PARVACHAWM KHUA LALRUOTMAWI TUIVAI LUIA TLA RUANG HMUH A NI

Parvachawm khua Lalruotmawi Dt 29.5.2017 a Daido leh Chiahpui khaw in kar Tuivaia tla chu nimin june 4 khan hmuh a ni.

Lalrutmawii ruang zawn hna hi Parvachawm, Daido, Phuaibuang leh Tlangdung VC te’n hmalak dan tur an rel hova. Tlangnuam, Khawlian, Phullen, Zawngin, Suangpuilawn leh Phuaibuang khuate ruang zawngin Tuivaiah an riak lut a.

Nimin zing dar 5:30 vel khan Khawlian ho ruiahna buk zawnah ruang ni awm tak tuiin a len hi an hmu a, T-Shirt sen ni awm tak a lan avangin ring vaklo chungin an um ta a, an um hnai tial tial a, zing dar 7:15-ah chuan litengsawlah hnawlin a lo ti khawmuang a, ruang ngei a ni tih an hre thei ta a ni. Lalruoatmawi ruang hi a la him tha viau a, T.Shirt sen a lo la ha a, pheikhawk lehlam a lo la bun bawk.


A ruang hmutu te

Ruang hi Khawlianah luhpui a ni a, chuta tangin Tlangnuamah, Daidoah luh puiin Daidoah hian helai tlangdung khuaten Parvachawm lam pan turin an thlah liam leh ta a, nimin tlai dar 5 khan Parvachawm lam panpuia ni.

Author :    

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

MI 1-IN SILAI 3 NEI THEI : DC

Mi pakhat silai neih theih zat.
Silai license nun chhung.
Silai license renew hun.

Aizawl Deputy Commissioner Office a Arms Branchin a tarlan danin mi pakhatin dan angin silai pathum a nei thei.

Aizawl Deputy Commissioner Office in a tarlan danin mi pakhatin dan angin silai license pakhat a nei thei a, hemi hnuaiah hian silai pathum a nei thei. Silai license hi DC office a Arms Branch a dil theih a nih thu sawiin Aizawl DC thawktute chuan mi kum 21 chin chung lam court case nei lai ni lo ten an dil thei thu an sawi a, “Mahni invenhimna atan leh huan lo ram venhimna atana hman turin miin a dil thei,” tiin an sawi bawk.

Aizawl DC thawktute chuan silai licence chu kum 3 chhunga dam thu leh renew leh zel theih a nih thu an sawi a, civil mite chuan Non Prohibited Bore – revolver/pistol (NPB), Rifle (NPB) leh SBBL/DBBL an neih theih thu an sawi bawk. Mi malin ama thuin a silai kawl lai siam danglam chu danin a phal lo tih sawiin silai license chu hralh chhawn pawh phal a nih loh thu leh licence neitu lo chuan silai hman phal a nih loh thu an sawi bawk.

Source: Zalen

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

TERRORIST-TEN LONDON BRIDGE LEH BOROUGH MARKET AN BEI: MI 7 THIIN HLIAM 48 AN AWM

Inrinni zan (Asia-ah vawiin) dar 10pm (local time)-ah Islamic Terrorist 3 te chuan Van motor hmangin London Bridge bula mihring kalna (pedestrian) chu 50kmph a chil pheiin, a tawpah an motor atanga lo zuang chhuakin Barough Market lun laia Weekend hmang paha Bars leh Restaurants vela chawei paha TV atanga weekend inkhel entu lo thu nghuk mipuite chu chemte hriam takin a rem rem an vit phei mawlh mawlh a, mi 7 an vithlum a, hliam 48 te chu hospital-ah enkawl mek an ni. Hliam 21 te hi an na hle.

Hetianga terrorist te chet pheina hmun hi Stoney Street-a Brinda, El Pastor, Roast and Black & Blue bar pheiah a ni. Hliam zingah hian French 4 leh Canadian 1 an tel. He thil thleng hi Russian President Putin, French President Macron, US President Trump, German Chancellor Angela Merkel leh khawvel ram hruaitu dangten an dem thu leh thite tawrhpuina thusawiin, “Firfiaka chetna do rawn” a tul thu an sawi hlawm a ni.

London Police-ten hetiang thil thlen hnu 8min ah emergency call an dawn angin an rawn hual nghal a, Islamist Terrorist 3 te hi Wheatsheaf Pub bulah an kaphlum ta a ni. Terrorist te hian black vest in thuamin, bomb pai angin an inlantir a, mahse, a lem mai a lo ni. He thil thleng vangin rinhlelh thilah mi 12 chu East London-ah man an ni.

UK hian firfiaka beihna chu karhnih liamta maiah, Manchester Arena hmunah US singer Ariana Grande concert neihnaah lo tuar tawhin mi 22 an thi a; 59 na takin an hliam a ni. PM Thersa May chuan, “A tawk zo zai ta (enough is enough), dan khirh leh khauh zawka lek kawh a hun ta” a ti. London-a thil thleng hi khawvel chanchinbu lianten an headline deuh vek a ni.

Kum 2 kalta chhungin Islamist Terrorist hoten Nice, Paris, Brussels leh Berlin khawpuite an lo bei tawh bawk a ni

Author : Ct Lalrinawma    

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

KA THLAHRANG HMUH KHA (True story)..by Zova Aineh

Pawnto rualah chuan a ruh chang pâwl kan ni ve tawh, nula rìm êm chu kan la ngam lo deuh. Chutih lai chuan kan vêngah Electric current kan la nei lo va. Thla êng kan làwm țhin hle. Thla a êna kan dam phawt chuan kan pawnto ngei bawk țhin. Kan in hi ka pawntopui țhinte in aia a han chhak fàl deuh avângin mahni chauha hawn a ngai țhin a. Ka hlaulêm lo.

