ka ei tawh a lawm, Chaw ei sa in ka lo kal a. . . ” tiin bah nuaiin ka chhang ta khan ka hria. ” Keini pawh Breakfast ei sa thoin lawm kan lo kal ve. Lunch ei a hun tawh a lawm, ” a tih phei kha chu ka ‘UM, E ‘ vel ta mai maiin ka hria.

Motor Chetsualna ah chuan ka nu leh pa chu vanduai berah tangin an fapa neihchhun chu min liamsan ta. School kal tawhlo mai ka duh a. Ka pate’n, ” Thanpui, in tilungngai mah ta che, i nu leh pa an awm tawh loh vang maiin i khawvel a tawp ta tihna a ni reng reng hleinem. Hei kei i patea leh i nutei kan la awm a lawm. I pa kha Zirna ngai pawimawh tak a ni a, a tan tal i zir zawm tur a ni. Chuan Pawl 7 tha taka i pass phawt chuan High School chu Aizawl ah i kal dawn nia. ” tiin min fuih mawlh mawlh reng a. Lunghnur leh lung si lo tak chuan pawlsarih chu ka kal zawm veleh mai a.

Rs 15,000 chu a bang awm lova paiin Zirna sang zawkzirl turin Zawlkhawpui lamah ka herliam ve ta a. ” Khawnge i nu leh pa emaw, lo kalpui tu che ? ” tia Principal-in min zawhna chu, keimaha lo kal ka nih thu ka hrilh a. Chutia mi dang hruai lova Admission ka lo buaipui chu min lawm em em a, ka mark sheet a hmuh phei chuan a lawm hle nghe nghe a ni. Ka chanchin a hriat chuan min khawngaih em em a, a School ah chuan min ziaklut nghal a, Admission fee pawh min free zui bawk a ni.

Tunah chuan Principal-in min zawn hmuhsak, mi inhnuai ah ka bungrua tlem te nen ka invawm lut tawh a. Principal thianpa te Daily News Paper ka sem tanna pawh zingthum liam
ta kha a ni. kan Class lo luhna lam atangin, ” MAY I COME IN MISS ? ‘ tih aw a lo awm a. Aw lo chhuahna lam Ka hawiphei ve kher chu ka inchhir lo kher mai, a chhan chu nidanga ka la hmuh fo tur mah nihse, a nung chunga ka hmeichhe hmuh tawh a zawnga hmeltha ber mai, MIRIAM. LALNDUHSAKI ka hmuh hmasak ber tum a ni tlat. Chu zirlai lo lut chu tituai nalh tak, kum 16 vel hmelpu, Pathianin a bik taka a duan emaw tih tur khawpa hmeltha a ni a. A hmelthatzia chu keia tawngkam hian a sawichhuak zo lova, Mizote William Shakespear tihtur khawpa thuthiam, Pu Mafaa Hauhnar hian he Chhelotei hi hmuin belchiang ve se a thatzia a sawichhuak zo berin ka ring.

Mipa ni ve ta chu bialnu emaw nupui tur hmeichhe hmeltha ngaihtuah chang a awm lo thei lova, chuti ang hunah pawh chuan TV a kan hmuh Film Stars anga hmeltha chu ka mitthla vawng vawng mai thin a ni. Ka tette atanga hmeichhe hmeltha ka duh chi, ka kawppui tur atana ka lo dream thin te chu Miriami chuan a dah NIL chiang hlawm hle. Kan School Uniform te chu a tana siam bik emaw tih mai tur khawpin mi dang zawng aiin a mawi pui bik a ni. A bula va kal a va enchian kher loh paw’n a fai sar tih a hriat a. Heti ang em em hmeltha hi Mizonu chhul atangin a chhuak thei a ni maw, nge ram dang mi heta lo zir ve tur zawk ? A nalh dan leh hmelthat zia enin, Star Plus emaw Star Gold Channel a lang thin ni lovin, ARIRANG Channel vela lang thin niawma mawi a ni mah zawk a, tute emaw chuan a Mongolian hmelthat tiin an sawi anga, chu chu ka ngaihdan a ni ve ngei ang.

Chhuata ka awngphah, Vanglaini phek 5 vel lung chunga phah nen danglamna tam miahlo tur khawpa ruh chunga mu chung chuan, Miriami’n rinloh deuh maia thil ka ei ngailo te a lo hriat mai chu mak ka ti a, min lo chik viau thin ni ten kan ring nghal ngawt a. Chaw ka pai lova, thil ei tura ka chhuah ngailo chu enge maw tak hian fuh dawn tlat a hriatna ka nei thar vel bawk a. Miriami biak thlakhlelh avang chuan Tiffin pai lova thil ei tura chhuah loh pawh chu ka chhunzawm zel tur a ni tiin thutlukna ropui ka siam nghal a.
Ka Tiffin pailoh leh thil ei tura ka chhuah ngailoh chuan rah a chhuah lem hlei lo va. Mahse, Miriami erawh a la hmeltha tho ! Mi dang hriat miah loh hian ka lo melh leh vawng vawng mai thin a. Ani’n min melh ngai erawh ka hre ngailo thung.

Zing khat ka Chanchinbu sem chu, nu pakhat Chawhmeh zuar niawm hian, ” Mama, kha chanchinbu i sem elaw ? I va fel ve. Kan laksak ve thei che ngem ? ” tiin min zawt a. A theih thua ka chhan hnuin an in min kawhmuh a, a tukzing atanga pe tan tura kan inbiak fel hnuah kan in kalsan a. Zing dang ang bawkin
Chanchinbu semin ka tlankual leh a, Chawhmehzuarnu te in chu ka thleng a, ‘ CHANCHINBU ‘ tia kawngkhar tlem inhawnga Chanchinbu ka va thehphei chuan, inchhungah chuan tu emaw ka hmu tlat. . Kal leh mai ka tum chu tawpin ka hawilet leh ngat a, ka piantir a ta ka hmeichhe hmu tawha hmeltha ka tih ber mai, MIRIAMI a ni, a va mak em ! Keimah chauh mak ka tilo niin a lang, ani pawh Dawhkana lehkha zir mek niawma thu kha, hmuh thianglo hmu ta ang maiin min lo en kuau a. Minute khat dawn ti chuan kan in en tawp mai a. Minute khat dawn engmah sawi lova ka en chhung chuan hengte hi ka hmuchhuak thar hram bawk a, School Uniform kha a lo mawipui ber awzawng lo. Kekawrbul dum leh T-shirt var a mawipui leh zual. Uniform kawr bantlawnin a khuh chin a Ban leh, School Mawzain a khuh chin a chawn vel a ngo hle tih te chu ka hmuchhuak thar a. A
hmeltha hrim hrim a engkim a lo inhmeh a ni ber. A tawp a tawpah, ” Kan lawm e aw, ” a lo ti hram a. A aw te hlei hlei chu Vantirhkoh aw ianga mawi ni mai ten ka hre hial. Kan kohhran upa, pu Vuat-an Vantirhkohte aw chu a mawi a ti tlat a lawm. A lawmthu sawina chu, ” AW ” tia chhang pahin hmun danga sem lehzel turin ka tlansan ve nghal mai a.

Chutia ka Chanchinbu sem lalute zinga Miriami te an lo tel ve ta mai chuan enge maw tak hian min ti phurin, min ti thatho thar a. A chhungah Hmelthate-i a chen ve tlat avangin in tha ve lo tak, hlui lam tawh Miriami te in chu Aizawl pa hausate Building sang leh ropui tak te aiin nalh ka tiin ropui ka ti thar nghal a. Tin, zinga lehkha a chhiar avang chuan Miriami chu a pangchan hmel aiin a taima ka ti a ka ngaisang bawk. Heng te hi ka rilru ah a lo lang bawk, ‘ Miriami te hi an hausa vaklo a niang. Kha chawhmehzuari kha a nu a ni ngei bawk ang maw ! Chuan, inah khan amah chauh ka hmu a, khawnge a nu leh pa, a unau ? Anu chawhmeh zuarin a chhuak a niang. . .mi dang an la mu a niang. An in chhe deuh mahse Sum an nei zek mai thei, a chhan chu Miriami inchei dan thin atang khan an hausak hmel si. . .an hausak hmel nge a inchei fai hrim hrim a ka hmu hausa zawk ?

Chumi ni chuan mi dang an la thleng lova, ka thutnaa thu a Dictionary ka bih reng lai chuan rin loh lutuk maiin, Miriami lo thleng chiah chuan a thutna lam pan pahin nui sang chungin, ” Uii. . .Riltam thei lova chu ka thlen khalh ve tawh ang chu ka tia min thlen khalh leh ta tho mai. Motor jamp nasa lutuk vang mawle. ” ka hawikual vel a mi dang ka hmu lo. ” Ah. . .keimah maw ? ” kan ti ngawt a. Min en lem lo chuan, ” Aw, nang kha. I va thleng hma thei em em ve, zingah Chanchinbu i sem bawk a. ” a tawng lai chu a hnung lam atang chuan ka en reng a, a va duhawm tehlul em ! A hnunglam atang ringawt pawn a tuipuiral tawng takin, a ‘ SPECIAL ‘ thlawt a lawm. ” Niaaa. . .chanchinbu ka sem zo in ka thleng ka inbual nghal a, zana ka chhum sa chaw ka eia ka lo kal nghal mai zel a lawm. ” ka sawi zo chiah chu lo hawilet ngatin, ” Chawthing i ei thin maw ? ” tiin
min zawt nghal a. A va hmeltha em ! ” Chawthing chu ni chiah lo ve, zanah ka chhum lawk mai a lawm, ” tiin amah en tawh lem lovin ka chhang a. A hmaieng ka en ngamlo a ni ! Keimah lam min la en reng chung chuan, ” Nizana mi chu Chawthing a nih reng chu ! ” a lo la ti hram. Chutih lai chuan mi dang an lo thleng ve nual tawh a. Ka chhan ve leh hmain mi dang lo thleng ten an biak avangin a hawilet ta daih a, Chawthing a nih lohzia pawh chu ka sawifiah ta lem lo.

Chutia, Miriami min kohna (?) ‘Riltam ve thei lova’ chu ka ngaihtuah let a, nalh tehchiam lo mahse, ka nuih a ti za hle a. Nalhlo viau mahse ka lawm hle bawk ! Miriami te anga hmelthain ka hming a phuah a nih chuan duhleh, ‘ Tututa, Linglinga, Murara etc ‘ pawh ni rawh sek sek, ka AMEN vek mai ang ! Tin, min thlen khalh a lo tum thin hle tih ka hriat phei chuan a ruk takin Hmelthate-i hian min ‘vei’ hle ah ka ngai hmanhmawh bawk a. Class tan hma hauha chuti ang Tawngkam leh, ka Hming nalhloh zet Miriami ka atanga ka hriat avang ngawt chuan chumi ni kan class lak ah reng reng chuan ka hlim ru hle a. A ruka min lo chik tlattu chu awm se, khami ni a ka hmelah khan ‘ Pachhiate Sa hmeh tuk hmel ‘ a hmuh ngei ka ring. In ka thleng a eng dang rilru ah a lang theilo, ‘ Riltam ve thei lova ‘ leh a phuahtu,
mengmawitei, Miriami bawkin ka rilru an luah leh a. Miriami’n man chawi lova a luah mek Rilru neitupa, keiin mi inhnuai Rs 500 pm in ka luah ve thung a.

Tlaikhat chu Principal hian, ” Concrete Ban khur laih tur ka hmelhriatten an nei a i lai peih angem ? Ft khatah Rs 500-600 vel zel a nia, Ft 5-6 vel veka laih tur a nia. Khur khatah Rs 3000-4000 vel i hlawh thei dawn a ni. ” Sir, ka lawm takmeuh a ni, ka peih lutuk, naktuk atangin ka lai tan nghal thei angem ? ” tiin lawmthu sawi pahin a tuk atanga laih nghal theih a nih leh nihloh thu ka zawt nghal a. ” A that chu, Aw, naktuk atangin a laih tan nghal theih ka ring, ka lo zawt chiang ang. Mahse, i zirlaiin a chhiatphah tur a ni lovang, ” ” Yes Sir ”

Tichuan, nrinni leh School off apiangin ban khur chu ka lai ta thin a. Zanah lehkha ka chhiar a, zingah Chanchinbu semin, Class kan ban hma deuhin tlaiah ban khur ka lai thin,

Tum khat School atanga ka haw tur chu ruah a sur nasa em em a ” Hey, Riltam thei ve lova, min lo nghak, i nihlip min lo zawn ve, ” tih aw School lam atanga lo chhuak ka hria a. Tunge a ni tih mi dang zawh kher ka ngai lo, Miriami ngei a ni., ” Kanu a lo haw tlai dawn a, keiman rawng ka bawl a ngai, ka haw hma a ngai. . Ruah a sur ka ring lova nihliap pawh ka lo pai lo. . ” tiin a tawng nghal mawlh mawlh a. Tichuan, insi rialin kan kal dun chu a ni ta mai. A rim te hlei hlei chu ka tribal hnar nalh lem lo takin rim a hriat tawh a zawnga rimtui berah an chang nghal a. Ka rilruin ruah leh a surtirtu chunglam roreltu hnenah lawmthu ka han thawn nghal mawlh mawlh a.