Zan khat chu kan pawnto kan tui deuh nge ni, dâr 10:00 dâwnah kan țîn a. Zan dang ang bawkin kan in lam panin hmanhmawh takin ka zai chho leh rât rât a. Kan mitthla thiam theih nân kan in awm dân ka’n sawi hmasa ang e. Kan in hi a chung dî, a bang dâp a ni a. Kaițên (verandah ang deuh, mau pum phah) han chuan kai hnuah sumhmun (verandah chhûngkhung ang deuh) a awm leh a. Kan kaițèn hmawr ațang chuan huan hungna pal a awm nghal a. Huanpal chhûng lam hi a awih bung deuh bawk a.

THLAHRANG CHU:
Thla chu chhûmin a hliah deuh avângin fiah lo ruaia êngin, chhûn lei vâk a awm deuh chiai chiai bawk a. Hlam 20 dâwn vêla kan in ka thlen hma chuan kan kaițèn ațanga tawng hnih vêl leka hlaah chuan, huan pal chhûng lamah ni maiin ka hria, mi pakhat hi a lo ding zar mai a. Mi pakhat ding mai mai hlau rual chu ka ni tawh lo. Mahse, ka hmu chiah chu ka zai lai ka tàwp chawt a, ka ke pên pawh a tàwp ve nghâl chawt a, ka mi hmuh chu mi pakhat satliah a ni tlat lo.

A dàr a zuihin, a kum pial pet a. A nghâwng chu a têt phû lovin a sei thung a. A lu mawlh kha… a taksa leh a nghâwngphû lovin a lian a, a chhîp lah chu a zâwl dûrhin ka hmu tlat a. A dar pharh ai mahin a lu kha a lian zâwkin ka hria. Huan pal hmâwr leh a koki chu a inzâwl tâwk vêl avangin a nghâwng leh a lû chu huanpal hmâwr chung lamah a lawr zuah mai a. Kan huan chhûng awm dan ka hre chiang a. Huanpal bul leiseh chin ațanga huan chhûng lamah a awih bung deuh vut avângin huanpal nghêng chata rawn din chhuah chu mi pangngai tân chuan tha pêk fê pawhin han tih theih rual a ni lo. Chu bâkah chutiang taka rawn ding lawr thei tûr chuan feet 7 vêl tala sâng nih a ngai ang. Heng hi ka hmuh phat ațangin ka suangtuah thiam nghâl avângin ka mi hmuh chu mihring pangngai a ni hauh lo tih ka hria, ka tiril a fan tlat. THLAHRANG a ni chiangin ka hria.

Han lêt leh mai ka rilrûk nghâl a. Mahse, lêt leh tûrin ka hnungchhawn ngam mai hauh lo. Ka dinna ațang chuan kahan thlêk ngial a. Chhûm leivâk avângin ka hmu fiah fak thei lo va. A piangphung chuan mi râp deuh tlat avângin amah en reng chung chuan pê 4/5 vêl chu ka hnung tawlh hmanin ka hria. Kir leh ngawt dâwn ila, ka țhiante an țìn zo tawh si. Ngaih țha lo tak chung chuan pen 2/3-a hnaihin ka han thlêk leh ngial a, a phianphung chu a ngai reng si. Chu mai a la ni lo, ka mak tih leh hlauh tizual êm êm ka la hmuh belh – hmêlhmai àwm rêng rêng ka hmu hauh lo, a mâm purh ni maiin ka hria.

Ka chhûngte han auh ngawt dâwnin mahnia lêng chhuak ngam inti kha ka ni tawh a, ka zak bawk si. Zak lo pawh ni ta tehrêng ila, chutiang zân thim thama mi mak danglam tak hmachhawn chunga awrâwl chhuah kha ka ngam tlat lo. Ka thaw pawh a pangngai aiin a zawi tawh hial zâwkin ka hria. Tichuan, ani che hek suh, kei che ngam bîk hek suh – kan inhmachhawn ta reng mai a. Rei ngial kan inhmachhawn hnuah pawh chuan a che âwm reng reng ka hmu miah lo va. A dinna a rem loh leh a hahthlâk dâwn tehrêng nên, han insiamrem pawh nei chuang lo hian a din ngaiin a ding zar mai a – chu chu ka mak tih leh ka hlauh tizualtu a la ni ta deuh deuh a. A hlau zâwk e ti lo chuan ka ning ta zâwk mah a. Heti rêng rêng chuan mu tûr pawhin inchhûng ka lût ngam dâwn lo tawp.

Ka hawi sawn hlek chuan mi rawn pan thut mai ang tih ngaihtuahna nên, ka mit ka la sawn ngam tawh si lo va, ka țhu hniam a, ka kutin lung ka dap ta ngawt mai a. Kuttum tia vêl ka zu dap fuh hlauh mai a. Ngam leh ngam lovin pên 3 vêlin ka hnaih leh hlek a. Ka hlauh vawm ta ngawt mai a. A lûah ngei ka vawm fuhin ka hria a, ka vawmna lung tla ri dap pawh ka hria. Na ti hmel a pu lo va, a che sawn bawk lova. A lu chu a sir tawn tawnah a thle ta bêk bêk duh chauh a. Na pawh a ti lo emaw ni le? Ka vawm hma aiin chuan ka hlauh a zual, ka invawmțhaih a ni ber e. Rang takin hnung lamah ka tawlhkîr a, lung rap hrualin ka la tlu zui. Ko bang nghêng chuan tho chhuak ngam tawh lovin ka țhu khur ta dar dar mai a.

Min rawn pan chuang lo va, a kalsawn chuang bawk si lo. Sona ka neih loh avângin eng tia rei chiah nge min tihkhaw tlai ka hre lo. Mahse, heti ringawt chuan kan inchaih tlaivâr thei mai ang. Ka inngaihtuah huaisen chawp a. Amah en reng chung chuan lung 4/5 vêl ka dap khâwm a. Awlsam taka vawm zung zung theih tûrin ka kawr hma lam chuan ka fûn khâwm a. Pakhat chu vawm mai theihin ka hum bawk a. Thih leh thih, ka luh mai chu a ngai a ni. Zawi tê tê chuan ka hnaih hlek hlek a. Kaițên thlen nân pên 10 vêl a la awm tih vêlah chuan ka en ngam tawh lo. Vawilehkhatah ka tlân ta thut a. A zâwn ka thlen dâwn chuan ka ngalrêkaha lo vuan chawt mai ang tih ngaihtuah chungin ka ke ka khai duh thawh khawp mai, ka hmul thi zu ding ur ur thei a! Ka lung fûn zinga pakhat tla ri rak chuan min tiphu lutuka kawngkhàr pawh hawn leh in chhûnga inkhawh luh ka rual nghâl a. Ka chhûngte chu an lo mut reh țhiap tawh avânginthaw dep depin khumah ka inthawlh zui ta a.

MUMANGAH LEH ZEL MAW:
Ka thil hmuh chuan ka ngaihtuahna a luah tlat a, ka muhil thei lawk lo va. Zing lamah chuan ka lo chhîng ve sek a. Ka mumangah chuan mi pakhat, chêr ruh êm êm mai, ârmawnghawlh ang maia chêr leh lu lawk deuh hian min lo ûm hrep mai a. A lû chu ka vawm tirha a thlêk ang khân a lo thle bek bek reng a. Țhahnem ka ngaih tehlul nên ka la tlân chak thei miah lo zui. Ka ke chu a man mai ang tih hlauhin sâng fû fûa khai zak zak zungin ka lo tlân a, ka hah ngei mai. In chhûngah ka lo tlân lût a. Nizâna a taka lung ka thlauh kha ka lo thlauh leh a. A ri rakah chuan ka hlauh lutuk ka zuang leh ta dâwrh mai a. Ka harh hlawl mai a.

THLAHRANG KA PHIN DARH:
Puan hnuai ațang chuan ka han bih dêk dêk a, ka nu zing tho hmun phiatin eng emaw a lo tihrîk ka lo mangphan a, ka lo inzuang harh a lo ni a. Kawngka lam chu ka thlir vang vang a. Ka ngaih rêng a la țha thei lo. Ka nu a tho tawh tho bawk a, tiin ka tho a; ți ru tak chung chuan kawngkhâr chu zîm têa hawngin ka nizâna a dinna chu ka va bik ta dêk dêk a. Awi awi awiiiiii…. ka thin a va han rim tak êm! Ka pa huan hungna huanpal bana a hman chu tan bun lohvin a lawr a. Chu ban vaw vêt chiah chuan buara chhia a lo inbât a, a chhîpah kan arder (artuina bâwm) a khaikhupin a lo intâr chu niin.

Ka tlân chhuak a. Buara chu kawmthlang huanah theh lûtin, arder chu sumhmunah ka theh lût ta rawk a. Ka thlahrâng hmuh ve chu leh. Tuma hriat loha thinrim leh zak ru veng veng chungin in chhûngah ka luhsan ta a.

Hlauhawm nia kan hriat tam zâwk hi kan ngaihtuahnaah a lo awm daih zâwk anih hi, arder leh buara chhia mai mai pawh kei, Zohrânga hian ka lo hmu hrâng zu nia le, tiin ka ngaihtuah rauh rauh a. Ka va han zak tak.

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

KA THLAHRANG HMUH KHA (True story)..by Zova Aineh

Pawnto rualah chuan a ruh chang pâwl kan ni ve tawh, nula rìm êm chu kan la ngam lo deuh. Chutih lai chuan kan vêngah Electric current kan la nei lo va. Thla êng kan làwm țhin hle. Thla a êna kan dam phawt chuan kan pawnto ngei bawk țhin. Kan in hi ka pawntopui țhinte in aia a han chhak fàl deuh avângin mahni chauha hawn a ngai țhin a. Ka hlaulêm lo.

Zan khat chu kan pawnto kan tui deuh nge ni, dâr 10:00 dâwnah kan țîn a. Zan dang ang bawkin kan in lam panin hmanhmawh takin ka zai chho leh rât rât a. Kan mitthla thiam theih nân kan in awm dân ka’n sawi hmasa ang e. Kan in hi a chung dî, a bang dâp a ni a. Kaițên (verandah ang deuh, mau pum phah) han chuan kai hnuah sumhmun (verandah chhûngkhung ang deuh) a awm leh a. Kan kaițèn hmawr ațang chuan huan hungna pal a awm nghal a. Huanpal chhûng lam hi a awih bung deuh bawk a.