Minute nga vel engmah sawi lova insi riala kan kal hnu chuan Bus Stand kan thleng chu a ni ta mai a. Bus Stand chu hnai hi ka ti thar em em a. Bus nghakin kan ding ta ran mai a. Bus chu a lo kal thin tak nain ruah a sur vang nge, han chuan ve chakawm lo khawpin an khat a ni ta zel mai si. Rilruah, ‘ Ruah a sur nasa emai Ban khur laih pawh a tihchi lovang, thlen hma a ngailo Kein kal mai teh ang, Sum save a ni nghal mai, ‘ tih ka ngaihtuah a. Ka piah deuhva ding reng Chhelote-i lam chu hawiin, ” Ahh. . . .Mimi Bus an khat theih sia kein ka haw zawk mai dawn. ” tih leh nihliap parha kal ka rual nghal a. ” Ka lo kal ve dawn min nghak rawh, ” tiin a lo kal veleh nghal a. A lawm a ka lawmzia mai kha ! Ka beisei lo thil bawk a lo thleng leh ta ! Ka bula kal chu nuam a ti ve ni ten ka hre thar nghal a. Rilruin, ‘ Bus chuang khat tlattute chu an vaiin lawmthu ka hrilh mawlh mawlh hlawm a. ” Nang hi i tawng khât e ” a lo ti sap a. Tawng tam loh chhan zawhna hi a zawhna dawngtu tan hian chhan a lo har thin khawp a, ” Khât vak a mi ? ” tiin ka chhang ta khan ka hria. Engtin maha min chhang ta lem lovin a ngawi ta vang vang mai a. Mipa zawk nia ka ngawichawi lutuk avang chuan a ti ngawichawi ve in ka hria a, a inthlahrun phah bawkin ka hria a, enge maw tak sawitur ka ngaihtuah a, ” I nu chu khawiah nge a kal ? ” tih ka zawt a. ” A patea te loah a feh a, tlaiah a lo haw chauh ang,” tiin min chhang a. ” Nih chu, ti daih ila in inah mi dang ka hmuh awm ka la hre miah lova, ” tih ka zawt ta phawng mai a. ” Anu chawhmeh zuarin a chhuak daih zel a lawm. . . . . .a pa a thi tawh a, ” tiin zawi sapin min chhang a. A thusawi chuan min thawngin ka khawngaih em em bawk a. ” A lo nih chu mawle, ” tih chauhin ka chhang thei a.

.Miriami te in ka thlen dawn chuan ka Sam ka tuai tha te tea, ” Chanchinbu ” tiin kawngkhar tlem lo inhawng ah chuan Chanchinbu chu ka rawlhlut a. Miriami aw ngei mai chuan, ”
Kan lawm e, thingpui lo in la, ” a lo ti ta mai. Ka beisei lo thil bawk a nih vang nge, chhang ta lem lo chuan ka tlan tum dan posi ngai ngai chuan ka ding ta reng a. Kawngkhar chu a lo
inhawng a, ” I lo in dawn em ?” min lo ti a. ” Ka tlai palh ang naktuk ah ka lo in zawk mai ang, ” tih leh tlan ka rual nghal a. Min en reng tih ka hre bawk a, ka in la tlanchak mai mai khawp a ! Min en renga hriatna ka neih avang chuan hnung za chuai chuai khawpa chakin ka tlanin ka hria. Rilru ah, ‘ Naktukah Chhelote-i te Thingpui ka in dawn, ” tiin khi vur chungin ka tlan a ni.

L.A khawpuia Restaurant changkang ber pawl, Howlin’ Ray’s-a chawltur ang hrimin, Miriami te ina thingpui ka in tur chu ka zan mutna ah ka ngaihtuah lawk a. Ka phur em em mai a ni.
A naktuk zing ka chanchinbu sem tur chu, ka hak khat deuh T-shirt ha turin rilru ka siam a, Chanchinbu sem tur mah ni ila
‘Mission ropui’ (Miriam te inchhunga thingpui in chu) tih tur ka nei bawk avangin, Chawlhni chauha ka hman phal, ka Gel ka inhnawih bawk ang.

Zing dar 4:30 ah, ‘ Karingggggg, Karinggg ‘ tiin ka Alarm set chuan min tiharh a, ka inphih fai nghal mawlh mawlh a, ka Sam ka tuai huh bawk a, ka darthlalang hman thiam, Zawng hmaitiat leka liana inen chungin ka hmelthatna thuruk thin, a chang chang chauha ka hman phal, FAIR & LOVELY ngei mai chu ka thingtlang hmel chhuanawm loh zetah chuan ka chul mam a, ka Samah Gel ka hnawih bawk a, Chanchinbu sem tur leh a kar laka Chhelote-i te run a Thingpui in bawk tur chuan ka phe chhuak ta. Chhelote-i lawihna in chu ka thleng ta. An kawt ah ka ding ta ran mai. ‘ Thingpui in turin min sawm nawn leh kher lo se engtin nge niang ? Thingpui chuuuu, ka ti tawp dawn nge ? Nimina min sawm khan vawiina ka in zawk ang tih ka sawi tawh tho a, mahse a theihnghilh ve theih tho a, ‘ ka rilru a buai ta map mai ! A pawi lo, muang banin Chanchinbu tiin áwngah ka thehlut anga a hriatchhuah a min sawm leh, ka in anga, min sawm lo a nih pawn nidang a ni mai. ‘ CHANCHINBU ‘ tiin kawngkhar tlem inhawngah chuan ka ken lai chanchinbu chu ka rawlhlut a. ” Eee, tukin chu i lo va thleng hma ve, lo lut rawh, ka tho chiah a thingpui pawh ka la chhuang lum hleinem, lo nghak lawk rawh ka tilum vat ange, kha tah khan thu rawh. Tui i in hmasa duh em ? ” tiin thutna min kawhhmuh pahin min lo be siam siam a. Ka tui a hal loh thuin ka chhang a. Ni e, henu te Thingpui in vat ka châk avangin nidanga 5:20 a.m vela tho thin kha, 4:30 a.m ah ka tho reng a nih kha. Engmah sawi lovin a che vel chu ka thlir vawng vawng a, a va THA famkim chiang em ! A tho phâng hmel niawma hriat pawh tha tak a ni. Chutia ngawi renga ka en reng lai chuan ka lam lo hawiin, nuisang chungin, ” I tawng tlem e, ” a lo ti ngawt a. Ka en rengna ata ka mit chu la sawn vatin, ” Sawi tur a vâng e lawm. I nu a va chhuak hma awm ve, ” ka ti ve hram a. Sawitur a vâng tih lam ka sawi chu min chhang ta lem lova, ” Nia, a thutpuina a hla sia a kal hma thin lutuk. A kal dawnin lehkha zir turin min kaitho thin a, mahse zing thawh hi ka harsat lutuk a, (a nui bawk a) a kal atanga darkar khat dawn awm velah ka tho chauh thin, ka in atana a lo lum sa, Thingpui pawh a lo dai hman thin, ” tiin a sawi a. Thingpui no hnih lo chawi chungin ka thutna lam chu lo panin, ” In teuh rawh aw, i lo in ve tur thu hi anu ka hrilh a a lum teuh a. ” engtin mah chhang lem lo chuan a thingpui min pek chu ka la a. Ka hma ah Stool a lo hung a, Thingpui no pakhat zawk chu chu Stool
chungah chuan a dah a, Kil khata Fridge awmna lam panin Bowl pakhat, a chhunga Biscuit ‘Good Day’ awm a lo keng phei a. ” Ei teuh rawh aw, ” a lo ti bawk a.

Chhelote-i Thingpui min pek chu ka in tan ta, a va tui em ! ” In engzah vel nge i sem, a hahthlak viau thin lo maw ? ” tiin Stool a no pakhat zawk chu lain ka thutna Long chair hmawr lamah daih chuan a va thu a. A thu hla kan ti mai mai khawp a. Mahse, Miriami nen Long chair pakhat chunga kan thua thingpui kan dawm dun pawh chu chawimawina ah ka ngailo phal chuang lo. ” Hahthlak love, Copy 89 ka sem a. ” tiin a zawhna chu ka chhang a. ” I fel hle mai, nangmaha i mamawh i intum thei hi i fel ka ti. I nu leh pa eng nge an thawh a ? ”
” Fel vang pawh a ni hleimem. Ka nu leh pa te chu engmah an thawklo, ka tlai palh ange ka kal nghal mai, ka lawm lutuk, ”
” Awle, keipawh le. Ee, i kal hmasa leh awm sia, pengah khan min lo nghak la, kal rual ila , ”
“Awle,”

” Min nghak rei em ? Lawk, chawl deuh rih ang, a la hma tho, min nghah rei ka hlau a ka hmanhmawh lutuk a ka chau lutuk, ” chhang lem lovin ka thlir ngawih ngawih a. ” Tinge tikhan min en reng a ? ”
” Ahh. . .reilo, ka thleng ve chiah a lawm. Awle, ding lawk ang, ” tiin ka dinpui rih a. Chutia Mimii nen kan innel viau hnu chuan nuam lo tihna tlem ka nei thin a, ” Riltam ve thei lova, lo kal rawh, chaw lo ei ve rawh. ” tia Break laia a Tiffin ei ve tura min sawm ziah chu a ni. Mi dang ka hmaizah vang leh, a chawpai reng reng chu mi pahnih ei atan tlem ka ti em a ni ! Ka chaw lak thatzia a hre lo mai mai a lawm. Ka chawlak thatzia hria se min sawm hauh lovang. ( Ka Class-mate tam zawk te chuan zinga
Thingpui leh chhang an ei bak chaw ei belh lem lovin break a ei turin chaw an pai mai thin a ni.) Kei chuan zana ka chhum sa, Vawkpui tlaikhat ei zet tura tam School ka kal hmain ka ei phawt zel a ni. Miriami nen chuan kan inkawm nasa hle a, ka zing chanchinbu sem pawh an inah thingpui ka in zing ta hle. School kan kal dun a kan haw dun ziah bawk. Inkawm zinga ta na na na chu tunhmaa ka zah ang em kha chuan ka zah tawh lo va, a hmelthatna hmang chuan ka fiam ngam ve zeuh zeuh tawh
a, a hma ang em emin zahloh mah ila ka ngainep ta tihna erawh a ni lo.

A pa thlan chungah chuan kan thu a, ” I ngai thin ngawt ang tiraw ? ” min chhang lo va, a hmelah chuan lungngaihna a lang a. A hnu deuh ah chuan, ” Ka ngai thin lutuk a sin, ” tah áw titihin a sawi a. Ka va en a, a mitah mittui a hnam tih ka va hmu a ka khawngaih hle a ni. Nu leh pa chán tawh ka ni a a dinhmun tur ka hrethiam em em a ni. Tunhi a pa tel lova an Chrismas vawithum hmanna a ni. A lungngaihna mood a ta chu hruaichhuah ka tum a, mahse, eng nge ka sawi ang, ? “Mimi, i pa hian unau dang a nei em ? ” a mittui tling pam chu zawitein a hru phawt a. ” Nau mipa pakhat a nei. Zarkawtah khian an awm a, min enkawltu ber a nia, ” ” Nih chu, ” sawi zel tur ka va van thin em ! Masi ni a nia midang thlan tlawh an lo kal an awm ve pheuh pheuh a, chu midang thawm ka hriat chuan ka thiannu, a pa ngaia lungngai em em, a lungngaihna ka tawmpuina mood ata chu min hruaichhuak hian ka hria a, ka thaw a veng huai a ni.

Kumthar kan chuangkai a, School pawh kan tan leh tawh a, thlakhat hnuah final exam kan nei dawn nghe nghe a ni. Miriami nen kan la inkawmngaih reng a, School kan la kal rualin kan la haw rual ziah bawk a ni. Final exam kan zo tawh a, khua lama haw mai lovin nitin hna hrang hrangah ka inhlawh a.Aizawl ka awmtira building pakhat tur bankhur ka laihna hlawh ka lak khan keima pualin Bank ah a/c ka hawng ve a, hun remchang ka neiin ka sum hmuhte chu ka nitin mamawh tur tlem tihloh a bang awm lovin chu ka a/c ah chuan ka dahlut thin a ni.

Result a chhuak a, first div ah ka pass a, kan Class ah pahnihna ka ni. Pakhatna chu maw, Tha famkimi Miriami a ni.High School Sport a awm dawn a, chumi atana inpuachah nan nitin deuthawh kan School Playground ah item hrang hrang kan practice nasa thin hle. Ka tui ve na lam, Football Team ah kan School aiawhin thlan ve ka ni a. Kar hnih vel kan practice hnu chuan Aizawl dist chhung a School hrang hrang atangin zirlai tam tak lammualah kan pungkhawm a. Tournament chhung zawngin match 6 atangin goal 13 khungin Topscorer lawmman ka dawng a, Best Player a thlan ka ni bawk. Chutia School a ngawi chawi tak ni thin, Aizawl Dist chhunga zirlai tam tak zinga Football thiam ber leh pet goal tam ber lawmman ka dawng ta mai chu kan School a zirlai tam tak te chuan mak an ti hle a. A then phei chuan min ngaisang tan hle a. A nihna takah chuan lehkha zirin Aizawlah keimahin ka awm a, kan dinhmun a chhiat avangin hunawlah ka inhlawh reng a ngai a, ka inkhel hman lo a ni a. Khuaa ka awmlai chuan Football ka tuiin tlaitin ka inkhel ziah a lawm. Real Madrid a min khelhtir turin Pathian hnenah ka tawngtai thin bawk a ni! Inhlawh in inkhel hman lo mah ila zingtin Chanchinbu semin km enge maw zat ka tlan renga ka fitness erawh a tha em em reng a ni. Class 8 kan nihin kan School kan tel velo a ni.