THLAHRANG CHU:
Thla chu chhûmin a hliah deuh avângin fiah lo ruaia êngin, chhûn lei vâk a awm deuh chiai chiai bawk a. Hlam 20 dâwn vêla kan in ka thlen hma chuan kan kaițèn ațanga tawng hnih vêl leka hlaah chuan, huan pal chhûng lamah ni maiin ka hria, mi pakhat hi a lo ding zar mai a. Mi pakhat ding mai mai hlau rual chu ka ni tawh lo. Mahse, ka hmu chiah chu ka zai lai ka tàwp chawt a, ka ke pên pawh a tàwp ve nghâl chawt a, ka mi hmuh chu mi pakhat satliah a ni tlat lo.

A dàr a zuihin, a kum pial pet a. A nghâwng chu a têt phû lovin a sei thung a. A lu mawlh kha… a taksa leh a nghâwngphû lovin a lian a, a chhîp lah chu a zâwl dûrhin ka hmu tlat a. A dar pharh ai mahin a lu kha a lian zâwkin ka hria. Huan pal hmâwr leh a koki chu a inzâwl tâwk vêl avangin a nghâwng leh a lû chu huanpal hmâwr chung lamah a lawr zuah mai a. Kan huan chhûng awm dan ka hre chiang a. Huanpal bul leiseh chin ațanga huan chhûng lamah a awih bung deuh vut avângin huanpal nghêng chata rawn din chhuah chu mi pangngai tân chuan tha pêk fê pawhin han tih theih rual a ni lo. Chu bâkah chutiang taka rawn ding lawr thei tûr chuan feet 7 vêl tala sâng nih a ngai ang. Heng hi ka hmuh phat ațangin ka suangtuah thiam nghâl avângin ka mi hmuh chu mihring pangngai a ni hauh lo tih ka hria, ka tiril a fan tlat. THLAHRANG a ni chiangin ka hria.

Han lêt leh mai ka rilrûk nghâl a. Mahse, lêt leh tûrin ka hnungchhawn ngam mai hauh lo. Ka dinna ațang chuan kahan thlêk ngial a. Chhûm leivâk avângin ka hmu fiah fak thei lo va. A piangphung chuan mi râp deuh tlat avângin amah en reng chung chuan pê 4/5 vêl chu ka hnung tawlh hmanin ka hria. Kir leh ngawt dâwn ila, ka țhiante an țìn zo tawh si. Ngaih țha lo tak chung chuan pen 2/3-a hnaihin ka han thlêk leh ngial a, a phianphung chu a ngai reng si. Chu mai a la ni lo, ka mak tih leh hlauh tizual êm êm ka la hmuh belh – hmêlhmai àwm rêng rêng ka hmu hauh lo, a mâm purh ni maiin ka hria.

Ka chhûngte han auh ngawt dâwnin mahnia lêng chhuak ngam inti kha ka ni tawh a, ka zak bawk si. Zak lo pawh ni ta tehrêng ila, chutiang zân thim thama mi mak danglam tak hmachhawn chunga awrâwl chhuah kha ka ngam tlat lo. Ka thaw pawh a pangngai aiin a zawi tawh hial zâwkin ka hria. Tichuan, ani che hek suh, kei che ngam bîk hek suh – kan inhmachhawn ta reng mai a. Rei ngial kan inhmachhawn hnuah pawh chuan a che âwm reng reng ka hmu miah lo va. A dinna a rem loh leh a hahthlâk dâwn tehrêng nên, han insiamrem pawh nei chuang lo hian a din ngaiin a ding zar mai a – chu chu ka mak tih leh ka hlauh tizualtu a la ni ta deuh deuh a. A hlau zâwk e ti lo chuan ka ning ta zâwk mah a. Heti rêng rêng chuan mu tûr pawhin inchhûng ka lût ngam dâwn lo tawp.

Ka hawi sawn hlek chuan mi rawn pan thut mai ang tih ngaihtuahna nên, ka mit ka la sawn ngam tawh si lo va, ka țhu hniam a, ka kutin lung ka dap ta ngawt mai a. Kuttum tia vêl ka zu dap fuh hlauh mai a. Ngam leh ngam lovin pên 3 vêlin ka hnaih leh hlek a. Ka hlauh vawm ta ngawt mai a. A lûah ngei ka vawm fuhin ka hria a, ka vawmna lung tla ri dap pawh ka hria. Na ti hmel a pu lo va, a che sawn bawk lova. A lu chu a sir tawn tawnah a thle ta bêk bêk duh chauh a. Na pawh a ti lo emaw ni le? Ka vawm hma aiin chuan ka hlauh a zual, ka invawmțhaih a ni ber e. Rang takin hnung lamah ka tawlhkîr a, lung rap hrualin ka la tlu zui. Ko bang nghêng chuan tho chhuak ngam tawh lovin ka țhu khur ta dar dar mai a.

Min rawn pan chuang lo va, a kalsawn chuang bawk si lo. Sona ka neih loh avângin eng tia rei chiah nge min tihkhaw tlai ka hre lo. Mahse, heti ringawt chuan kan inchaih tlaivâr thei mai ang. Ka inngaihtuah huaisen chawp a. Amah en reng chung chuan lung 4/5 vêl ka dap khâwm a. Awlsam taka vawm zung zung theih tûrin ka kawr hma lam chuan ka fûn khâwm a. Pakhat chu vawm mai theihin ka hum bawk a. Thih leh thih, ka luh mai chu a ngai a ni. Zawi tê tê chuan ka hnaih hlek hlek a. Kaițên thlen nân pên 10 vêl a la awm tih vêlah chuan ka en ngam tawh lo. Vawilehkhatah ka tlân ta thut a. A zâwn ka thlen dâwn chuan ka ngalrêkaha lo vuan chawt mai ang tih ngaihtuah chungin ka ke ka khai duh thawh khawp mai, ka hmul thi zu ding ur ur thei a! Ka lung fûn zinga pakhat tla ri rak chuan min tiphu lutuka kawngkhàr pawh hawn leh in chhûnga inkhawh luh ka rual nghâl a. Ka chhûngte chu an lo mut reh țhiap tawh avânginthaw dep depin khumah ka inthawlh zui ta a.