Sport theih viau a ka lan avang chuan mipa mai nilo, hmeichhia thlengin min be chhelo kan school ah chuan an awm thar ta nual a. Chung zingah chuan Class X a mi, Estheri a tel ve a. Estheri hi kan School a hmeltha pawla sawi a ni ve a, a pian a nalhin zomi hmeichhe pian atan chuan a pian a mawi mah mah em aw tih tur khawpin a sakruang a invuah mawi a. An khawsak pawh vantlang chunglam a ni anga sawi a ni. A inchei dan atang rengin michhe fa a nilo tih a hriat a, thian kawm a thiamin thian pawh a ngah hle a ni. Hmeichhia zawkin min biak that a min kawmnel na na na va biak chhiat thu va awm suh, keipaw’n Esi chu a fel ka tiin kei ang michhe fa min kawm duh tlat chu mak ka tiin ka lawm hle nghe nghe a ni. Break lai te hian dawrah ka duhloh chungin min kalpuia thil tuihnai tak tak, ka pawisa paia ka ei ve phak ngailoh tur te hi min ei pui fo mai a, inthlahrungin nuam lo ti viau thin mah ila, Class-a thut mai maia midang thil ei chhung zawng thahnem ngaih vang pawh ni lova Dictionary lo keu mai mai thin ai ngawt chuan rilruin nuam ka tiin manhla ka ti thin hle.

Chung Esi nen kan inzui tan atang chuan Miriami nen chuan School lamah kan kalho ngai ta lova, kan haw tlang ngai ta hek lo. Enge maw chhuanlam siamin ka haw hma emaw, ka haw hnuah amahin a haw a, kan innghahna thin pengah min nghak ngai ta hek lo. A hmelah a hmaa Miriami, hmeichhe hlimthei tak ni thin kha ka hmu tawh lo va, a hmelah chuan enge maw lungawihlohna hmuin ka inhria a, ka biak reng rengin min be chhe chuang lova, mahse, a hmaa zawhna ngah tak ni thin kha a rul tawk lekin ka zawhnate a chhang ta thin a ni. A hmaa hlim taka thingpui inho thin kha keimahin ka in ta thin a, ” I in ve dawn lo mi ? ” tia ka zawhin a in tawh thu emaw, a in chakloh thuin min chhang ta thin a ni. Chutianga Miriami hlim hmel ka hmu ta mang lo chu hrehawm ka ti hle a. Zingkhat chu hma takah School kal turin ka insiam zo tawh a, Miriami’n peng, kan innghahna thin a thlen hma ngeia thlen khalh a lo nghah ka tum a ni. Kan innghahna thin penga thutna awmah chuan ka thiani chu ka lo nghak ta ran maia. Minute 10 vel ka nghah hnu chuan ka
thiani chu a lo thleng a, ka lo en reng a, a hmelah chuan ka lakah a lawm lo tih a hriat hle a. A hma kha chuan ka lo nghah reng min hmuhin, ” Ui, i hma thei e, min nghak rei tawh em ? ” tiin min lo be vat thin kha a nia, tunah erawh ka lo thu reng min hmuhin a ding deuh a, min be lova, min en nawn miah lovin a kaltlang a ni. ” Mimi. .Mimi ” tiin ka ko va, hreawm pawhin a lang lo. Ka va tlan a a banah manin, ” Eng nge ka lakah lungawihlohna i nei ? ” tiin hrawk titihin aw vin deuhin ka zawt a. Engmah sawi lovin min kuah tawp a, mak ka ti hle a, ka awm ngaiin ka awm a ka kuahlet ve lem lo. ” Hmeichhe dang kawm tawh suh aw, ” a ti sap a. Ka awma bei reng chung chuan a inhnit fei fei bawk a. Thil awmdan chu mi a nileng lo tan chuan a hriatthiam theih a, Miriami hlimloh thinna chhan chu Estheri ka kawm thin vang a ni. Miriami chuan min ngainain min hmel duh tih ka hrethiam ta a. Esi chu a lo thik thin a ni tih ka lo hrethiam ta. ” Awle, Awle, midang tumah ka kawm tawh lovang, nang chauh hi ka thian i nia, nang chauh ka kawm tawh ang che. I tap a mi ? Bang tawh rawh le, ” min la kuah renga, ” Ka duh che, ” zawisap hian a lo ti a. Chu aw chu a va mawi em ! Ka beisei lo lutuk thil a lo sawichhuah avang chuan ka phu zawk nghe nghe a ni. Nghet taka kuahlet ve nghalin, ” Mimi, keipaw’n ka duh che a sin, ” ka ti let ve a.

Chumi ni atang chuan Esi’n thil ei tura min sawm paw’n chhuanlam engemaw siamin ka hnar ta zel a. Min duhthu a sawi a, ka duhthu ka hrilh tuka chanchinbu ka sem leh chu kan lai dun em em a, kan inena kan nui leh tawp zel a ni. Zingkhat ka chanchinbu sem chu anu a lo damlo a, ngaihtuahawm erawh a nilo va, anu awmpui a duh avangin School a kal hman loh tur thu Sir te hrilhsak turin min chah a, note a awm chuan keimah atanga copy a tum thu
min hrilh bawk a.

Miriami tellohna kan Class chu ruak huaiin ka hria a, Class te chu a rei ta bik riauin ka hre bawk a, ban vat vat mawlh ka chak a ni. A tuk Chanchinbu ka sem lehin a ngaite bawkin thingpui ka in lut leh a, a nu chu a lo tha deuh tawh a, mahse, Chawhmeh zuara chhuah erawh a la theihlo a. Mimi te nufa hi an khawsak a tha lo ve hle a, anu Chawhmeh zawrhna atanga an Sum lakluh chu an ei in leh, an chhungkua mamawh zualpui lam khawmnan an hmang ber a ni. A sawi tawh ang khan Mimi-i hian pate a nei a, a patea te hi an Khawsak a tha hle a, Mimi-i pawh an duatin a zirna senso zawng zawng an tumsak bawk a ni. Mimi-i hi an ina awm tur emaw, Hostel-a awm turin an sawm nasa thin hle a, mahse, anu kalsan a hreh avangin an sawmchhuak zo ngai lo a ni. Anu awmpui a la ngaih avangin School a la kal hman lo va. ni hnih a kalloh chhunga Subject hrang hrang Note kan lak te chu Sunday-a ka inluah lama lo copy a duhthu a sawi a. ” Inu a damlo bawk sia hetah ka lo keng anga i copy mai dawn nia, ” ka ti a. Anu damlo ngaihtuah vang ai mahin ka inluah chhe lutuk a hmu ang tih ka hlauh avanga an in lama ka note lak va copy tum ka ni mah zawk. ” Kanu chu a tha tawh lutuk a lawm, a reng reng thuin i inluah pawh ka hmu chak ve a lawm, ” ka rilruin, ” Awww, hmuh chakna chhan tur a awmlo a sin mawle, hmuhtlak engmah a awm lo,” ka ti a. Ka in chu ani anga hmeltha mikhual turin a qualify mawlh lo a ni. Kallo tura ka hrilh tlat chuan a hmu chak ting dawn tih ka hriat avangin engmah ka sawi peih ta bik lo.

Mikhual ropui ka thleng dawn tih ka hriat avangin a nalh theih ang ber turin ka lawihna run chu ka lo tifai lawk a. Ka mutbu
tlem te chu ka thlep fel vek a, ka thawmhnaw nei tlem te chu a khaihna perek awmah chuan ka khai vek bawk a. Ka thil neih ve chhun reng reng an awmna tura fel taka ka dahkhawm vek meuh chuan ka thil neihtlemzia leh ka inluah, mi vantlang te Choka tia lek chu ka luah zawh si lohzia ka hrechhuak a ni.

Inkhawm ban hnu reiloteah ka kawngkhar lo kik thawm ka hria a, ” Lo lut rawh, ” tiin thawm lo awm chu ka lo chhawn a. ” I in chu a lo awm thuk em a nih hi, ka zawng hmulo tep a lawm, ” tiin Miriami ngei chu a lo lut a. ” Ka sawi reng kha, chuvang a lawm ka lo lam ang che ka tih. Zampher ah khan lo thu rawh, thutna tur mumal pawh ka neilo,” Ka zampher phah ah chuan bawkin ka note chu a copy mek a. A bulah chuan amah si deuhthaw a bawkin note pakhat zawk ka copy sak ve a. Ka thil ziahlai chu ka kut a kham deuh avangin ka tawp a, ka bula thil ziak mek chunglam Angel
niawma hmeltha, ka bialnu ni bawk Mimi chu ka thlir ngawih ngawih a. Ka lam lo hawiin, ” Tinge khatia min en renga ? ” a lo ti a. ” I hmeltha lutuk, ” zawi sapin ka ti a. Min en reng chung chuan, ” Nangpawh, ” a lo ti ve a. A khabe invuah rem tak chu dim te a chawi sakin a hmui thianghlim takah chuan ka hmui ka chuktuah ah, kan vawikhat tihna ve ve tih hriat takin kan zeilo dun hle a. Zeilo tak chunga engemaw ti chhung kan hmui leh hmuia kan innawr tawn hnu chuan kan inthlah ve thei hram a. Chutia kan infawh hnua ka va en chuan a zak tih hriat takin asen tawn tawn a, a va duhawm chiang tak em !

Tichuan, harsatna em em awm lovin final exam kan thleng a, ka titha ve hlein ka inhre bawk. Result a lan hma chawlh chhung zawng chu inhlawhna remchang ka hmuh apiangah ka inhlawh zia a. Result a chhuak a, first ah pass in kan Class ah pakhatna ka ni nghe nghe a. Pahnihna chu first tho a pass ve, Miriami bawk a ni.

Class X pawh a ngaiah tho Mimi-i nen kan lut zawm a. Hmeltha ngang kha a nia Mimi-i chu duhthu dang an awm lo theih lova, mahse, heltu dang avang chuan ka lungngai ngai lo. A
chhan chu ka laka Mimi-i rilru put hmang ka hriatchiam em vang a ni. Mi dangin an lo star tih ka hriat chang pawhin a ruk takin ka in tithei em em zawk thin a ni. Mimi-i lo star tute zingah chuan School dang atanga lo lut thar, chhungkaw hausa tak fapa, Bike hlira School lo kal thin, LALMUANZUALA a tel ve a. Zuala hi pumrua tha tak, hmel pawh chhelo, thian, Kid angreng deuh pathum a nei bawk a, a inla ngengin a chapo hmel ngawih ngawih bawk. Kan in mate nangin kan inbe ngai lem lo. A duhloh chungin Mimi-i chu Bike-in a thlah ta fo mai a. A hnuah Mimi-i chuan ka bulah a duh vang reng a nihloh thuin a in sawifiahzia bawk a, ” A pawi hleinem, ” tiin tawngkamin sawi mah ila, chhungrilah erawh ka lungawih chiah lova, inphur tawhlo hram se ka duh a ni. Tlaikhat kan Class bang ka haw tur chu, Class 4 a mi naupang pakhat hian kan School chunga (Kan School building chung, sakzawm tur) miin min hmuh an duhthu min hrilh a, tunge tia ka zawhna chu an hming a hriatloh thuin min chhang a. Ka hawpui tur Mimi-i chu min lo nghak lawk turin k chah a. In chung ka han thleng chu Zuala te thian dun pali chu an lo awm reng a. A kid niawm pakhat chuan, ” Ee. .i lo kal ta maw, englo a nia. Miriami hi tibuai tawhlo la i NA lo a ni mai, Zuala nen hian an ni tawh, ” a thusawi chu ho ka tiin chhan tlakah ka ngai lova, engmah sawi lovin ka inher a chhuk leh mai ka tum a. Zuala chuan, ” A thusawi chu i hrelo a mi ? Nang ang mirethei leh fahrah khan Miriami ang in phulo a nia, kalsan vat ang che, ” ka kal mek chu hawiletin, ” Ka retheih thu chu i duhleh sawi rawh, ka fahrah thu erawh sawi tawhlo la i NA lo mai ang, ” ka fahrah thu a sawi chuan min ti thinrim takzet a ni. ” Sawi zel ta ila, engtin nge min tih ang, ? ” engmah sawi lovin ka Bag ka dahtha a, ka Uniform kawr ka hlip a. ” E. . .insual min cho ve a mi ? ” ” I hman hun ka nghak . . . , ” ka sawizawh hmain min lo zuan nghal a, inring renga lo ding ka ni a, a kapah tak ka lo tlawh siah mai a, a thal chiang hle. A tilah ka tlawhfuh a ni ngei ang, a na ti lutuk chu a vial ngawng ngawng mai a ni. Tho leh tur a awm tawh lo. A thian pakhat min lo hnek tum chu ka lo kun zeuh a, a hnarah tak ka lo hnek bawk a, a hnar atang chuan Ui nghawng zaih atanga Thisen chhuak angin Thisen a far zawih zawih bawk a. Kan thawmah midang leh Teacher te an lo chho a, midang pahnih nen chuan kan inkhawih hman ta em lo a ni. Thil awmzia kan Sir-in min zawt hlawm a, kan buaina chu sawi zahthlak chin a awm tlat avangin ka ngawi tlat a. Sir-in, ” in buai chhan ka zawh che u chu in hrelo a mi ? ” tiin vin deuhin min zawt leh hlawm a. Zuala Kid pakhat chuan thil awmzia chu a sawi ta a. A lo thlen chho tira ka bula lo kal vata, min ngaihtuah leh hlauhawn hmel taka, ” I na em, engtin nge an tih che ? ” tia min lo buaipui vat tu Mimi-i chu Zuala’n kan insual chhan a sawi a hriat chuan a zak hle tih a hmel atangin a lang a. Kan vaia min zilh hrep hnuah, buaina bul ber Zuala chu Sir ten Office lamah an ko hrang daih a engtin nge an va tih ka hre ta lo.
Kan haw kawnga Mimi-i sawileh danin, Zuala’n Mimi-i chu a lo bem a a bialpa a nei reng thu leh, a bialpa chu kei ka nih thuin a lo chhang a, chuti ang vel avanga lo thinrima ka laka lo tuan ta vel chu a ni awm e. Kan School a in la pa em em mai ka tukdal atang phei chuan kan School ah chuan ka larin, min en RAJA hlawm hle a. Chumi avang chuan ka nun dan thin ka thlak lem lova, a hmaa ka thingtlang mizia. Simple taka awm chu ka la chhunzawm a, School a decipline ber leh ngawichawi ber ka la ni reng tho.

Mawina leh nalhna lamah Pathian khian ka Sava notei (Mimi) chu midang zawng aiin a malsawmnain a vur bik ni ten ka hre thin a, chuti ang zawnga ngaihtuah chuan a vannei pawh ka ti thin. Mahse, ka Duatlaite-i hi a va vanduai bik em ! A mamawh em em laiin a pain kalsan a. Chumi hnua amah enkawltu ber, a pa aiawhtu ni thin, a patea’n he khawvelah Pa tih tur nei ve tawhlo turin a kalsan leh ta a. A patea thihna chu a tuarna em em a, karkhat dawn School pawh a lo kal thei tawh lo a ni. A pate a thih avang chuan an nufain a patea te in lamah chuan an han awm chho a, a changa ka han tlawh ve zeuh tih loh chu ka Enchinlohte-i chu ka hmu khât thei hle a. An chhiattawhlai keia ngaih thu va hrilh reng lah a mawi si lo. Kawlvalenchham dana tuan ang maiin khawpui pakhat chhunga awm ve ve siin ka lungdumtu chu ka ngai em em mai thin a ni. A tello a School kal pawh chu ka tui lovin ka khua a har em em mai thin a.

A patea thih atangin thlakhat a liam tawh a, an in lamah an lo awm thla leh tawh a, lunglen pawh a nep deuh tawh. A kalloh chhunga kan note lak zawng zawng a copy a tan an in lamah pe turin ka phei a. Amah a lo awm lova, a nu chauh a awm a, Dawrah a kal a ni awm a. Anu hi Nu mawi tíin ka ko mai thin a. A hrisel loh leh, a thawhrim em avangin a kum aia lang upa a ni. Chawhmeh zuara a chhuah fo avangin kan inbe tam lo va. A awm laia an in ka chuan erawhin, mi a kawm thiam hle a, fel min tih thu sawiin ka mizia chu chhunzawm zel turin min fuih thin a ni.

Pangngai takin School kan kal zel a. A patea thihna chuan Mimi-i tan lungngaihna dang a siam leh zel dawn niin a lang. School Fee leh a mamawh atan tia thlatin Rs 2000-3000 a pate’n a damlaia a pek thin chu a nute-i chuan an Chhungkuain Sum lama harsatna an tawh thu sawiin an pek chhunzawm theih tawhloh tur thu a Pasal a thih atanga thla 2 hnuah Mimi-i chu kohin a hrilh a nih chu. Hmeichhe sual han sual thiamzia tak hi chu aw ! Chu thil chu Mimi-i nu’n min hrilh a ni a, Mimi-i chuan chuti ang thil ka hria tih chu a hre ve lo a ni. Chuti ang lungngaihna vang chu a ni mahna, tleirawl hlim thei tak kha a nui khat ta em em a, a zirna paw’n a tawrh phah hial a, 2nd term exam ah pawh a pass tawk tawk a ni. A lungngaihna chu ka hriat avangin ka lainat em em a, tih theih erawh ka nei lo hle a ni. An chhungkua harsatzia ka hriatin enge maw tal tihsak ka tum ve a. A School fee tal ka tumsak tur a ni tiin. Principal hnenah an harsatzia hrilhin a fee (Rs 500 pm) ka tumsak thin dawn tih ka hrilh a.

Ka thil sawi chuan Principal chu a khawih hle a, ” A nih chu mawle, chuti ang an ni tih ka hre ngai hleinem. Fee chu keiman ka lo awl zawk mai ang, nang chuan i nakin hun a tan lo inkhawl zel zawk mai rawh, ” min ti a. ” Sir, ni love, Pathian zarah inhlawhna tha tak tak ka hmu reng a, ka lo tumsak zawk ang. Pathian zara mite tanpui theia ka awm hi ka lawm em em a sin. A thuhrimin fee i awlsak dawn tih hria se a duh miah lovang, keiman ka tumsak tur pawh hi nang nen chauh kan hre tur a ni. An harsatzia mi dangin an hriata an tanpui a duh dawn miah lo a ni. Fee a lo pek dawnin an neihchhun takmeuh emaw, an puk a lo keng dawn a ni awm sia, ‘ A damlai khan i patea’n a pe lawk vek tawh, ‘ i lo ti mai dawn nia. ” A nu chu a damlo ngunin Damdawiin hial an pan ta fo mai a. Damdawiina an inenkawlna senso te pawh chu an hmelhriatte atanga an pukchawp a ni deuh ber mai thin a. Miriami sum lu a patea a boral tawh a, a nu Chawhmeh zuarin a chhuak thei tawh mang bawk si lo. An chhungkua dinhmun chu hmuh theih khawpin a chhe chak a. Ka zingkhat chanchinbu sem chu Mimi-i te ina lut kawi lehin, Numawii damkawr mu reng bulah chuan va thuin eng nge a an ka zawt a, a that viau tawh thu a sawi hnuin a ngawi vang vang a, ” Thanpui, hei i hriat angin kan dinhmun a chhe tawh em em mai a, i chanchinbu kan laksak chhunzawm thei tawh dawn lo che a ni, ” chu thu chuan engtin emaw tak hian min deng na em em a. Ka mittui a parawl teuh hial a. Ka ngawi vang vang hnuah, ” Numawi, chuti ang sawi mah ta che, Chanchinbu pakhat latuten a man an pe em ti ah a publish tute an buai lova, kei a semtu pawh hi chhungkaw khatin an lak man an pek leh peklo ah ka buailo a sin. A neitute an buai
phah dawn pawh lo ni teh reng se keiman ka hlawh atangin ka cut tir mai ang. Ka sem chhung chu ka pe reng ang che u. Tin, zingtin hian Agent zawng zawng ten copy 2/1 extra kan pai ziah a lawm. ” ka ti a. Bathroom atanga lo chhuak Mimi-i chu an chhungkaw dinhmun vang leh a nu nena kan thusawi vel avang chuan a ni ngei ang, a mittui a tla tih ka hmu thei a. Diktak chuan a hma atang rengin Chanchinbu lak man hi an pek dawnin ka duh ngai lova, a nu’n a tih tlat thin avangin ka laksak thin a ni. ” Aw. . .i van fel thin tak em. A boral hma khan a patea’n fee a lo peksak vek tawh a ni awm a, chuti nilo se mambawihi pawh hi a zir chhunzawm thei tawh lovang. ”

Kawngpui bula Building pakhat an sakna ah thawkin masala kan chawk mek a, chutih lai chuan ka thawhpui dangte chu an phun sap sap hlawm a, ” Khi, khi a hmeltha lutuk ” tih vel an sawi niin ka hria a. Muankima’n, ” Saw, Thanpui, Mimi-i. . . .Thanpuia bialnu a nih saw, ” a tih ri chuan ka beng a verh chiang hle. Ka hawilet nghal a. An hawina lam chu ka va en nghal a, Mimi-i leh Mipa pakhat Bike-a in phur, Bike atanga an chhuklai ka va hmu a, an inhuat hmel loh em em bawk. A mipa chu ka hmuh hnu ni tlata hriatna ka nei a. Ka hria e, Sunday vawikhat Mimi te ina ka va len tuma a nu damdawi leh eitur enge maw zat lo khaia lo leng Police kha a ni ngei mai. Kan awmna zawn an lo thlenga, ” Mimi. . Mimi ” tia kohvin biak ka tum a, a lo hawi a min chhang hauh lo. A kalpuipa chuan, ” I hmelhriat em ni, ” tia a zawhna chu, ” Ka hre ngai lo, ” tiin a chhang a ni ! Mak ka ti a, ka sa em em, ka zak hle bawk. Rilruin, ‘ Min hrelo a maw ? I duhthu i hrilha kha i hre tawhlo a maw ? Min hre ngailo tak tak maw ? ” ka la na lova, ka thin a rim em em zawk a ni. “I Mi hriatloh ti khan koh vak vak tawh suh aw, ” tia a kalpuipa’n min auhkhum pawh chu ka hre ruai ruai a .Mimi-i te kan hnathawhna bul Restaurant an lut tur en zui chung chuan, ”
Miriam. . . Nicky. Lalthanpuia hi i hre lo tak tak maw ? ” tiin ka thianpa Muankima chu a phun sap a.

Ka haw chu ka zawi ngawih ngawih a. Ka thiltawn vel avang
chuan Chaw chakna ka neilo phah a. Lehkhazir a lang lova,
mut a chhuak hek lo. Tunlai min biak that duh loh chhan chu kha
pa vang kha a ni ngei ang maw ? Bialpa a lo nei vang a ni maw ? Engtin nge khati tluka min duha min thlahlelh thin khan min phatsanin midang min kawpsan theih zawk ? Nge a
der vekin min lo ti kual vel mai mai thin zawk ? A duhthu min hrilh fo va, min hmangaih thu a sawi ngailo chu tunah ka hrethiam ta. Lem ang min lo der mai mai thin a ni. Keichuan ka duhin ka hmangaih takzet a sin. Ka thiam tawkin ka hmangaihzia chu ka lantir ve thin a nih kha. Tunah pawh hian ka la hmangaih ngawih ngawih a, ka la hmangaih em avang chuan a tana tha zawk turah ngaiin kei fahrah, inhlawh chawp ngawt aia an tangkaipui zawk tur, chu Police nen chuan tluang taka inkawp zel turin rilruin duhsakna ka hlan a. Mittui tla zawih zawhin he thuthlukna hi ka siam ta, ” Mimi-i ka hmuh reng tawh loh nan Chanchinbu pawh ka pe tawh lovang. Ka hlat theihnan School ah pawh ka be tawh lovang. ” a va hrehawm tak em. Chumi zan chu chhin khat lek pawh chhing lovin Chanchinbu sem turin ka chhuak lehnghal a ni.

School kan kan rual ngai ta lova, kan haw rual ngai ta hek lo. School a absent ngun ta viau bawk a, Chanchinbu ka pek tawh loh bawk avangin Mimi-i chu ka hmu khâtin ka ngai ngawih ngawih thin a. Midang hmangaih a nei tawh avang chuan ngaia thlahlel reng thei niin ka in hre lova, ngailo theih lah ka ni hek lo. Chutia ka hmeichhe hmangaihin midang a kawp ta chuan ka lakah nghawng a nei lian em em a. Ka engtih mah a tui tawh lova, tukhaw hriat lovin ka na ngawih ngawih a. Mimi-i chu ka hmangaihzia ka hrilh tam tawklo a ni ah ka ngai a. Ka hmangaiha ka duhzia hria nihse heti ang hian ka lakah a tuan thei dawn em ni tiin ka ngaihtuah thin a. A changin hmeichhia pakhat vang maia ka lungngaihna chu a nasa ka tiin nep ka inti bawk a. Mahse, Mimi anga hmeichhe hmeltha leh duhawm avanga lungngaih chu zahthlakah ngaih loh chang ka nei bawk a. A chhan chu natpui tham a ni reng a ni.

Final exam kan nei mek a, last Subject chauh kan nei ta. Rilruah lunglenna nasa tak a lo awm lawk a , ” Vawiin hi he School zirlai ka nih hnuhnung ber a ni dawn ta. Mimi ka hmuh hnuhnung ber ni a ni dawn ta. Hmuhni ka nei leh ang em ? ” tihte ka ngaihtuah a. A ruk takin Mimi-i chu ka en ngawìh ngawih thin a.