MUMANGAH LEH ZEL MAW:
Ka thil hmuh chuan ka ngaihtuahna a luah tlat a, ka muhil thei lawk lo va. Zing lamah chuan ka lo chhîng ve sek a. Ka mumangah chuan mi pakhat, chêr ruh êm êm mai, ârmawnghawlh ang maia chêr leh lu lawk deuh hian min lo ûm hrep mai a. A lû chu ka vawm tirha a thlêk ang khân a lo thle bek bek reng a. Țhahnem ka ngaih tehlul nên ka la tlân chak thei miah lo zui. Ka ke chu a man mai ang tih hlauhin sâng fû fûa khai zak zak zungin ka lo tlân a, ka hah ngei mai. In chhûngah ka lo tlân lût a. Nizâna a taka lung ka thlauh kha ka lo thlauh leh a. A ri rakah chuan ka hlauh lutuk ka zuang leh ta dâwrh mai a. Ka harh hlawl mai a.

THLAHRANG KA PHIN DARH:
Puan hnuai ațang chuan ka han bih dêk dêk a, ka nu zing tho hmun phiatin eng emaw a lo tihrîk ka lo mangphan a, ka lo inzuang harh a lo ni a. Kawngka lam chu ka thlir vang vang a. Ka ngaih rêng a la țha thei lo. Ka nu a tho tawh tho bawk a, tiin ka tho a; ți ru tak chung chuan kawngkhâr chu zîm têa hawngin ka nizâna a dinna chu ka va bik ta dêk dêk a. Awi awi awiiiiii…. ka thin a va han rim tak êm! Ka pa huan hungna huanpal bana a hman chu tan bun lohvin a lawr a. Chu ban vaw vêt chiah chuan buara chhia a lo inbât a, a chhîpah kan arder (artuina bâwm) a khaikhupin a lo intâr chu niin.

Ka tlân chhuak a. Buara chu kawmthlang huanah theh lûtin, arder chu sumhmunah ka theh lût ta rawk a. Ka thlahrâng hmuh ve chu leh. Tuma hriat loha thinrim leh zak ru veng veng chungin in chhûngah ka luhsan ta a.

Hlauhawm nia kan hriat tam zâwk hi kan ngaihtuahnaah a lo awm daih zâwk anih hi, arder leh buara chhia mai mai pawh kei, Zohrânga hian ka lo hmu hrâng zu nia le, tiin ka ngaihtuah rauh rauh a. Ka va han zak tak.

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

AFRICA RAMA RAMSA CHANCHIN THENKHATTE by Apuia Tochhawng

Baboon hi zawng family kan tih zinga a lian ber pawl an ni a, an hmui hi vawk hmui nen a inang deuh a, an hmul hi a buang uk a ni a, an nghawng vela hmul chu an taksa dangahmulte aiin a hraw bik a, an chakin thahrui an ngah em em mai a, ha hriam tak an nei a, chaw atan chuan theirah leh sa an ring deuh ber a, Baboon te hi koh dan thenkhatah chuan Cape Baboon an ti bawk.

Baboon pa ai hian a nu hi an te bik hle a, a tlangpuiin kg 12 atanga 25 inkar an ni a, a pa erawh chu kg 30 atanga 45 vel an ni tlangpui thin. A huhoa khawsa an ni a, lal dan indawt an nei ve thlap a, mihring ang maiin inhmangaihna an nei lian hle a, Baboon zingah khan fahrah an awm chuan a nu dangin an enkawl ve mai thin. A pui chuan a fa adopt chu a bulah muttirin Baboon dangten an tiduhdah tur a veng a, ei leh in thlengin an hrai puar liah thin.

A nu-ah hian a nu huai ber leh lalber fanu chuan a lo puitlinah a nu ai a rawn awh ve mai a, a pa erawh chu inthlahchhawna lal lam ni loin a huai ber leh a chak ber kha lalber chu a ni mai a, a pa huai ber kha midangin an rawn luahlan a nih chuan lal hmasa fa note an awm chuan an that mai thin. Hetianga lal hmasa thlah lal aiawhin an thah thin hi sakei pawhin an ching hle.

Baboon te hi sakhi te, Wildebeest te leh zebra te nena ram intawma tlaho dual dual an ni a, hetia an khawsak ho hian chhan tha deuh mai a lo nei reng a, Baboon hi thingzara khawsa a nih avangin sakeibaknei emaw ramsa hlauhawm lo kal a hmuh chuan a khêk chiam mai a, ramsa dang tan ralkhel dar tha tak a lo ni a, chutiang bawkin sakhi pawhin ramsa hlauhawm a hmuh chuan a hûk dar dar mai thin a, ramsa dang an lo inralrin phah thin.

AFRICAN WILD DOG
Khawvela sa pel thiam bera mi tam takin an sawi thin African Wild Dog hi A scientific name chu Lycaon Pictus tih a ni a, ui nen hian chhungkaw khat an ni.