Result a chhuak a first Div ah ka pass hlauh mai a. Naktuk tlaia Mizoram chhuahsan tawh tur ka nih avangin a tawp nan tal tiin ka ngaih em em Mimi-i te in lamah ka va kal a. Kawngka a lo inkalh a, a ngaihna hrelo taka ka din reng laiin an thenawmpa lo haw chu chanchin ka zawt a, a nu a damlo a, damdawiin lama an in dahluh thuin leh chuta tanga a lo haw thuin min chhang a. Engtika lut nge, eng nge a natna tih vel ka zawhna min chhan pahin an thenawmpa chuan, ” An khawngaihthlak nufa khawp mai, damdawi leina tur takngial pawh an nei lo, tanpuitu an mamawh khawp mai. ” a thusawi chuan min deng na em em a. A rang aranga tlan haw lehin kum 3 chhung ka inhlawhna atanga ka Sum hmuh a/c a ka lo inkhawl, Vairam lama zirna chhunzawm tura ka kal dawn avanga ka lakchhuah, Rs 40,000 vel atang chuan Rs
15,000 la chhuakin Damdawiin lam chu ka pan nghal vang vang a. Damdawiin ka thlenin tlai dar 6 a pel tawh a, Duty hnenah damlo chu ka nute a nih thu sawiin luh ka dil a. Thawm dim takin a khum awmna lam chu ka pan phei a. An nufain anu damlo khumah chuan inkuah chialin an lo muhil reng a.

An khum bula damlo thil dahna bawmah chuan Drip a tui chanve vel la awm, Serthlum pum 2, lapuah bawr khat leh Bisleri water bottle pakhat chauh hmuhtur a awm a. Chu chuan an thenawmpa’n tanpui an ngai a tih chu a dikzia a ti lang a. He nufa khawngaihthlak tak hian tanpuitu an mamawh em em a ni. In kuah chiala an nufaa tui taka an muhil chu ka en tlawk tlawk a, ” Lalpa, ngati nge heti em em a retheihna tuar tur hian he mite nufa hi i lo siam kher ni ? ” tiin rilruin ka phun a. He hla, ” Ka lo kal leh ngei ang a ti, lawm r’u lungngaihte lawm r’u, ” tih chu he mite nufa khawngaihthlak tana phuah ni mai ten ka hria a. An tan Lalpa lo kalleh hun chu a nghahlelhawm zualin ka hria a. Anu chu enin, ” Numawi. . . Retheite leh chanhaite Pathian chungnungbera khian
damna pe mawlh che rawh se. I fanu tan hian i la dam a ngai a ni. ”
ka di hlui, min ti na em em tu, ka la hmangaih tih ka chian em em bawk, Mimi-i zawk chu enin, ” Mimi. . . i nu hi lo enkawl tha rawh aw. Mangtha u aw. ” tiin ka phun sap a, an nufain ka hmu leh ngai angem tih hre miah lovin chu room chu ka chhuahsan a.
Nurse thutkhawmna roomah lutin Nurse pakhat, fel hmel em em lo awm chu biain ka Pawisa pai chu ka pe a, a pek turte nufa
hming leh an cabin no ka hrilh bawk a. ” I hming min zawt se engtin nge ka chhan ang ? ” tia min zawhna chu, ” Pathian chhiahlawh i lo ti mai dawn a nia ” tiin ka chhang a.

Sum lama Support tu neilo ta na na na chu Vairamah pawh ka inhlawh a la ngai reng a. Chhunah Class kalin ban atanga zan lam thleng Hotel-ah Waiter angin ka thawk a Bangalore ka thlen hnu pawhin Mimi-i chu ka ngaiin ka rilruah a la cham reng a. Theihnghilh duh viau thin mah ila thil engkim mai hian min hriatchhuahtir a, ka rilruah hian a thar zual zel dawn ni ten ka hre thin. A nu kha a dam zel ang em tihte ka ngaihtuah a. An nufa pualin ka tawngtaisak nasa em em a, an tan damna leh nunnawm zawkna ka dilsak thin a. Pathian zarah harsatna em em awm lovin Cl-12 ka zo leh a, tunah chuan College ka kal ve dawn ta reng mai. Bengalore a College tha ber pawl ah admission ka hmu hlauh mai a. Chu College atang chuan ka graduate nghe nghe a ni.

A hlawk zawk BPO a thawk turin hun rei tak ka lo thawh tawhna Hotel ka chhuahsan a. BPO ka thawh tanga ka sum hmuh atang chuan UPSC Exam-a tangkai tur lehkhabu chhiartur tha tak tak ka lei theih phah a ni. Kum khat tawp ka thei ang anga ka inbuatsaih hnuin Civil Service exam ah tel vein, a mite ensan ngai lo, mi dil ula ka pe ang che u titu, chungnung bera Pathian chuan ka lo thawhrim ve na tlem te leh, chat lova tawngtaia ka lo dil
thinna te chu min chhangin, chumi tuma UPSC Exam-a ti tha ber pawl niin heng Indian tana Top Services, IAS, IPS, IFS zinga ka duh ber thlang thei turin ka tling hial a. Chuti ang malsawmna ka dawn ni chuan lawm avangin mittui a luang a. Kum 12 kalta a min liamsan tawh, ka nu leh pa rethei tak te chu ka ngai thar em em a, ka lawmna chu min tawmpui ve se ka ti a. ” Kanu, kapa min hmu em ? In fapa hi he ram zau tak, mihring maktaduai tam tak chenna ah hian Milian leh mi pawimawh ka ni dawn ta a sin. ” tiin mittui tla zawih zawhin ka sawi a. Kanu leh pa an boral hnua an fa tak tak ang maia min enkawltu, an nei ui lova zirna min chhunzawm tira Aizawl thlenga min kaltirtu, ka patea te nupa ka rilru ah an lo lang bawk a. ” Nute, Pate ka lawm e. Ka tun dinhmun hi nangmahni vang chauha thleng thei ka ni. Tun atang chuan in rethei reng tawh bik lo’ng, in fapa ka puitling ta e. ” ka ti sap bawk a. Ka hmeichhe hmangaih hmasak ber leh awmchhun, hmeichhia min tina tu awm chhun ni bawk, engtiklai pawha ka theihnghilh ngailoh, Pasal nei tawh Mimi-i rilruah a lang lo thei lo va. ” Mimi. . .i thian, tunhma a rethei em em thin, a sur a sa hnuaia inhlawh reng thin kha tunah chuan ka phulo malsawmna dawngin he kan ram, India rama Officer lianka ni ve dawn ta a sin. Ka lawmna hi min lawmpui ve ngei ang tiraw ? ”

3rd Yr ka zir kumah Muankima’n min lo be hlauh mai a, thil tam tak kan sawi dun a, chutah chuan a ni ka rilrun tina em em tu thu ka hriat bawk ni. ” Kha Police kha pasalah a nei a ” chu chu Mimii pasal neih thu ka hriatna a ni. Diktak chuan midang lakah min phatsanin min tina em em tu ni mahse, engtikah emaw ka hringnunah a lo kirleh ngei rinna ka nei thin, chu chu Pathian hnena ka tawngtaina thupui pakhat pawh a ni thin. Ka zirna ah pawh Mimii vang chuan theihtawp ka chhuah thin. Mimii tan pasal tlak nih ka tum a ni. Mahse, chung ka tumna leh Lalpa hnena ka dil thin chu engmah lo mai an ni ta ah ka ngai hial.
**************************

Ka tette atanga ka ngaihsan leh nih châk, IPS ka thlang a, kum 1 zet Police Academy a kan traning hnuin ram chhung leh pawn hmun hrang hrang kan fangkual bawk a. Hazaribagh. Jharkhand-a Assistant Supirentendant of Police (ASP) a ka awm lai a ni a. Sorkar-in ka luah atan Quarter lian leh ropui tak mai min pe a. In chep leh tha lo taka cheng thin ka ni a, ka in thar chu a lianin ropui ka ti a, ka luah zo lo hle a ni. Ka patea fate pathum ka bula awm a zir turin ka chah thla bawk a, ka khawhar thin pawh a zia deuh. A hminga Police Officer lian lo ni ve ta chu engkimah ka hniang hnar em em a. Tirhkah, ka ei min siamsaktu, ka in tifaitu, ka Motor khalhtu, ka in vengtu leh engtiklai pawha min vengtu Body guard thleng ka nei vek a. Office hna tihloh hna dang thawh tur awm ta lo chu ka awm thiam lo zawk hial a. Ni e, High School ka zir atanga ka graduate thleng kum 10 vel zet kha hunawl nei hman lo khawpin Class ka neilo apiangin ka inhlawh a ni a, tuna hunawl ka nei thin hi ka awm thiam lo a
ni ber e. Office chawlh a ni a. Ka Computer hma ah thuin Mizoram lam News en nan tiin FB A/C ka siam ve a. Mizo tawng Group a awma ka rin apiang ka search a ka zawmin ka like zel bawk a. Rilruah Miriami bawk a lo lang. FB a khawih ve thin ngei ringin a hming chhuin ka search a, a lo awm ngei e. A thlalakte ka enkual a, hmeltha ngang kha a nia a pic reng reng liker leh comment a tam hlawm em em a. Kar hmasa maia a upload te a awm a, a hmelthat ngaiin a la tha a, mahse tlem a upatna a lang ve deuh a. Lung a leng thar leh em em mai a. A Profile te ka check vel a, Relationship ah Married in ti lova Single a in ti tlat chu mak ka ti a, mahse tunlai kawppui nei tawh FB user tam tak tih dan ve maiah ka ngai a. Add ka chak tho nangin lunghlui kaithotu mai a nih dawn avangin ka add ta lem lova. Pasal nei tawh a ni a va add vel chu mawilo ah ka ngai bawk. Chumi ni atang chuan ka login apiangin Mimii profile chu ka check ziah a.

02. Nov a ni a, Office a Coffee sa vervawr ina ka thut pahin FB ka login leh a. Ka tih thin ang bawkin Mimii Wall ka check leh a, darkar 1 liam ta velah he Status hi a lo update a, ” Happy Birthday. Aw. . .Ka mipa hmangaih hmasak ber leh awmchhun vawiin i piancham a lo ni leh ta reng mai. Ka lawmpui che. Ka ngaih che a va zual si em ! Khawiah tak awm ang che maw, i la dam tiraw ? ”
Vawiin hi Tu B’day nge ? Keima B’day ngei a ni. Kum 27 kalta khan ka lo piang ve a ni. Hun loh takah ka nu leh paten min boralsan avangin ka B’day pawh ka hre chang lovin ka lawm ngai hek lo.

Kum 11 kalta 02. Nov chawlhni a ni a,Ka kawngka kik ri a lo awm a, lut tura ka tih pawn a kik nawn fo avangin ka tho a ka va hawn chuan Mimii a lo ding reng mai a. ” Happy B’day ” tiin a lo nuisang a. ” Ee. .ka B’day a ni tih pawh ka lo hre hleinem, i van fel tak em ! ” in chhungah kan lut a. Lehkhakhawnga thiltuam tlat a lo khai bawk a. Inchhung kan luh hnu chuan a thil khai chu enge a nih ka zawt a. ” I maimit chhing tlat rawh aw. .” a ri rawk rawk a. ” han meng rawh le, ” ka han meng a. Khawvela ka Player ngaihsan leh duh ber pawl, Zinedine Zidane Real Madrid a a khelh lai Jersey a hming chuang ngei a lo lek kang reng mai a. Nui sang chungin, ” For You ” a lo ti a. Ka lawm lutuk chu Jersey chu la vatin ka ha chhin nghal mawlh mawlh a.” I inhmeh lutuk. . . . . Lawmman ah enge ? ” a lo ti zeuh bawk a. Lai deuh titihin ka va hnaih phei a, Mistiri thiam berin uluk taka a vuah niawma mawi a hmuiah tak ka va kiss vawng vawng a nih kha. Ka inluah a a Pic ka tar nasat em em, French Legend ZIDANE ka ngaihsan zia a hria a, ka B’day a min present a tan a patea Pawisa pek hmangin Kolkata ah a lo chah a ni awm e.
***********************************************************************

A Status chu kei min tih chhanah ka ngai deuh a. Mahse, midang a sawina pawh a ni thei tho bawk. B’day inang mipa tam tak kan awm awm sia tiin ka ngaihtuah bawk a. A phatsan ni mah ila, a mipa hmangaih hmasak ber ni chuan ka in hre ve a. A hmangaih, a awmna chin a hriat tak loh chu ka nih ngei ka ring bawk si. Pasal a nei tawh a, mipa pakhat chiah la hmangaih anga a insawi chuan a pasal chu a niang. A pasal chuan a hriat lohin a tlansan a ni ngei ang. Ka rilruah chhanna awmlo zawhna hlir.

Chrismas hmang turin 10. Dec. Tlai lam 1:35 ah chuan ka body guard Sanjay yadav leh kanau pathumte nen Lengpui Airport ah kan tum a. Kum 9 lai ka lo vahbosan tawh ka pian leh seilenna Mizoram ka thleng leh chu a tlang leh boruak dai em em te chuan engemaw tak hian ka lung min len em em a. Sainik Rest house ah kan innghat a. Kan thlen tukah ka high School chhuahna neitupa leh Principal ni bawk te inah leng turin, Mizoram Police Dept lamin Mizorama ka awmchhung zawnga ka hman a tan min pek, Bolero dumin Sanjay nen kan tlan phei a, Traffic tawt lutuk a zawite tea kan tawlh mek laiin Treasury Square pheia Chawhmeh thutpui nuho zingah ka mi hriat tawh hmuin ka in hre tlat mai a. Chiangleh zual a kan en chuan ka ‘ Rawllai D ‘ min ti na em em tu Mimii ngei a ni.

Chutia High School a kal hnu pawha la pangchang em em thin, inchhung sekrek bak khawih ngailo Mimii Chawhmeh zuara a thulai ka hmu chu engemaw tak hian keimah ah khawngaihna a lo lut nghal a. An khawsak a harsa ve hle a ni ngei ang maw tih te ka ngaihtuah kai a. Motor dinna tur remlai a ding lawk turin Sanjay-a ka hrilh a. Motor atanga va chhuah a ka D hlui, kum engemaw zat ka hmuh tawh loh, ka ngaih em em thin Mimii chu va biak vel ka chak em em a, chuti ang tura Motor dintir pawh ka ni. Mahse, ka ngaihtuah chiang a, hmana ka bialnu mah nise, mi nupui a ni tawh si a, keilah tlangval ka la ni bawk si nen va pawh mailoh chu ka ti tlu ta zawk a. Kan dinna leh Mimii thutna chu hlam 5 vel bak a ni lo’ng. Sanjay hnenah Rs 1000 note pakhat pein Mimii chu kawkin, ” A antam zawrhlai telkhat khi he Pawisa hian va lei rawh. A nawi a nei daihlo emaw, a tlang lutuk thu a lo sawi mai thei a, mahse engpawh lo sawise i pe tawp anga a antam telkhat la la i lo let leh mai dawn nia, ” mak tih hmel deuhin Sanjay-a chu Motor atanga chhuakin a va phei a. Sanjay chhuah hnu chuan Mimii chu Motor atang chuan ka en ngawih ngawih a. Hmana Mimii kha a ni tawhlo emaw tih mai tur khawpin a vun a nung tawhlo tih a bul atang lo pawhin a hmuh theih a. Chhungpuinu a ni tawh a, Chhungkua khawsak relin a sur a sa hnuaiah hna hrang hrang a thawk anga a mawina thin te chuan an kiansan ve zel a nih ngei ka ring bawk a. A hmelah chuan lungngaihna ka va hmu tel bawk a. Mahse, ka tan chuan khawvela hmeichhe hmeltha ber a la ni a, a ni fo bawk ang. A bula Vaipa lo kal a hmuh chuan Mizo tawngin ” Kapu lo en rawh, eng nge i duh ” tiin a chawhmeh zawrhlai chu leitir ngei tumin a lo be vel a. Mizo tawng kawikhat pawh la hre lo Sanjay chuan engmah pawha chhang ta lem lovin, ka sawi ang ngeiin a Antam zawrhlai pakhat chu lain Rs 1000 tlang chu pein a lo let leh daih a. ” Hei kapu, a kir tur ka nei daih lo. I pawisa hiii. .a kir tur pawh i la dawn lo a mi ? ” tiin a awmhmuna ding chhuakin a lo au lawm lawm a. Sanjay lah engmah hrelo ang maiin Motor lam panin a lo kal vut vut mai si. Hrilhhai hmel takin Mimii chu a la ding reng a. A pawisa dawn chu a enchiang leh thin, Motor lam a lo en leh thin bawk. Sawi tawh angin ka Motor hi Bolero dum, a chhunglam atanga langtlang, pawn lam atanga hmuhtlang theihloh a ni a, pawn lam atangin a chhunga chuang emaw, thil reng reng a hmuh theihloh a ni. Kum tam ka ngaih em em thin ka bialnu leh thian ni bawk, Mimii ka hmu a ka lo be miahlo chu ka dinhmun that zawk tak avanga belo ang deuh ah inchanin chapo ka in tiin ka inthiamlo tan a. Letleh a va biak dawnin one way ah kan tlan lai a niin Motor in turn a rem si lo. Official thil buaipui tur engem zat Aizawl ah ka nei avangin karkhat dawn kan cham a ngai a. Mimii hmuh beiseiin tul lem lo ah Treasury pheiah tlai tin kan tlan a, mahse Mimii hmuh tur a awm ngailo.

Mimii te in awmna thin chu kan va thleng a. Concrete Building lian tak a lo ding luah tawh a. Door bell ri hria a lut tura min lo sawmtunu chu ka hmuh tawh hnu a ni tlat. Tunge a nih tia ka ngaihtuah mek lai chuan thutna min kawhmuh pahin, ” Ka hmuh hnu i ni mial em ? ah. . Pathian chhiahlawh kha i ni tiraw ? ” tiin chik deuhin min en a. Ummm…ka hre chhuak e. Bangalore ka kal dawna Mimii te min peksak rawh aw tia Pawisa ka pek, Nurse ngei kha a ni. ” Ekhai…kan inhmu leh nawl mai, ” tiin kan in chibai a. Mimii leh a nu chanchin leh engtia an inhmun chu nei nge an nih ka zawhna chu, ” Nia. .kum 4 kalta khan he kan in awmna hi a in chawp khan kan lei a. A nu natna kha Cancer niin Phai lamah refer an ni a, an neihin a tlin si lo va, mi pawisa pukin an kal a. Tichuan kumtin in check up in an kal a la ngai lehzel nen, an leiba a tamin a rulhna tur lam thawkchhuaktu tur an awm bawk si lo va an neihchhun an in leh lo an tihral a ngai a, keini’n kan leisak ta a ni. Mimii chawhmeh zawrhna atanga an Sum hmuh khi an eiin a ni mai a an nung ve tawk tawk a ni ber. Tun kum pawh in check up a kal tur an la ni a, mahse, a kalna tur an nei si lo va Civil Hospital ah an awm tawp mai a ni. An khawngaihthlak khawp a sin. ”
” A nih chu mawle. A pasalin hna a thawk velo a mi, chuti em a an harsat ? ” ka ti a. Mak tih hmel deuhin, ” Tu pasal maw ? ”
” Mimii pasal ? ”
” Mimi’n Pasal a la nei hleinem. An harsa sia pasal nei turin ka hrilh thin a. mahse, Pasal nei a tum loh thu a sawi tlat zel a. A chhan ka zawhin mipa pakhat hmangaih a nei tawh a, chu bak mipa dang a la hmangaih ngailo thu a sawi tlat zel. Chu a mipa hmangaih chu a rilru a tihnatsak em em a, chumi hnu reiloteah a lak atangin a kalbo ta a ni tih a sawi bawk thin a, a la dam a ring a, engtikah emaw a tan a lo let leh ngei a ring tlat bawk tih a sawi thin. ” chu Nurse thusawi chuan engemaw ah beiseina min pe a, chu mipa a hmangaiha chu niin ka inhria a. Ka laka Mimii a rinawm a engtikah emaw a tan ka let leh a rin tlatna chuan min ti lawmin ka khawngaih hle bawk.