A huhoa awm chi an ni a, ho khatah hian 15 atanga 30 vel an awm thin a, ho khatah hian a nu zingah a upa ber chu a lal ber a, a chhan chu a pui ber a ni miau a, mak takin a pui chauh lo chuan no an nei ngai lo. No an neih hian vawikhatah 10 bawr vel an hring thin a, a pa zingah chuan a chak leh huai ber a lal ber thung.

Sakeibaknei leh hyena te nen hian an inhal hle a, sakeibaknei hian a tam thei ang ber Wild Dog note chu seh hlum a tum thin a, hei vang hian sa an pel nikhua pawhin a pui chauh dah loin ralvengtu a pa dang an dah ve thin a, ralvengtute chu sapeltute chuan theihnghilh bik mai lovin an sa seh sa chu an rawn hawn ve thin a, an sa seh kha thial chip loin an dawlh a, an buk an rawn thlenah an luak chhuak leh a, chu chu ralvengtute chuan an lo ei ve tawh mai thin a ni. Hyena nen hian inmalbeihah chuan hyena an chak zawk a, mahse wild dog hi an tanrual thiam avang leh an tam zawk tlat avangin hyena te hian an ngam meuh lo. Sakeibaknei leh hyena te hian keite te ramsa dang sa seh sa te hi an chhuhsak thei vek a, mahse wild dog chauh hi an sa seh sa an chhuhsak thei lo tlat nia! A chhan chu midangin sa an ei lai khan ralvengtu an lo dah a, chutiang chuan an in-ei chhawk liam liam thin a ni.

Wild dog puitling hi kg 36 vel a ni tlangpui a, inches 30 a sang, inches 18 vela sei an ni a, thla 14 vela upa an nih hian sa an pel chho ve tan a, kum khat leh a chanve vel an nih chuan an puitling tawh hle a ni. Darkar khata kilometre 60 vela chakin an tlan thei a, an tha a fei em em mai a, sazuk leh zebra an um chang hian umpha lo deuh mahse an um ngar ngar thei a, an chauh rak thlengin an um mai a, an chauh tawpah an zuan thlu leh nge nge thin.

Sa an han pêl hian chhun engah an pel deuh ber a, zana an pel pawh hian zan thla eng hnuaiah an pêl thin a, ramsa rual zinga a chaklo ber an thlang chat a, an lalber chuan a um veleh an umzui dur dur a, an sa seh chu seh hlum loin a nung chung ngatin an ei mai thin a, hei vang hian ramsa nunrawng taka chhiar an nih phah.

Ramsa damlo leh chaklo deuh hlir an seh thin avangin Africa rama ramsa, hri tha lo vei leh hrisel lo thianfaitu tha tak an ni.

HYENA
Tanzania ram dawithiam te’n ui anga an vulh thin, a note an ruk chhuah a, an khawi fin thin Hyena hi ramsa danglam tak khawvela ramsa zinga bal ber leh khabe chak ber niin an sawi thin.

Africa rama hnam kawlhsen ber zinga Maasai hnam ho chuan mitthi an neih chuan phum emaw hal emaw ti ve lovin khaw pawnah ruang an dah chhuak a, Hyena ei turin an hnutchhiah tawp mai thin bawk.

Hyena te hian mihring sa ei an ching hle a, kum 1960 vela Sudan ram a buai vak tum khan sipai te’n an kahhlum ruang te chu an ei nasa hle a, an ei nasat vang ni maw Sudan ram buai a tawp hnu-ah pawh mihring seh tumin an bei fo mai a, seh hlum lah an ngah narawh e. Sudan sawrkar pawhin a suat phah ringawt a ni.

A pianphung pawh hi a nalh tehchiam lo hle a, a mawng lamah a zuih tut a, a ke hma lam a sang zawk a, a hmeltha tehchiam si lo a, ramsa duhawma sawi a ni ngai lo. Mak tak maiin a nu serh leh a pa serh hi a inang em em mai a, a nu leh pa hriat hran a harsa hle, African hnam mawl ho phei chuan a nu leh pa angin a insiam danglam thei an ti thin. Ramsa dang hi chu a nu aiin a pa an lianin an hrawl zawk a, hyena erawh hi chu a nu an hrawl zawk a, pound li vel zetin an rit zawk tlangpui thin. A huai pawh an huai zawk bawk. A tlangpui thuin hyena te hi kg 70 atanga 77 bawr vela rit an ni tlangpui thin.

Hyena te hian ramsa an pel hian a huhoin an pel thin a, an sa pel an mana an han ei chu an inhuphurh tawn ve hle mai thin. Mahse an insual buai ve ngai lo thung a, ei tam loh hlauin an dawlh zung zung a, Zebra te lek lek chu minute 30 velah an ei zo barh thei. An sa seh reng reng hi an ei bang ve ngai meuh lo. A hmul, a ruh chenin an ei fai leuh zel thin.

An fin pakharna em em mai chu sa an seh hian ramsa dangin an sa seh an rawn chuhpui loh nan hlau mangang hmel em emin an hram chiam chiam thin a, chu chu ramsa dang chuan sa hlauhawm a awm nia ngaiin an inthiar fihlim ta thin a, thlamuang takin an sa seh chu an ei ta thin a ni.

Hyena ek hi vut rawng ang hian a paw thuk thin a, a chhan chu an sa seh hi a ruh nen lama an ei zawh vek vang niin an sawi.