Chu Nurse chu Lalnunpuii a ni a Pi Nunpui (Nurse)-in a sawileh danin, an khawsak a harsain a nu enkawlna a hautak em avangin an khawsak nawm deuh nan tiin, Mimi chuan a lo kawm ve thin Police a um a. He an tlan zan la la hian an Post atangin a Pasal hi an Hotute lamin thil pawimawh ah an lo ko a. A pasal kalhnu hian a Pasala nu leh Farnuten an monu chu rethei, fahrah, Cancer vei mek Fanu tiin an lo phun chiam mai a. A rilru na lutuk chu zankhat em pawh a Pasala ina a riah hmain tap chungin a tlan haw leh a ni awm e. Chu a pasal um thu chu a ni Muankim’n min hrilh kha. A hnua ka hriat leh danin, mi tu tih an hriatloh atanga an Sum dawn lo pe chhawngtu a nih avang leh, anu damloh avanga an kalfo na Damdawiina thawk a nih vangin Mimii leh Nunpuii te hi amah Nunpuii hi mifel tak a lo ni bawk nen an in kawmngaih em em a, Mimii pawn a ring a, engkim a hrilh ngamna awmchhun a ni ta zel bawk. Mimii ten Phai kalnan mi Pawisa an puk tia Pi Nunpuiin a sawi kha anmahni Pi Nunpuiite hi an ni a, phal takin an Pawisa an lo hmantir thin a lo ni. An in kan chhuahsan dawnin, ” Pi Nunpui ka hriat duh zawng zawng min hrilh avangin ka lawm takzet a ni. Kan haw tawh mai ange. ” tiin ka tho a. ” Ngawiteh, nang hi Mimii sawifo, a mipa hmangaih Nicky Lalthanpuia chu i ni mial em ? ” tiin min zawt a. Ka ngawi vang vang a, ” Aih. . .ni lo ve. Kan va haw tawh ange ” tiin ka chhang a (Mimii thian a ni tih ka hriat avangin hming lem ka lo invuah a, ka nihna IPS Officer erawh ka zep lo) . “A nih la ding lawk teh. Kan inhmelhriat lawmnan naktuk zan kan Hotel kum 10 tlinna kan lawm dawn a, min lo hmanpui ve hman angem ? I hman chuan lo tel ngei la ka duh a ni.”
~~~~~~~~~~~~~

Civil Hospital Female ward Bed no 12 ah chuan Numawii chu a lo muhil reng a. Natna in a sawisak hrep tawh a taksa langlai te chu a cherin a dawl dang em em a. Ka hmuh chak em em Mimii erawh ina a haw lai a ni awm e. Rilruin, ” Numawi lo lungngai tawh reng reng suh aw, ka lo thleng tawh e. Naktip mai khian kan khua ah ka haw ngei ngei a ngai a, ka lo let leh thuai dawn a, i damna turin Phaiah keimah ngei hian ka hruai dawn che a ni. ” tiin Envelope, a chhunga Rs 6000 awm, khuaa ka haw hlana an hman atan a puan sin lai karah ka dahsak a. Ka rin ang ngeiin chumi tuk chu Office thilah ka buai nileng a. ka insiam mawlh mawlh a Hotel lam ka pan nghal a. A lu nat thu a sawi avangin Sanjay erawh a kal ve lo a ni.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Building lian tak, chhawng 5 a sang a ding a. Chu Building chungah chuan BLUE MOON HOTEL & RESTAURANT tih a intar kuau bawk a. Motor ka park hnu chuan Waiter pakhat nen 3rd floor thleng kan chho a. Kawngkhar lianpui a lo awm a. Chumi hmun kan thlen chuan he hla, a ngaithla tawh ten an ngaihthlak nawn fo, Mimii nen ka tape recorder-a Sunday nilenga kan saktir thin. Melanie Thornton (RIP) & Lane MCGray (Labouche) ten thiam taka an sak, ‘ DO YOU STILL NEED ME ‘tih chu ring em em, bengchheng ni miah silo hian Cool zetin an lo zaitir mek a. Min escort tu waiter chuan, ” Sir, Cabin MINIC ah sawn i lut dawn nia, ” tiin min kalsan daih a. Chu floor ah chuan Cabin dang a awm lo va, Restaurant dang ang thoin Table leh a kiltute thutna engemaw zat a inhung zawk a. Chumi Floor pum pui chu Restaurant bik leh an Mikhualte chawkilna hmun atana an hman a ni awm e. Cabin MINIC chu ka thleng a, chu Cabin ka va luh dawn chuan hmeichhia pakhat min hnungchhawn zawnga thu hi ka hmu a. Ka lut sual ah ngaiin thil inziak chu ka enchiang a, Cabin MINIC ngei a ni si, bakah Cabin dang chu floor ah chuan a awm bawk si lo. Prog lo chhim tura lo kal ve midang, heta lo thu khawmuang a ni ang, tiin ka lut ve mai a. Chu Cabin a lo thu mek hmeichhia chu thil ngaihtuah emaw, rilrua vei a nei tih hriat takin a hma a Pangpar lem chu a en vawng vawng a. Mi dang lo lut ve an awm tih hreawm pawh a a lan loh avangin ka aw ka thian a. Chutia aw a lo awm takah chuan hnunglam zawmuangin a lo hawi a. Ka pen lai ka tawp nghal, Chu hmeichhia chu maw, ka hmuh châka ka ngaih em em thin, ka rawllai D Mimii ngei a ni. Inhmuh loh kar reiin, kum tam liam tawh mahse, a mipa hmangaih hmasa ber leh awmchhun ka ni tlat a min hai lo. ” Nang ! ” tiin a lo dinga min lo kuah nghal. Engmah ka sawi lova, min kuah dan ang ang chuan ka dawh tawp a. Tap chungin, ” Nick. . . Nick. . .nangmah ngei i ni tiraw. ? Ka nilo ti suh aw ! ” Amah chauh a lungchhe lo va, keipawh Mimiin min hmuh avanga mak ti a, a lawm bawk avanga a chet vel dan ka hmuhin ka khawngaih a ka hnuk ulh teuh a. Nghet taka kuahlet vein, ” keimah ka ni e. Keimah ngei ka ni e. ” ka ti a. Inhnit faih faih chungin, ” Hmela, min va kalsan rei ve, ka ngaihzia che leh ka khawhar thin zia hi i hria em !” tiin ka awmah a chum bawk a. ” Tunah chuan ka kalsan ngai tawh lovang che. ” tiin a hnunglam Sam ka chulsak heu heu a. Chutia, Mimii nen inkuah chiala kan din renglai chuan Hla in play mek chu tihtawp a lo ni a.

Chumi floor a stage atang chuan Hmeichhe aw nalh tak hian, ” Pi leh pu duhtakte u, min lo hrethiam lawk teh u. Zanin hi zan Special a ni. Zanin heta lo kal zingah hian in propose tur an awm a, Cabin MINIC a mi te saw an ni.(chutihlai chuan Cabin an siamna Puanzarte chu zawi te tein hnuai lamah an tawlh thla a, Mimii nen inkuah chiala an awm chu kan lang kuau mai le. Ka lai angreng hle. Midang awm ve te chu an lo hawi thap a. ). A mipa zawk saw Nicky Lalthanpuia, IPS Officer, tuna Hazaribagh, Jharkhand a ASP-a awm mek a ni.(Mimii chuan min en chhoin, ” Tak tak maw ?” a ti a. Ka lu ka bu zauh a. Ngaihsan hmel takin, ” IPS Officer i ni bawk maw ! ” a lo ti bawk a. Ka lu ka bu leh zauh a. Lungawi leh thlamuan hmel takin min kuah nghet sauh bawk a. ) Hmeichhia zawk saw Miriam Lalduhsaki a ni. Zanin hi inhmu lova kum 10 dawn inngai em em a karhla dana an awm hnua an intawn leh hmasak berna a ni. ” (Mimii beng bulah, ” Zungbun pawh ka nei si lo va ! Min nei duh tho em !” ka ti a. Nui seih chungin, a lu a bu zauh a.) min lawmpui a ni tih lantirnan chu Restaurant a awm zawng zawng te chuan kut an beng dur dur a. Kut beng thawm avanga a thusawi lai a chawlh lawk hnuah thupuangtunu bawk chuan, Thu lawmawm dang leh chu, zanina he proposal huaihawttu, he Hotel & Restaurant neitunu ni bawk, Pi Lalnunpuii chuan a thiante pahnih intawn lehna lawmpuinan zanina lo kal zawng zawng te, in thil ei leh in man zawng zawng kha a free dawn che u a ni. ” mipuite chu lawmin kut an beng leh dur dur a.

Pi Nunpuii leh a pasal pawh lo langin, ” Kan lawmpui lutuk che u ” tiin min chibai a. Pi Nunpuii a hmuhin Mimi chuan, ” Ka lawm e U nunpui ” tiin inhnit faih faih chungin a kuah chawih a. Pi Nunpuii pawh lawm avanga mittui tla chungin, ” Ka nau, tunah chuan lungngai tawh reng reng suh aw, thlamuang takin awm ve tawh mawlh ang che, i rethei rei tawk tawh a ni. Hmana Pathian chhiahlawh, hmanni a Antam telkhat Rs 1000 a leisaktu che leh, nizana in hman atan Rs 6000 lo dahtu kha tuna i Pasal tur Thanpuia ngei hi a ni a nia sin. ”

A thu hriat chu mak a ti tìh Mimii hmela lang chungin min en tlawk tlawk a. Ni e, tuna Mimii nen hetia kan intawn leh theihna hi amah Pi Nunpuii ruahmanna vek a ni. Cabin MINIC pawh kan pahnih hming, MIRIAM & NICKY hmanga kan pual liau liaua a siamtir a ni.

Tichuan, ka nopan laia kawppui tura ka lo dream thin hmeichhia, hmeltha leh duhawm te khûmtu, MIRIAM LALDUHSAKI nen chuan ‘ TIAM TLAT E ‘ kan ti ve ta a.

Aside | Posted on by | Tagged , , , | Leave a comment

THE FRIENDSHIPLY PICNIC (Kan at lai) by R Zonuna RL @Kawrkam Cabin

THE FRIENDSHIPLY CHU

Kan at lai kha a nia, kan â ngang mai! Tlai tin hian nupui nei tawh thiau pariat lai hian zu kan in ho thin a, zu zuar inah. Kan inkawm ngeih hlawm viau bawk. Hmelchhe ve tak tak hlir kan nia.

Lehkhathiam sang vak kan awm lova, a hminga zir sang ber kha ka ni ve khanglang a. A naupang ber ka ni thung a. Tlai khat kan rui phur chuan group din kan rawt thlu a. Kan zinga mawl mang ber mai chuan group hming sak a chuh ta tlat a, a phuah ta a. ‘THE FRIENDSHIPLY’ an ti mauh a nih kha!! Hawiharh deuh ho chu kan han nui deuh naa kan pawm tlang ta thova! The Friendshiply group kan ni ta a.
.
Tualchhung Tournamnet-ah te hian team kan siam thin a, team hmingah THE FRIENDSHIPLY kan han ti ngei zel a. Mi hian a awmzia min zawt sup sup zel bawk a, kan chhang thei ngai lem hlei lova. A phuahtu ber lah a bo hla berah a tang ziah a!
.
MEMBER-TE
Pariat lai kan ni bawk a, kan kim ve ngang mai a. Nula duh tak, zei bawk si te, duh ve tho zei miah lo te kan awm bawk a. Zu chu duh hlawm ve tak kan ni. Pathum kha a hminga sorkar hnathawk kan nia, pakhat Saser a ni a, a bak chu Driver vek an ni. Driver ti ila vawn lai nei chu pakhat chiah a ni. A bak pathum khan motor khalh tur an hmu zo lo. Saserpa hi ‘Sakawtai’ ti hlirin kan ko thin.
.
U HLUNA BIK

Kan zinga mi pakhat U Hluna bik hi han sawi zawk phawt ila. A taima a, ser huan a nei tha a, a khawsa thei fu mai a. Amah hi â der thiam, fing der thiam bawk leh lemchan thiam zet mai a ni. Tun hnuah pawh VCP te a ni ta hial a!
.
Sumo hlui ve lam tawh, document pawh nei mumal lo hi a lei ve a. A mah khan khalhin Aizawlah a service ve thin a.
.
Vawikhat chu Aizawlah motor park phal lohnaah a motor chu a park a. Traffic police pakhat a lo kal a, “Engatinge hetah motor i park, khawi, i driving licence rawn la teh,” an ti vin deuh thak a. U Hluna ta pek chuan, “E heee…nang chu, hetah a ni maw i lo duty? Hetah i awmna a rei tawh em? I nu leh pa an dam tha maw? I pa lah hi min rawn be khat ta khawp mai a. Nang lo ni reng che in,” a ti ta chiam mai a. Traffic police zawk kha a hawihai hle a ni awm e. An inman ta lo nge nge a. A hriat mi a ni tawp si lova!
.
Vawikhat leh chu Enforcement lamin an lo tiding a, “Khawimaw i documents leh i driving licence,” an lo ti a. A ni chuan, “Eng a? Document te in tia law? Enge licence? Ka motor hi ka ser mana ka lei a nih hi aw,” an ti deuh ha a. Mahse engmah nei ta lo chu an man ta tho a.
.
PICNIC VE ZIAH E
Kum tin Kristmas hma deuh hian kan picnic ve ziah a, ka nawi thei khawp mai. Khua atanga 12km vela hlaah hian kan ti thin. Kan khua atanga hnaite ah hian veng pakhat a awm a. Pioneer vai leh Mizo inawm pawlhna veng a ni. Mizo ho chuan zu an zuar deuh fur bawk a, hmun tawp tak a ni. Hmeichhe awm tha duh lo lah an rawn vak lut leh nawlh thin bawk a. He lai vengah hian kan picnic apiangin kal lam haw lamah zu kan la thin a. Kan duhthawh thei thin viau lehnghal.
.
Hemi tum pawh hian kan va intihlim chu kan rui hlawm ngang mai a, ka pawr em em lehnghal a! Rui fe chungin kan haw a.
.
MAWNG NAWR 1st SESSION
(Hei tak hi ka sawi tum nisi ka sawi hreh em em a ni. Zahmawh sawiah min lo ngai lo hram mai teh u, ka share duh si che u a. Zahmawh pawh a ni chiah lo hrim hrim a. A tawngkam a ngialngan deuh a nih pawhin min dem lo mai teh u khai. Min hauh chuan min chhantu tur Vawksa Street-a ka memberpui Madawnga Khiangte, Rawna Fanai, Duhawma Kawlni, Zama Khiangte Khuangleng, Lal Zoenga leh Faka Hnamte te an awm a nia. Ka farnu Mamuani Ralte Lutmang pawh a la awm cheu. Tin, Hndi a hau tur che u Angaihi BMapuii pawh a awm. Rzn)

Chu veng tawp deuhah chuan zu kan lei haw a. Kan kal leh dawn chuan U Hluna chuan, “En teh u, saw, KS a awm. Saw nu saw a lo kal fo mai. Mawia, nang va ‘dep’ ve hrim hrim teh, thawmhnaw chhanah khan,” a ti ta mai a! Mawia lah chuan a duh lo nasa mai a. Midang pawh chuan va dep ve hrim hrim tur chuan an tur nasa a, tang na tak a ni.
.
U Zualate ho chuan kaltir an tum a, an han nam thin a, rui viau e ti lo chuan tan a khawh tlat a. Nula zing tho hlim kutzungchal hnimsak tum an sawi ang deuh a ni, a duh lo em em ringawt mai a ni.
.
“Kan vaiin va dep ho law law ila,” a ti a.
.
Sakawtaia chuan, “Ni e, tiru i va dep ang u,” a’n tih chuan kan phur tlang hlawm leh hle mai si!
.
Hmeichhe awm tha duh vak lo an awm hian KS kha an ti mai thin a. KS an nih chiah leh chiah loh chu ka hre lova; zu khilai thei tu apiang khan a zo a vai khan an mutpui mai thin a ni.
.