Hyena te hian no pahnih atanga pali vel an nei tlangpui a, ransa leh ramsa no dang reng reng hi an mit an meng sa ngai lo a. Hyena no te hi chu an mit a keu sa nghal thin a, thla 18 an tlin thlengin an chawm thin. An no-te hi sakeibakneiin a seh hlum sak thin.

Pukah an cheng a, hlet tam tak an nei a, hlet an siam hnem thei hle a, sang chuang te an siam thei. Heti taka hlet an siam hnem nachhan chu an hmelma keite leh sakeibaknei te laka an inhumhim nan a ni deuh ber.

An khabe tha hi a chak em em mai a, zukchal lian tha tak tak pawh an bawp te pawh an pet thla hlawk hlawk thei a, sakei ai mahin an seh pawh a na niin an sawi. An dawhthei em em mai bawk a, riltam em em chung pawhin an sa seh tur hnu pawh mel tam taka hla pawh an chhui peih! Borgia zungbun thawnthu bu-ah pawh kan hmuh kha. Fennel-a a seh dan kha kan hria ang.

Khawi fin hnu-ah chuan ui ai mahin a khawi fin theih niin an sawi bawk. Movies-ah pawh an chhawr tangkai dan atangin an fin zia chu a lang chiang awm e. Mahse ramsa inthlahrung leh inkiltawih tak an nih avangin khawi fin leh khawi ngam an harsa hle thung a ni.

Chhun engah chuan mihring an hlau hle a, zanah erawh chuan an inthlak hlawk thin. Mihring seh ching tam tak hian khaw pawnah khua an nghak thim te te a, pawna awm apiang chu an bei hmiah hmiah zel a, Uganda, Mozambique leh Ethiopia ah te an hrang zual.

Hyena suattu hi sakeibaknei an ni a, hyena thih chhan zaa 70 vel hi sakeibaknei seh hlum vang niin an ngai.

Hyena te hian zunna leh ekna hmun bik an nei a, he’ng an ekna hmun te hi an ramri chhinchhiah nan an hmang a, an ram hauh an tina hle. An pawlho zingah hian ram vengtu bik an awm thlap mai bawk nia!

Maasai hnam te hian miruang hyena ei tura an dah hian hyena te hian ei duh loh an nei thin a, hyena ei duh loh mitthi ruang chu diklohna engemaw tak neiah an ngai a, mitthi chhungte chu khawtlangin an thinhrik phah hial thin. Chutianga thinhrik nih an duh bik loh avang chuan mitthi ruang chu hyena ei atana itawm takin an sawngbawl hmasa phawt thin.

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

US-AH UNEMPLOYMENT RATE A HNIAM CHHO TA: TRUMP ADMIN A CHE THA ZEL ANG EM?

US Federal Economist te chuan Zirtawpni khan, US-ah unemployment rate chu thla 16 chhunga a tlakhniam ber tum a thleng niin an sawi a, The Washington Post chanchinbu chuan May thla chhungin jobs 138,000 awma sawiin, mahse, nikuma 180,000 kai erawh a pha lo, a ti. Unemployment rate hi 4.% zetin a hniam a ni. Dow Jones pawhin Industrial avarage hi 62% a tling, a ti. President Trump chuan a kaihhruaina hnuaiah, “US economy boom” awm turin a lo sawi tawh a, heng atan hian infrastructure spending, health-care overhaul leh tax cuts a sawi mawi thin a ni.

Keini Mizoram State ve hi kum 5-10 an lal hnuah te hian hna (job) engzatnge an siam ve tawh aw? Hydro-Projects kan neih thinte (Kau-Tlabung etc. tiamin) tihlawhtling ve thin ila chuan, hna (job) thawh tur a siam phah ve mai thei asin le? Mahse, nuai za tel sen hnuah kan ti pamtul leh si thin a! Poltical party tin te lo in enfiah teh u.

Party worker te pawh pu chuam te fak chiam chiama, mahni rak raka rak kual mai mai lovin, “Ram leh hnam tana” an tihthat te han puang zel teh u. Fak tlak leh chawimawi tlak fakin, chawimawi thiam i zir ang u.

US-a ka thian pa chuan, “Pu Trumpuia chu hei a tha dawn khawp mai. Tunhmaa hna vang tia hna (job) thawh tur hmuh loh kha a awm ta meuh lo. Company hotute kan inah lo kalin, hna thawk turin min rawn sawm ta hial mai” a ti. I lo thlir zel ang

Author : Ct Lalrinawma    

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

FRENCH PRESIDENT MACRON A LAR CHHO ZEL :”MAKE OUR PLANET GREAT AGAIN”-Macron

US President Donald Trump-an “Paris Climate Accord” an chhuahsan tih a puan hnu lawkah French President Emmanuel Macron (39) chuan Twitter-ah “Make Our Planet Great Again” tih ziakin, hei hian France ram chu nasa zawkin global leadership la turin a tho chhuak mek tih entirnaah an ngai.

President Macron hian American Environmental Scientist leh Researcher te chu,”Paris-ah lo kal ula, i thawkho zel ang u” tiin a sawm bawk.

June-1 a US-in Paris Climate Accord-inremna an chhuahsan tih an puan chu sawiseltu an tam nuai nuai hle. He climate change-global warming danna tura inremna ziak hi khawvel ram 200 dawnin an rem ti a, Syria chuan tualchhung indona chhuan lamin a tel ve lova, Nicaragua pawhin an ram chu thli leh leitawlh etc vanga chhiatna avangin an tel lo bawk. Tihian he Paris Climate Accord ah hian US, Syria leh Nicaragua ram te chauh an tel ta lo a ni.

President Macron hi naupang mahse, a aia upa daih President Trump, President Putin leh President Erdogan of Turkey te nena an inhmuh tumin tlang hrek hrawkin a ngaihdan tum tlang tak chu a hrilh vek a; an kuta chibai an inbuk dan pawh France ram chanchinbu leh TV te chuan an tarlang nasa thei hle. Liberation Daily chanchin chuan Macron chu fakin, “A hun taka thusawi, tlang hrek hrawk, zam hauh lo, huaisen bawk si” tiin a ziak hial.

President Trump a thutlukna siam, Paris Climate Accord chhuahsan chungchang chu demtu ram tam hle mah se, a Cabinet zinga pakhat Scott Pruitt, Chief of Environmental Protect Agency chuan, “US hian Paris Climate Accord kan chhuahsan vangin ngaihdam dil emaw, thupha kan chawina tur a awm lo. Co2 reduction turin kan thawk nasa tawh a ni. After all, We’re United States…” a ti mai.
Scott Pruitt chuan, “Tihian kan ram dinhmun tur sawi turin, inbiakna dawhkan kil turin kan awm a ni” a ti.

He Paris Climate Accord ang chuan US khuan ram rethei zawk te chu climate change-global warming ven nan UN kal tlangin US$ tluklehdingawn 3 lawih a pek turin, President Obama khan a lo rem ti tawh a, US $ tluklehdingawn 1 chu sem ral a lo ni tawh a ni. Hetia an chhuahsan takah chuan US$ tluklehdingawn 2 chu a hum zui tihna.

Environmentalist hote chuan khawvel sik leh sa danglam nasa lutuk vangin, kum 2020 chhovah chuan Southeast Asia leh Sub-Saharan Africa ramah mi 250,000 zetin thih phah turin an chhut a ni.

Paris Climate Accord hi tunah US-in chhuahsan mahse, an inremna thutlung lo ziak Article 28-ah chuan kum 3 hma lamin an inhnuk dawk (pulling out) thei ang tih chauh a ni a, Nov 3, 2020 ah chauh a nihna takah chuan an chhuak fel thei dawn tihna a ni a; chu chu US Presidential election hun a lo ni leh tawh ang. He Paris Climate Accord hi Nov 4, 2016 atanga hman tan chauh kha niin, 2015 kumah inremna hi ziak fel a ni.

President Trump chuan he inremna anga hmalakna hi fair tawklo tiin, “US chuan kum 2025-ah job maktaduai 2.7 zet a hloh phah dawn a, US economy in a chhiat phah dawn a ni,” tiin, “Paris mipuite tan ni lovin, Pittsbugh mipuite tana thlan ka ni” a ti a nih kha. Tunah US Solar Energy company ah mi 373,000 hnathawk an awm mek.

French President Macron hian June 11-18 ah khian National Assembly/ Parliament inthlan a hmachhawn dawn a, hetah hian a lamtang emaw, ama party din, tun hnaia mai a mi “La Republique En Marche” din chu an chak ngei a ngai a ni. A boruak hi a tha chho rih hle a, Ipsos poll ah chuan, parliament seats 577 ah 395-425 a la thei mai awm mange a ti hial. 577-ah 289 a lak pawhin chak takin sorkar a khalh thei dawn a ni. France ah khuan President-in a mi duhzawng Prime Minister/Cabinet a ruat thin a ni.

Author : Ct Lalrinawma    

Aside | Posted on by | Tagged , , | Leave a comment

CHAMPIONS LEAGUE TOP SCORERS AND TOP ASSISTS. RONALDO LEH NEYMAR.

TOP SCORER
CRISTIANO RONALDO, Real Madrid- 12
Lionel Messi, Barcelona -11
Robert Lewandowski, Bayern Munich -8
Edinson Cavani, Paris Saint Germain -8
Pierre-Emerick Aubameyang, Borussia Dortmund -7.

TOP ASSISTS
NEYMAR, Barcelona- 8
Cristiano Ronaldo, Real Madrid- 6
Dani Carvajal, Real Madrid- 5
Ousmane Dembélé, Borussia Dortmund- 5

Author : Mafela Ralte    

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment

RONALDO-A’N CAREER GOAL 600- A KHUNG TA : A ROPUINA A SAWI NEP THEIH LOH

Zanin (tukin) Champions League final inkhelah Cristiano Ronaldo chuan Juventus lakah minute 20-na leh 64-na ah goal a khung a, hei hi Champions League bika a goal 105-na niin a career ah a goal 600-na chiah a ni.

Cristiano Ronaldo hian goal 600- khung tur hian Sporting tan goal 5, Manchester United tan goal 118, Real Madrid tan goal 406- leh Portugal tan goal 71- a khung a ni.

Zanin (tukin) inkhel nen Ronaldo hian 2013- atangin Champions League ah a zawnin kum 5- chhung goal khung hnem ber nihna a chelh ta a, record thar a ni nghal bawk.
Champions League ah hrim² top scorer tum ruk a ni tawh a, ani aia player ni tam hi an la awm lo bawk.

Ronaldo aia UCL final a goal khung tam la awm lo in goal 4- a khung tawh a, final vawithuma goal khung vek thei player awmchhun a ni bawk.

Ronaldo hian tun season ah UCL goal 12- neiin midang thun tur tum 5- a siamsak bawk a, ani aia goal thunna tura inrawlh tam player an awm lo.

Author : Francis Da Gunner    

Aside | Posted on by | Tagged , | Leave a comment