Kan pan phei ta tham tham a. Kei chuan, “Ka’n be hmasa phawt ang e,” ka ti a.
.
“Mami lo kal teh,” ka ti a, min rawn pan phei ve mai a. Kan inhmachhawn a, Jeans tight teng tawng hi a ha a. Ka thiante chuan lamlianah chuan an din hual nghal thap a.
.
“Bawihi, zu i duh em?”

“In nei a mi? Eek…”
.
Hnung lam atang chuan U Hluna chuan a rawh dep eu zawk mai!!
.
Chutah le, tih tur hrilh ngai kan awm lo. A rem dan danin, a rem lai laiah kan dep ta sup sup mai a! A eu zawk zawk a, a vir nawk nawk bawk a. Chutiang a beisei lo tih a hmelah a lang reng mai bawk a. A pai leh chawn chawn thin a. Khawiah pawh petek kual mahse lo nawr tur kha kan awm zel si. Vawk thang thei lo ang maiin hmun zimteah a vir tawn sek mai a ni. A hmel chu mak tihna leh thinrimna chuan a chawhpawlh vel a ni ber mai.
.
Kan tum ber chu a taksa khawimaw lai bera dep fuh kha a ni mai a; thahnem kan va han ngai hlawm tak em! Rei lo teah nula chu a thin a rim ta em em mai a. Thinrim eng ang mahse kan uar tulh tulh bawk si. Mahse a buaithlak lai a awm ve tlat.
.
Nula kha pakhat chauh a ni a, keini pariat lai kan ni si a; kan inchan lo lam a ni. Nawr thelh a awl tak tak a ni. Kan dep thelh fua fua hlawm mai a! Mawia phei kha chu a rui bawk si a, a nawr fuh awm reng reng ka hre lo; zu kha matric pass lo in zat zet a in reng a! Vawi hnih thum theuh tal chu kan nawr thelh hlawm ka ring.
.
Nula chu a kat nasa bawk a, a chapal a thlawn ta hlawl mai a. A chapal chhar tura a kun lai tak chu kan zinga palian ber mai Pa Thanga chuan a mawngah tak mai a han pe siah mai a. A bingbilet chiang ngei mai. A lir hlawl hi a ni ber mai. Chuta a rawn tho leh tur a thu lai chu Mawia khan a tukkhumah a va nawr fu ve ta hram a. Mahse nula chu a tap ta a; a au chul mai bawk a! A tah tak siah chuan keini pawhin nawr kan tum zui lem lo.
.
2nd SESSION
Kan piah deuh atang hian mipa aw hian, “Hei nangni ho kha…,” a rawn ti a, kan hawi phei thap a.
.
Mipa hlir pali hi an rawn tlan phei a, a hmahruaitu, upat hmel ber chuan tiang tawite lian vak lo hi a rawn keng a. U Hluna chu a rawn dinchilh a, “Helai veng Welfare Charman ka nih hi, kan vengah hetiang tih kan phal lo.” A vin kher mai.
.
Sakawtaia chuan pawr fe hian, “In phal loh te chuan lianpuiin KS DEP KAN PHAL LO tih tar ta che u,” a lo ti thung.

“Kan duh leh kan tar anga, kan duh leh kan tar lo… Uhh…”
.
Pa Thanga khan a mawngah a rawn dep eu ve leh ta zawk mai! Mawng nawr Session hnihna chu kan tan leh chu a ni ta der a! Kan bawr huk a, kan mawng hma lam chuan kan nawr leh ta sup sup mai! An Welfare chairman ber pawh chu a er tawn ve leh ta zawk zawk mai a! A tiang rawn ken te chu tuiluankawrah a lum thla ri rawl rawl mai a ni. Thahnem kan ngai tlang leh khawp mai. Han nawr thelh thuak thuak lah kan tam leh pek!
.
Mahse mipa na na na chu kan nawr rei hman lo a ni e. A kuttum chu a rawn vai ve ta fua fua mai a, ka awm chu a ri dawp mai. Hmeichhia mah an thinrim a nia, mipa tan chuan a tlawmthlak em bawk a ni. Ka thinrim chuan a khabe ah tak hnek tumin ka’n vai nghek mai a…ka hnek thelh chiang ngei mai! Ka vai na si, ka rui deuh nen keimah zawk chu lamlianah ka thu hnawk mai a!
.
Chutah kut hum ruhin kan pan ta dul dul a, an ni pali an tlanchhe thung a. Mahse kan um zui ta bik lova, kan inthiam chiah lo a ni ber e. U Lka chuan, “Kan veng tlangval ho an rawn thawk phei ang, in hre khawp ang,” a va ti zui hram a. Kan hawsan ta a. Ka thleng a, U Zuala te inah kan chatthla ta dial a!
A zia lo tak tak a ni.
.
A hnuah kha nula kha ka hmuh leh ka hre lova, an chairman pawh chu ka hmuh leh awm pawh ka hre lo. Kan thil tih mawi lo tak erawh rilruah a cham reh thei lo a ni.
.
KA INCHHIRNA THU
Tun hnua ka ngaihtuah hian kha kan thil tih kha ka zak ngawih ngawih a, ka inchhir a ni. Zu ruih hi a lo tha lo a ni. Kha nula kha ka khawngaih hnuhnawh em em a; an chairman hnenah khan ngaihdam dil ka duh bawk a ni. Ka awmah nilo, ka hmaiah khan min lo hnek zawk se ka phu zawkin ka hria.
.
Mihring chu eng mi pawh ni ila kan inzahtawn hi a pawimawh hmasa fo tih ka lo ngaihtuah ngai lo kha a pawi a ni. Khatianga inzahlohna kha tu chungah mah ka thlentir ngai tawh lovang. Mihring khawsak phung tur a ni mawlh si lova. Hei hi nang pawhin ngaihtuah hmasa fo ang che.

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

NGAIHNAWM TAWI – V

1. Zàn khat chu 42 Street, New York-ah mihang pakhat hian savun ip lian tak leh suitcase khai chungin Hotel lam a pan a. Chuti lai chuan pa pakhat hian a ip khai chu rawn ban pahin, ” Thianpa, i bawr lu deuh a nih kha! Ka lo tanpui ang che,” a rawn ti a. Negro-pa chuan zàn thima, chutia, hmèlhriat loh lehnghál chu a pe hreh deuh a. Mahse, pa rintlak tak ni-a a hriat avàngin a pe ta tho a. Hlim taka ti ti-in, an kal dun a…

Booker T. Washington[1856-1915], Tuskegee Institute, Alabama-a zirtìrtu leh hnarkaitu ber ni thin, mihang hoin an ngaihsàn èm èm chuan, ” Khami zàn kha Theodore Roosvelt-a ka hmuh hmasak ber tum a ni. A chet dàn khàn min hneh takzet a ni! ” a ti.

2. US President 29-na, Warren G. Harding-a a thiha amah thlàktu, Vice President, Calvin Coolidge-a kha Aug. 3. 1925 atangin President a ni tan a. A làrna pakhat chu, ‘a tawng tlem,’ kha a ni!

Tum khat chu Massachusettes awptu a nih laiin, senator pahnih chu rorélnaah an inhnial chiam mai a. Pakhat chuan, ” Hremhmunah kal rawh!!” a ti ta piap piap mai a. Pakhat chuan Coolidge lam chu hawiin, ” Engtin nge, i tih dàwn?” a ti a.

” Hremhmunah kher chuan i kal lo ang! ” ti chauhin a lo chhang!

3. Lehkha thiam tak tak zìngah pawh hian kut ziak chhiar harsa fe fe chu an lo awm ve.

Kum 1872 vèla US President candidate hial rawn ni thei, Horace Greeley-a, New York Tribune chanchinbu enkawltu kha tum khat chu Illinois-ah thusawi tùrin an sawm a. ‘tiang hian an sàwmna chu a chhang a –

‘ Mr. MB Castle, Sandwich, Illinois

Pu duh tak,

Feb. 3 hian kum 60 ka tling ve dáwn ta a.
Hetianga sàwmna hi ka dawng malh malh ta hle mai. Ka hnar ngam te pawh a tul ta! Hnar chin ka neih ngawt loh chuan ka lo kal thei ang, tih pawh ka sawi dawt thei lo ania…!

– Horace Greeley

Nì eng emaw zat hnua chhanna a hmuh chu –

Horace Greeley,
New York Tribune

Pu duh tak,

Thusawi tùra kan sawmna che i pawm thu tukin khàn kan lo hmu e. I kutziak kha kan hre fuh mai thei lo a. Mahse, ka hre kim ta tho e. I sawi ang hian 3. feb. ni ta se, lawmman atàn pawh dollar 60 kan pawm e! I rawn sawi ang hian tum dangah pawh kan la sawm leh ang che!
– zah takin, MB Castle

4. Vawi khat chu a thusawi ngaithlatu pakhat hian John Banyan-a hnènah, ” Ka pu, tukina i thusawi kha a va’n tha kher em! ” tiin, chibai a lo buk a.

Chutah, Banyan-a chuan, ” I tlai lutuk tawh. Pulpit atanga ka rawn chhuk khàn setana’n min hrilh daih tawh! ” a lo ti daih a.

5. Edwin Stanton-a ang rèng rènga Lincoln-a tinawmnahtu kha an awm ngut lo ang! Lincoln-a policy rèng rèng kha sawisel loh a hleih a nei lo a. ‘ Bum hmangah chuan a lak tlak loh ber ang! ‘ a ti hial.

‘ Gorilla thlahtu’ tiin, hming lem a vuahsak a. Thil thar dapa zin kual thin, Paul Du Chaillu pawh Africa-a Gorilla man tùra kal dàwn tumin, ” Africa-ah kal kher a ngai hleinem. Springfield-ah hian awlsam tè-a man mai tùr a awm alawm! ” tiin, Lincoln-a chu a deusawh a ni!

Hèng te hi Lincoln-a chuan a hre ve vek a. A chhang duh miah lo a. Chu mai ni lo in, War Minister-a tha bera a hriat avàngin Minister atàn a ruat ta hial zawk a!

Abraham Lincoln-a an kah hlum zàn khàn a ruang an dahna bulah Stanton-a chu a ding a. Lincoln-a ruang, ngawi renga mu chu mittui tla zawih zawih chungin a en a, tap chungin, ” Khawvèlin roréltu a neih tawh zawng zawnga ropui ber leh ngilnei ber chu a chawl ta…! ” a ti hial a ni.

6. Cyrus McCormick-a chuan a lù a mehtìr a. Lumèttu, la naupang tak chuan a beng a cheh palh ta hlauh mai a. Pawi ti takin, thupha a chawi a. McCormick-a lah chuan, ” Thlaphang rèng rèng suh; i la làr dàwn a nia! Robawm min kawhhmuh alawm! ” a ti mai si a. Luméttu chuan a ngaihna a hre lo kher mai.

A hnu-ah chuan a tih ang ngeiin, ‘ McCormick’s Reaper’ an tih huai huai, buhseng khàwl tha zet mai chu lummèttuin a beng a chehsak hlak atanga a hmuhchhuah thu chu Chanchinbu-ho chuan an rawn chhuah ta chuai chuai a!

7. England Correspondent, Quentin Reynolds-a kha an rama a haw dàwn tèpin, White House-ah Theodore Roosevelt-a kha a va hmu a. A va lut chu, President chuan phone a lo hmang mèk a.
” Minit 3 a ral ta e, ka dah a hun ta..! ” a ti a, a dah ta mai a. Sawrkar pisa mah ni se, thu fahrah mai mai sawiin, pawisa a ti hek lo hle mai!

₹₹ Ka nuih avàng hian inchhirna ka la nei hauh lo nia!
– KC-i Pa, Khawlhring

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

MILLER NUPA

Posted by : Lalhma Chhuana On 8 August, 2006

Alu man ka pek fel hnu chuan chawhmeh lei belh tur ka melh kual leh a, mipa naupang pawr lampang hian Basket kengin kimkit hmel tak hian chawhmeh alo en kual ve mek bawk a. Chutia thlairah tharlam lei belh tuma ka en kual lai chuan dawr nei tupa, Pu Miller-a chuan mipa naupang chu alo chhawn vat a.

Pu Miller-a :- Hi..! Barry i tha maw, i nu a dam tha em? Tan pui theihna che ka nei em?

Mipa Naupang :- Aw, tha e..! I thlairah tharlam hi kan en kual chhin mai mai a nia, an itawm hlawm khawp mai!

Pu Miller-a :- Nia, kha a tha khawp mai! Hawn ve ta che.

Mipa Naupang :- Aih, kapu a leina tur pawisa ka nei lo.

Pu Miller-a :- A nih chuan eng emaw tal a man hu thil neih i nei em?

Mipa Naupang :- ka pu, Marble chiah ka nei!

Pu Miller-a :- A pawi hleinem, i Marble chu han la teh (Mipa Naupang chuan a Marble chu a pe a). Aaaaa…., a rawng hi ka duh zawng a ni lo, a sen ngei ka duh..! Ti khan thlairah hi hawn phawt la, ilo kal leh hunah Marble sen chu i lo keng mai dawn nia!

Mipa Naupang :- Aw le kapu, ka lawm lutuk e!

An indawr dan mak ka tih hmel deuh avang chuan ka bul maia ding Pu Miller-a nupui, Pi Miller-i chuan nui sang chung hian ti hian min hrilhfiah a, ” Kan khua Idaho (USA) ah hian rethei fal deuh mipa naupang 3 hi an awm a, khatiang khan an riltam tum hian ei tur ngaihvenin kan dawrah an rawn kal fo thin. Kan pa hian Apple, Tomatoe leh thil dang dang hi an Marble nen alo inthlengpui thin a. A rawng ka duh zawng a nilo tiin a dang rawn keng turin a ti zel thin! An thil hawn an ei zawha an riltam huna an lo kal leh meuh chuan kan pa Marble rawng duh zawng chu alo inthlak hman ziah a, thlairah leh ei turte a hawn tir leh a, Marble rawng dang bawk rawn keng turin a ti leh mai thin”.

Pu Miller-a te nupa rilru put hmang ka hriat chuan mak ka tiin hlim hle a ni.

Kum a vei a, Idaho chhuahsanin Colorado lamah ka pem ta. Pu Miller-a leh mipa naupangte Marble chanchin erawh ka thinlungah a cham reng thin! Kum tam a liam hnu chuan Pu Miller-a boral thu ka hre ta a, Idaho-a ka thian hluite tlawh pahin a vuinaah tel ve ngei tumin ka khaw hlui lam chu ka pan ta a.

Tum ang ngeiin Pu Miller-a vuinaah chuan ka tel thei a, kan hawi kual vel a, tlangval zahawm tak 3 ka hmu. Pakhat chu sipai uniform ha a ni a, midang 2 pawh an inthuam dan atang rengin mi naran chunglam an ni tih a hriat.

Chung tlangval 3 te chuan Pi Miller-i chu tap zawih zawih chung hian an va kuah a, Pu Miller-a kuang lam pan pheia mittui tla zawih zawih chunga a kut an fawp ngawih ngawih kan hmuh chuan mak ka ti angreng hle a!

Ka hun a thleng ve dawn ta, Pu Miller-a thlah nan a ruang tal hmuh ve ka duh a ni. Pi Miller-i bulah chuan tunge ka nih tih ka han insawifiah hmasa tete a, kum tam tak liamtaa an pa leh mipa naupangte Marble chanchin atang chuan min lo la hre kar hi a ni a.

Pi Miller-i chuan ka kut vuan chung chuan an pa kuang lam chu min pan pui a, “Khang tlangval 3 te kha hmana an chanchin ka hrilh che kha an ni. An chunga kan pa thiltihte kha an hre reng a, tunah chuan kan pa hian Marble rawng duh zawng thlak turin nunna a nei tawh lo…! An ba rul turin an lo kal a nih kha”

“Khawvelah hian inchhuanna tham ro ropui sawi tur kan nei lo; Mahse, kan pa (Jim Miller) hi Idaho-a pa hausa ber a ni”

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment